انقلاب‌هاي عربي و امنيت آمريكايي- اسرائيلي

سه شنبه, 13 فروردين 1392 ساعت 15:22 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 شايد به مدت نيم دهه است كه كشورهاي بزرگ بويژه ، دولت ايالات متحده آمريكا و متحدان اروپايي و منطقه اي آن هر از چندگاه براي سرو سامان دادن به اوضاع خاورميانه از ديدگاه خود، طرحهايي را ارائه مي دهند

. گرچه بيشتر اين طرحها به نوعي به مسأله كشمكش عربي – اسرائيل و يافتن راه حل براي فلسطين مربوط مي‌شده است، اما برخي از آنها نيز جنبه كلان‌تر داشته و تمامي خاورميانه را در برمي‌گرفته است . در اين ميان دو طرح آشكار از سوي اين دولت‌ها در رابطه با خاورميانه ارائه شد كه به طرحهاي "خاورميانه جديد" و "خاورميانه بزرگ" مشهور شدند.

 
 طرح نخست از سوي شيمون‌پرز رهبر پيشين حزب كارگر اسرائيل كه نخست وزير و وزير خارجه اين دولت نيز بود در اوايل دهه 1990 ارائه شد، و طرح دوم از سوي جرج بوش در سالهاي نخست دهه اول قرن بيست و يكم، يعني سال سرنگوني رژيم بعث در عراق . بديهي است كه هدف نخستين اين طرحها پيشنهاد شرايط جديدي براي خاورميانه بود كه در درجه اول منافع آنها را در منطقه تامين كند و بيش از هر چيز دغدغه‌هاي امنيتي آنها را از ميان بردارد. اسرائيلي‌ها در پي اين بودند كه در يك خاورميانه جديد، در كنار استقرار رژيمهاي نوين و فراهم شدن زمينه توسعه اقتصادي ، بيش از هر چيز همه كشورهاي منطقه موجوديت دولت يهود را به رسميت بشناسند و با برقراري صلح ميان اعراب و يهوديان، دولت اسرائيل به عنوان عضوي از خانواده خاورميانه پذيرفته شود. در واقع مي‌توان گفت هدف اصلي شيمون پرز و دولت اسرائيل از طرح "خاورميانه جديد" تامين امنيت اسرائيل بود تاايجاد جوامع دمكراتيك و توسعه يافته .

 
هدف اساسي طرح "خاورميانه بزرگ" نيز دردرجه نخست ، تامين امنيت آمريكا و غرب بود. هر چند در اين طرح به مسائلي همچون گسترش رژيمهاي دمكراتيك و توسعه اقتصادي و انساني اشاره مي‌شد ، اما روشن بود كه هدف اساسي اين طرح مقابله با چالشهاي امنيتي و در درجه نخست سازمان القاعده و راديكاليسم اسلامي بود. آمريكا نيز در سالهاي گذشته بيش از هر چيز بر اين محور تكيه كرد، و از راههاي نظامي و فرهنگي نظير ارائه نظريه قدرت نرم و نظایر آن در پي رويارويي با چالش امنيتي از راه همكاري با رژيم هاي اقتدارگراي عرب بوده است. آنچه كه تحليل گران خاورميانه اي و از جمله دولت‌هاي غرب را با شگفتي روبرو ساخت ، انقلابهاي سراسري و ناگهاني عرب در منطقه و سرنگوني دولت‌هاي متحد غرب در مصر ، تونس، يمن و ديگر كشورهاي محافظه كار عرب در منطقه بود. در واقع بر خلاف برخي نظريه‌هاي توطئه محور كه قيام‌هاي اخير كشورهاي عرب را پيامد طرحهاي آمريكا براي تحقق طرح "خاورميانه بزرگ" يا "خاورميانه جديد" مي‌دانند ، بايد تاكيد كرد كه اين انقلاب‌ها هيچ يك نتيجه مهندسي سياسي و فرهنگي غرب نبوده است. تمامي اين قيام‌ها ماهيت عميق مردمي داشته و توده‌هاي مردم عرب رهبري آن را بدست داشته اند.

 
گرچه استقرار دمكراسي و جامعه مدني يكي از عمده‌ترين پيامدهاي قيام‌هاي عربي در خاورميانه مي‌باشد اما آنچه كه اين قيامها را در برابر طرح "خاورميانه جديد" و "خاورميانه بزرگ" قرار مي دهد ،‌لاينحل ماندن چالش امنيتي در منطقه براي آمريكا و اسرائيل است. به عبارت ديگر قيام‌هاي اخير در خاورميانه عربي هيچ يك در راستاي تحقق تمامي اهداف مورد نظر آمريكا يا اسرائيل صورت نگرفته است. اعتراضات مردمي در مصر بخوبي نشانه اين واقعيت است كه مساله فلسطين و اعتراض به سياست هاي سركوبگرانه اسرائيل در مناطق اشغالي همچنان در محور سياست‌هاي مردمي در خاورميانه قرار دارد. به همين خاطر است كه دولت آمريكا بر خلاف دولت‌هاي اروپايي ،چندان نسبت به رويدادهاي خاورميانه و پيامدهاي آن خوشبين نبوده است.

 
 ايالات متحده آمريكا نيز همانند اسرائيل، نگران مشكلات امنيتي خود در منطقه پس از سرنگوني رژيمهاي استبدادي است. اين نگراني بويژه، ‌به مساله راديكاليسم اسلامي و اسلام سياسي راديكال مربوط مي‌شود كه مي‌توانند درشرايط نوين ، همچنان منافع اسرائيل و آمريكا را به چالش طلبند. نكته مهم در چشم انداز وسيع تر خاورميانه آن است كه موضوع محوري خاورميانه يعني مساله فلسطين همچنان باقي است و هيچگونه راه حل اساسي براي آن يافت نشده است . در واقع مساله فلسطين گره اصلي حل بسياري از مشكلات خاورميانه ، بويژه مشكلاتي است كه امنيت مورد نظر غرب و متحدان آن را به چالش مي‌كشد.

حمید احمدی

حمید احمدی در سال ۱۳۳۶ در شهر مشهد زاده شد. تحصیلات متوسطه را در آنجا و تحصیلات دانشگاهی را در رشته علوم سیاسی در دانشگاه تهران (در رده لیسانس و فوق لیسانس) و دانشگاه کارلتون کانادا (در رده دکترا) به پایان رسانید.

او درسال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۹ در جایگاه مفسر سیاسی و مترجم مسائل خاورمیانه در مطبوعات فعالیت می‌کرد و مسئو لیت کرسی خاورمیانه در سرویس خارجه روزنامه کیهان را در دست داشت. وی مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران (از بهمن ۱۳۷۷ تا فروردین ۱۳۸۲) بوده و هم اکنون عضو هیئت علمی و استاد تمام دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و عضو هیاتعلمی نیمه وقت گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک خاور میانه می‌باشد.

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/7915c8ec5a616b82d8e627666af42ea1.jpg
زرتشت علیزاده، کارشناس و تحلیلگر امور سیاسی جمهوری آذربایجان که اغلب پیش بینی هایش محقق شده است، هشدار داد در شرایط کنونی خط وقوع جنگ مجدد میان جمهوری
cache/resized/165659ca25041feb2341a75ef1dbbf84.jpg
    12 تیرماه 1399، روزنامه اورشلیم پست و برخی رسانه های اسرائیل، گزارشی از فعالیت های صنایع هوا – فضای اسرائیل ارایه کردند که آزمایش تکمیلی سیستم- جنگی
cache/resized/dfd47b948c7d59e758d1c233da2f0c9e.jpg
واقعات های منطقه طاووش افسانه شکست ناپذیری پهپاد های اسرائیلی را در هم شکستند. در درگیری های اخیر طاوش نیرو های نظامی ارمنستان موفق شدند تعدادی از پهپاد های
cache/resized/d78317eaf9d8529d329685fd96f4770f.jpg
سایت آذپولیتیکا در باکو از احتمال پیگرد قضایی المار محمدیاروف، وزیر خارجه پیشین این کشور خبر داد. سایت آذپلیتکا نوشت: « به علت تبدیل وزارت خارجه جمهوری
cache/resized/eca32b5758c8f79131512aab00c727ac.jpg
متخصصان نظامی اسراییل برای توضیح درباره علت سرنگون شدن پهپادهای اسراییلی توسط ارمنستان به باکو دعوت شدند.  متخصصان نظامی اسراییل در جمهوری آذربایجان هستند.  
cache/resized/69eec43d4ee2dab59ddcd68b2c0854af.jpg
در پی تظاهرات مخالفان حکومت الهام علی اف در خیابان های باکو در اعتراض به مدیریت جنگ در 25 و 26 تیر 1399 الهام علی اف در گفتگو با وزرای کابینه خود، از روح
cache/resized/2fa6a5e38daa801dcca55aa7d64a70d8.jpg
آندرانیک کوچاریان رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان ارمنستان روز 23 تیر در نشست فوق العاده پارلمان با اشاره به تحرکات و تجاوز مرزی جمهوری باکو به خاک ارمنستان،
cache/resized/246dd1af39e43d888fc2a58dd30e4ca5.jpg
  وزیر محیط زیست ترکیه اعلام کرد این کشور آب رودخانه "کورا" را متعلق به خود می داند و به هر مسیری که بخواهد آن را هدایت می کند! به گزارش پایگاه اینترنتی
cache/resized/e585a064efe9d034a20247bb81026e44.jpg
  در حالی که مقامات و رسانه های باکو به مدت نزدیک به سه دهه ،  ایران را عامل اشغال شوشی معرفی کرده و به استناد آن به تبلیغات ضدایرانی دامن زده اند، الهام علی
cache/resized/306eee48c2c1d5e1e7c0586e0bfb45b6.jpg
  سازمان عفو بین‌الملل ضمن صدور بیانیه‌ای از جمهوری آذربایجان خواست “فخرالدین عباس‌زاده” رهبر و “الوین عیس‌اف”، از فعالین اجتماعی تالشی‌های این کشور را از
cache/resized/d68032ef4b42ae7ff99957bb0cc5fa86.jpg
زرتشت علیزاده، تحلیلگر برجسته آذربایجانی نوشت : « ملی گرایان جمهوری آذربایجان بطور کل مخلوقاتی محروم از توانایی درک واقعیت و ارزیابی درست جایگاه خود و جمهوری
cache/resized/51a23a143e0fc4a33e2861cf04476dbd.jpg
صورت حسین اف، نخست وزیر اسبق و از فرماندهان نظامی فعال در جمهوری آذربایجان در سال های 1992 و 1993 گفت کمک های نظامی که برای عملیات نجات اهالی خوجالی فرستادم،