آقای پاک آیین! نام آرتساخ سابقه تاریخی دارد/ایساک یونانسیان

چهارشنبه, 03 آذر 1395 ساعت 06:53 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

در تاریخ بیست و سوم آبان ماه  1395 مطلبی در سایت خبری- تحلیلی آذری ها از آقای محسن پاک آیین سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در باکو تحت عنوان «ضرورت توجه به هویت اسلامی قره باغ» منتشر شده که دارای شبهات و ابهامات فراوانی می باشد.

 جناب آقای پاک آیین در این مقاله به مقوله هویت اسلامی قرا باغ اشاره کرده و تغییر نام آن از قرا باغ به آرتساخ را که در پیش‌نویس قانون اساسی جدید، جمهوری قرا‌باغ گنجانده شده مورد انتقاد قرار داده و مدعی شده اند که این تغییر نام نشانگر تلاش نرم و خزنده برای انکار هویت اسلامی سرزمین قره باغ است. ایشان به اسناد تاریخی،آمار جمعیتی، و به ریشه نام قره باغ اشاره کرده و اذعان داشته اند که قره باغ یک منطقه مسلمان نشین،شیعه مذهب و دارای ابنیه های فراوان اسلامی- ایرانی است که در دوران صفویه جزئی از قلمرو ایران محسوب می شد و بواسطه انعقاد قرادادهای گلستان و ترکمنچای به روسیه تزاری واگذار گردیده است.

در خصوص برخی از این موارد مطرح شده حق با جناب آقای پاک آیین است زیرا منطقه آرتساخ «قره باغ»در دوران صفویه چنین وضعیتی داشته است. اما آنچه تعجب بنده را به دنبال داشته، وضعیت تاریخی -حقوقی آرتساخ قبل از آن دوره است که جناب آقای پاک آیین هیچ اشاره ای به آن نداشته و اساساً مدعی شده اند که آرتساخ نامی است که فاقد سابقه تاریخی بوده و ارمنیان قصد دارند منطقه قراباغ به این نام شناخته شود.

لازم به یاد آوری است که طبق نوشته های مورخین ایرانی،ارمنی،اروپایی منطقه آرتساخ «قرا باغ» در گذشته مسیحی نشین بوده و مطابق سنگ نبشته ها و کتیبه های به دست آمده، از هزارۀ نخست قبل از میلاد یکی از ایالت های پانزده گانۀ پادشاهی هایک بزرگ محسوب و به صورت های «آرداخونی» و «اوردِخه» نیز نامیده می شده است، که بعدها به آلبانیای قفقاز ،آرتساخ و اران تغییر نام یافت. این منطقه تحت عنوان آرتساخ همواره یا جزئی از خاک تاریخی ارمنستان بوده و یا با نام قره باغ در قلمرو سیاسی ایران تعریف می شده است.

حال جهت روشن شدن این موضوع که آیا نام آرتساخ ریشه تاریخی داشته یا ندارد ذکر تنها چند نمونه از صدها نقشه جغرافیایی متعلق به منطقه قفقاز که توسط جغرافی دانان اروپایی ترسیم شده کافیست تا مشخص شود نه تنها نام آرتساخ سابقه تاریخی دارد بلکه این نام همواره در مرزهای جغرافیایی ارمنستان تعریف می شده است.

مورد نخست نقشه ای است که توسط لیباکس هنری[1] در سال 1729م ترسیم شده است،در این نقشه منطقه و نام آرتساخ (دایره آب رنگ) در مرزهای ارمنستان(دایره قرمز) ترسیم شده است.نکته قابل توجه در این نقشه این است که هیچ نامی از جمهوری آذربایجان دیده نمی شود.[2]

 

نقشه قفقاز، لیباکس هنری،1729م

 

نقشه دوم نقشه متعلق به آدرین هوبرت[3]،جغرافی دان آلمانی است که در سال 1822م،از منطقه قفقاز ترسیم کرده است. در این نقشه، آرتساخ«قراباغ» (دایره سبز رنگ) در داخل مرزهای ارمنستان یا آرمنیا (دایره قرمز)،مشخص بوده و باز هیچ نامی از جمهوری آذربایجان دیده نمی شود و منطقه کنونی جمهوری آذربایجان با نام آلبانیای قفقاز مشخص شده است.[4] زیرا اصولا این نام به سرقت برده شده از ایالت ایران بوده و از سال 1918 به مناطق مسلمان نشین شمال رود ارس اطلاق شده است.

 

نقشه دیگر نقشه ترسیمی توسط جغرافی دان انگلیسی ژوزف توماس[5] است که وضعیت مرزهای قفقاز را در سال 1835م، نشان می دهد.در این نقشه نیز نام آرتساخ(دایره آبی) در محدوده ارمنستان(سفید رنگ) مشخص است و باز اثری از جمهوری آذربایجان به چشم نمی خورد.[6]

 

نقشه ژوزف توماس 1835م،لندن

 

مورد دوم اشاره جناب آقای پاک آیین به آمارهای جمعیتی آرتساخ«قرا باغ» در سال 1823م،است یعنی درست زمانی که منطقه قره باغ توسط پنج ملیک ارمنی نشین(ملوک خمسه) اداره می شدو طبق نوشته های مورخین ایرانی مانند پروفسور عنایت الله رضا و میرزا جوانشیر قره باغی عمدتاً ارمنی نشین بوده است.پس آمارهای جمعیتی مورد ادعای آقای پاک آیین نمی تواند با واقعیات مطابقت داشته باشد.زیرا تنها در اواسط قرن هجدم بود که پناه علی خان رهبر یکی از اقوام کوچ نشین با کمک عثمانی ها از اختلافات به وجود آمده بین ملوک خمسه استفاده کرد و با تصرف برج شوشی و کمک شاه عثمانی و شاه ایران بر منطقه آرتساخ و قره باغ چیره و ترکیب جمعیتی قره باغ کمی دگرگون شد.

از طرفی جناب آقای پاک آیین هیچ اشاره ای به آمار جمعیتی قراباغ در زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نمی کنند. زیرا طبق آمار اتحاد جماهیر شوروی در سال 1988م. یعنی یک سال قبل از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و وقوع جنگ قره باغ و زمانی که این جمهوری تحت حاکمیت آذربایجانی ها قرار داشت،جمعیت قره باغ (در مرزهای کنونی)  192000 نفر بوده است،که 145920 نفر ارمنی و 46080 نفر تالشی،تات،آذربایجانی و... ترکیب این جمعیت را تشکیل می دادند.

در انتها آقای پاک آیین ضمن بر شمردن بناهای اسلامی –ایرانی منطقه قرا باغ به این موضوع نیز اشاره می کنند که تمام شواهد و دلایل نشان دهنده این واقعیت است که قره باغ بخشی از هویت شیعی مردم جمهوری آذربایجان است.حال سوال بنده اینست که آقای پاک آیین، 1600 ابنیه باستانی، سنگ نبشته ،کتیبه، کلیسا، ،چلیپا سنگ و گورستان مسیحی- ارمنی آرتساخ«قراباغ» را هویت چه بخشی از مردم می داند؟

در پایان پرسید که جمهوری باکویی که اصولا قائل به هویت اسلامی برای خود نیست، تا کنون برای تشیع و هویت اسلامی در مرزهای موجود و تحت تصرفش چه اقداماتی انجام داده است؟ بر عکس این دولت سعی میکند در مجامع بین الملل وجه اسلامی خود را کمرنگ نشان دهد. آیا انتظار می رود که همین حکومت در قراباغ هویت اسلامی را پیاده کند؟ اتفاقا ارمنی های قراباغ تمام مساجد و بناهای اسلامی این منطقه را به خوبی محافظت کرده و بسیاری از آنها در دست تعمیر است. نگارنده در سفری که به این ناحیه داشتم، تصاویر زیادی از مساجد و بناهای اسلامی و شیعی قراباغ نیز تهیه کردم و اگر جناب آقای پاک آیین تمایل داشته باشند، حاضر به انتشار این اسناد هستم.

آنچه مقصود این یادداشت بود اینکه، هر چند نام قراباغ سندیت و قدمت تاریخی دارد، اما نام آرتساخ نیز به همان اندازه در اسناد و نقشه های تاریخی قابل ملاحظه است.

 



[1] Liébaux, Henri

[2] http://www.mountainous-karabakh.org/maps.html#.VZy9XF-qqko

[3] Adrien-Hubert Brué (1786–1832)

[4] http://www.mountainous-karabakh.org/maps.html#.VZy1Khuqqko

[5]  Joseph Thomas

[6] http://www.mountainous-karabakh.org/maps.html#.WDQNU9J96M-

نویسنده مهمان

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

1 نظر

  • پیوند نظر علی بابایی پنج شنبه, 04 آذر 1395 ساعت 08:37 ارسال شده توسط علی بابایی

    با سپاس از سخنان روشنگرانه آقای یونانسیان، لازم است تا در مورد این سخنان چند نکته را ذکر کنم: ایشان در جایی اشاره می کنند:«آرتساخ از هزارۀ نخست قبل از میلاد یکی از ایالت های پانزده گانۀ پادشاهی هایک بزرگ محسوب و به صورت های «آرداخونی» و «اوردِخه» نیز نامیده می شده است، که بعدها به آلبانیای قفقاز ،آرتساخ و اران تغییر نام یافت.»
    نخست آنکه آرتساخ هیچگاه اران (آلبانیای قفقاز یونانی- آغوانک ارمنی) نامیده نمی شده و این ایالت در مناطق مرزی ارمنستان و اران قرار داشته و گاهی اوقات تحت تسلط حکومت محلی اران قرار می گرفته که البته با اران نامیده شدن آرتساخ تفاوت دارد.
    ثانیا؛ نویسنده به درستی به سده ی نخست پیش از میلاد و رسیدن ارمنستان به بزرگترین حد تاریخی خود در زمان تیگران اشاره می کند، اما در جایی که سخن از پیشینه ی تاریخی است، باید بیافزاییم که بزرگترین حد تاریخی ارمنستان با پایان حکومت تیگران بزرگ پایان یافت (66 پ.م) و در دورانی پیش و پس از تسلط آرتاشسیان ایرانی تبار بر ارمنستان، آرتساخ به همراه مابقی ارمنستان بخشی از قلمروی ایران ساسانی و هخامنشی بوده، و نام آن در جغرافیای اداری ساسانی، «سیسکان کوچک» بوده است.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/6aff5278161be6faab881bb78defcd62.jpg
  روزنامه يني مساوات چاپ باکو، همکاري ساختار امنيتي جمهوري باکو با موساد در زمينه تامين امنيت «بازي هاي همبستگي اسلامي در باکو» را توجيه کرد. روزنامه «يني
cache/resized/f22ccf07ee999ee62ca26f56073a31d8.jpg
  به گزارش خبرگزاري ترند شرکت «هارپ آرگه» Harp Arge ترکيه اعلام کرد سيستم «قاتل پهپاد» Drone Killer ، ويژه مقابله با هواپيماهاي بدون سرنشين، به جمهوري
cache/resized/f28dfde40fab368caddc93f1830b33ad.jpg
يک سايت اينترنتي جمهوري باکو به نقل از «منابع مطلع»  خبر داد علت اصلي دستگيري جهانگير حاجي اف، مدير پيشين بانک بين المللي جمهوری باکو، همکاري وي با هکرهاي
cache/resized/31ce794430805bdb41600fa5f404e25d.jpg
پايگاه اينترنتي پان ترکيست « يني چاغ» جمهوري باکو، ايران را عامل «نفي هويت ترکي براي جمهوري آذربايجان» معرفي کرد.پايگاه اينترنتي «يني چاغ» در تحليلي با عنوان «
cache/resized/2ebda512a8c37a800528108f1d4c5da1.jpg
به گزارش خبرگزاری تسنیم در فیلمی که از سخنرانی «ییقیت بولوت» عضو هیئت مدیره شورای عالی «بنیاد وارلیق» ترکیه که در سال 2013 ایراد شده و اخیرا فاش و در شبکه های
cache/resized/5f47d114328baad6a3b1cc69b279d36b.jpg
بحران هويت در جمهوري باکو ، بار ديگر موجب جنجال بر سر اعتراض يک نماينده مجلس اين کشور به اطلاق نام وارداتي «ترک» به آذري ها شد.     عارف رحيم زاده، رييس
cache/resized/69131cab5e119f7bf0e2539ba926c6cf.jpg
روزنامه «يني مساوات» چاپ باکو در تحليلي درباره اوضاع ديني  جمهوري باکو، با تاکيد بر اينکه «شکاف ميان دولت و دينداران در اين کشور در حال افزايش است»، خواهان
cache/resized/5414e113cdf86dba6437c2de83f64ba7.jpg
بکير بوزداق، وزير دادگستري ترکيه، انتصاب همسر رييس جمهوري باکو به مقام معاون اول رييس جمهوري اين کشور را «الگويي بد» توصيف کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «باستا
cache/resized/2f684afb3784dba6763e7fbf5735951f.jpg
پايگاه اينترنتي رياست جمهوري باکو متن کامل سخنراني الهام علي اف، رييس جمهوري اين کشور در يکي از نشست هاي کاري اجلاس امنيتي «مونيخ» را منتشر کرد که  در اين
cache/resized/ae3208be3b5c890db554b8e03d2ec3d4.jpg
مبارز قربانلي، رييس کميته دولتي امور گروه هاي ديني جمهوري آذربايجان گفت : « ملت آذربايجان به دو نيم تقسيم شده است. آذربايجان در قرن نوزدهم براساس معاهده امضاء