قانون: چندروزی است که در بعضی از نشریات مباحثی درباره اینکه زبان کهن مردم آذربایجان چه بوده است، مطرح می‌شود. این موضوع علاوه بر این روزها در طول هشت دهه گذشته نیز مورد توجه بسیاری از اندیشمندان و متخصصان زبان و فرهنگ ایران بوده است که از پس مطالعات بسیار در این مهم، چنین نتیجه‌ای به دست آمده که زبان مردم آذربایجان از دیرباز به اصالت شاخه شمال غربی، در زمره زبان‌های ایرانی بوده است. این زبان در طول تاریخ چندهزارساله خود، به نام‌های مختلفي شناخته ‌شده است.

در زمان مادها، به سبب آنکه آن شاخه زبانی در سرزمین ماد کوچک رواج داشت، به‌نام «زبان مادی» و در زمان حکومت 500ساله اشکانیان به پارتی، پرثوی و پهلوی نیز نامور بوده‌اند و در نهایت در دوره اسلامی به تدریج آذری خوانده شد. از سده پنجم هجری قمری که پای اقوام اورال و آلتای و شمال چین به ماوراءالنهر و سپس به ایران کنونی باز شد و مهجمان اغوز، سلجوق، مغول و... حکومت‌های ایرانی را برانداختند و بر کشور ایران چیره شدند، شماری از ایالات و طوایف ترک به سوی آذربایجان مهاجرت کردند و در آن دیار پرنعمت اقامت گزیدند و زبان‌شان که از پشتوانه حکومتی برخوردار بود، به تدریج گسترش یافت. در آن دوره مهاجران، مردمان بومی را «تات» یعنی تبعه و زیردست و زبان‌شان را تاتی می‌نامیدند.

در سرزمینی که زبان اهالی آن مادی یا پهلوی یا آذری خوانده شده است، اقوام مختلفی ساکن بودند که امروزه بزرگ‌ترین‌شان را به نام‌های تالش، تات و کرد می‌شناسیم. اگر به زمان‌های دور نگاه کنیم، در می‌یابیم که کردها و تالشان در ناحیه سهند با یکدیگر همسایه بوده‌اند. داده‌های باستان‌شناسی و اشراک‌های ژرف زبانی و فرهنگی بین کردها و تالشان این موضوع را به اثبات می‌رساند؛به عبارتی دیگر اگر کردها در آذربایجان غربی و تات‌ها در آذربایجان شرقی تا کرانه‌های جنوب غربی دریای کاسپین، از جمله اقوام و طوایف بومی و اصلی آذربایجان خوانده شوند، گفتن چنین موضوعی که زبان تمام آن‌ها ایرانی و هم‌خانواده پارسی بوده است، سخن ناروایی نیست.

در اثبات آنچه آمد، از اسناد و منابع بی‌شماری می‌توان یاد کرد که در همه‌جای ایران و جهان در درسترس همگان است. به سبب آنکه چارچوب این‌گفتار اجازه پرداخت به آن اسناد و منابع را نمی‌دهد با آوردن چند مستند این مقال کوتاه را به پایان می‌برم.به شهادت جغرافی‌نویسان و دانشمندانی چون یاقوت، مسعودی، ابن‌حوقل، مقدسی و ابن‌ندیم، زبان دیرین مردم آذربایجان،پهلوی یا فارسی بوده است و از نوشته‌های این دانشمندان بر می‌آید که با هر خوانشی زبان آذری شعبه‌ای از زبان‌های ایرانی بوده است. نوشته‌های حمدا... مستوفی، خاصه نزهت‌القلوب نیز موید این است که زبان عمومی مردم آذربایجان پهلوی و ایرانی بوده است. (دکتر منوچهر مرتضوی، کتاب زبان دیرین مردم آذربایجان، صفحه49). زبان آذری نام یکی از زبان‌های ایرانی است که در آذربایجان و تا پیش از گسترش زبان کنونی ترکی به آن تکلم می‌شده است. ایرانی بودن زبان آذری و نیز سخن گفتن به آن زبان در منطقه آذربایجان در نخستین سده‌های اسلامی در منابع متعدد همان دوره تصریح و تصدیق شده است. (احسان یاشار شاطر، دانشنامه ایران و اسلام، جلد نخست).اینکه همه هم داستانند و در واقع جای هیچ‌گونه تردید جدی وجود ندارد که پیش از ورود ترکان، مردم آذربایجان نیز مانند مردم سایر مناطق ایران، به یکی از زبان‌های ایرانی گفت‌وگو می‌کردند. (هتیتگ، زبان کهن آذربایجان: سایه های شکار شده بهمن سرکاراتی، صفحات 315 و 316).کهن‌ترین منبعی که از زبان آذری به‌عنوان یکی از زبان‌های ایرانی یاد کرده، ابن‌مقفع است که سخن وی در کتاب الفهرست نوشته ابن‎ندیم نقل شده است. به گفته ابن‌مقفع، زبان آذربایجان، پهلوی(الفهلویه) بوده که منسوب به پله(فهله) است؛ یعنی سرزمینی که شامل ری، اصفهان، همدان، ماه نهاوند و آذربایجان بوده است. همین گفته را حمزه اصفهانی منقول در یاقوت حموی و خوارزمی نیز نقل کرده‌اند.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو