تهدید افراطی‌گری قومی/احسان هوشمند

شنبه, 20 آذر 1395 ساعت 22:55 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

شرق:پس از اشغال ایران در جنگ دوم جهانی از سوی دولت‌های شوروی سابق و انگلیس و تقسیم کشور به منطقه شمالی تحت اشغال شوروی و جنوب و غرب در اشغال انگلیس، فرصتی برای دولت شوروی ایجاد شد تا در پی دستیابی به امتیاز نفت شمال از ابزارهای خود استفاده کند. در تهران حزب وابسته به حزب کمونیست شوروی؛ یعنی حزب توده، نقشی اصلی را در واردکردن فشار به تهران برای اعطای امتیاز نفت شمال کشور به شوروی داشت. در شهریور ١٣٢٣ دولت سوسیالیستی شوروی، هیأتی را به ریاست «سرگئی کافتارادزه»، معاون وزارت خارجه شوروی، به تهران فرستادند تا امتیاز نفت شمال را درخواست کند. در همین زمینه احسان طبری و جعفر پیشه‌وری هم با نوشتن مقالاتی زمینه‌ساز این برنامه استعماری بودند. البته در مجلس چهاردهم شادروان دکتر مصدق با پافشاری اقلیت مجلس توانست قانون منع اعطای امتیاز به خارجی‌ها در دوره اشغال را از تصویب مجلس بگذراند و چنین بود که شوروی برای به‌دست‌آوردن این امتیاز و اعمال فشار بر ایران برنامه تأسیس احزاب دموکرات در شمال و شمال غرب کشور را با خواسته‌های قومی و خودمختاری به اجرا گذاشت. برای اجرای چنین برنامه‌ای که با تصویب صدر هیأت‌رئیسه حزب کمونیست شوروی سابق یعنی ژوزف استالین امکان اجرا یافته بود.

 

 و باقراوف یعنی صدر حزب کمونیست آذربایجان شوروی نیز مأموریت اجرائی‌شدن بخش‌هایی از آن را برعهده داشت، دولت شوروی با دعوت از چهره‌های سیاسی مدنظر خود به باکو، مرکز جمهوری آذربایجان شوروی، برای به‌دست‌گرفتن رهبری این جریان‌های قومی و خودمختاری، خواه در تبریز و مهاباد برنامه‌های خود را ابلاغ کرد و به‌اين‌ترتیب ابتدا کمیته ایالتی حزب توده در آذربایجان منحل شد و فرقه دموکرات به رهبری پیشه‌وری اعلام موجودیت کرد و در مهاباد نیز کومله ژکاف منحل شد و حزب دموكرات کردستان ایران اعلام موجودیت کرد. هم سیدجعفر پیشه‌وری و هم قاضی محمد به عنوان رهبران بعدی دو جریان قومی در تبریز و مهاباد، تا این تاریخ در کمتر فعالیت قومی مشارکت داشتند و سیدجعفر پیشه‌وری در نوشته‌هایش تا سال ١٣٢٤ مدعی بود هر شخصی که در ایران از ترک، گیلک، مازنی و فارس سخنی بر زبان جاری کند، عامل ارتجاع و بازگرداندن ایران به دوران ملوک‌الطوایفی است. پیشه‌وری سال‌های پیش از آن هم در باکو سردبیر نشریه آذربایجان جزء لاینفک ایران بود و برخلاف اندیشه‌های ملی خود در گذشته یکباره و با فرمان استالین وارد بازی سیاسی متفاوتی شد. کمااینکه گزارش‌های موجود در مراکز سندی کشور نشان می‌دهد تا این تاریخ نیز قاضی‌های مهاباد به‌ویژه شخص قاضی محمد رابطه وثیقی با دربار داشتند... . اعلام موجودیت فرقه دموكرات آذربایجان در تبریز زیر پرچم شوروی سابق و با حضور و فعالیت هزاران نفر از مهاجران باکویی در تبریز، موجب شد آذربایجان برای یک‌سال از سوی فرقه اداره شود و پس از تجزیه قفقاز از ایران در سده هجدهم میلادی بیم آن می‌رفت که بخش‌های شمالی کشور به خاک شوروی سابق ضمیمه شود.با خروج انگلیس از ایران شرایط دشواری برای نیروهای شوروی ایجاد شد و با پیگیری‌های دیپلماتیک و سیاسی برخی نخبگان کشور در فروردین ١٣٢٥ شوروی اعلام كرد نیروهای خود را از ایران خارج می‌کند. با خروج نیروهای ارتش سرخ از آذربایجان، سران فرقه دموكرات آذربایجان در شرایط سختی گرفتار شدند و گسترش اعتراضات محلی در برابر سیطره فرقه موجب بروز خشونت‌هایی از سوی نیروهای فرقه شد و در نهایت در ٢١ آذر ١٣٢٥ راه برای اعاده نظم در آذربایجان فراهم شد و فرماندهان و سران فرقه فرار به شوروی را بر قرار کردند و کشته‌شدن به وسیله مردم آذربایجان را ترجیح دادند.هرچند با شورش مردمی و پیش از ورود نیروهای ارتش به تبریز، عملا نیروهای فرقه در تبریز شکست خورده و از تبریز فراری شده بودند اما تأسیس و سپس حیات یک‌ساله فرقه دموكرات در آذربایجان زمینه شکل‌گیری مجموعه نیروهایی را فراهم كرد که در ادبیات سیاسی با نام نیروهای قوم‌گرا و تجزیه‌طلب شناخته می‌شوند. بقایای فرقه دموكرات در سال‌ها و دهه‌های بعد با حضور در باکو و به عنوان بخشی از حزب توده به فعالیت‌های محدود خود ادامه دادند. در سال‌های گذشته و با تشدید فعالیت‌های محافل ترک‌گرا در کشور ترکیه، برخی از نیروهای وابسته به جریان‌های تجزیه‌طلب فعالیت‌های خود را متوجه شعارهای پان‌ترکی کردند و به این ترتیب فصل تازه‌ای در تاریخ فعالیت‌های قومی و پان‌ترکیسم در ایران آغاز شد. حضور برخی وابستگان به جناح‌های سیاسی کشور در چنین محافلی هم مزید بر موضوع شده تا جهان ایرانی با تهدید سیاسی و امنیتی محافل بیگانه‌گرا و دشمن کشور روبه‌رو شود. حواشی برخی رخدادهای ورزشی در کشور، فعالیت برخی نشریات افراطی قوم‌گرا و سایر نشانه‌های چنین تهدیداتی، بیش‌ازپیش علاقه‌مندان کشور و مشفقان ایران و جهان ایرانی را خطاب قرار می‌دهد .

احسان هوشمند

جامعه شناس، پژوهشگر ارشد مسائل قومی، کارشناس مسائل کردستان

وبگاه: www.ehsanhoushmand.info/fa/ پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/395c59f6cdcd93e0887e4d51339923c4.jpg
اقبال آقازاده، رهبر حزب اميد جمهوري آذربايجان در گفتگو با «کوليس»، پايگاه اينترنتي مطالب فرهنگي جمهوري باکو گفت : « آثار نظامي گنجوي به زبان اصلي خيلي زيباست.
cache/resized/4b26a141e833c64ce87cf0299e1f9f18.jpg
الهام علي اف، رييس جمهور باکو در سفر به ريگا، پايتخت لتوني گفت روابط جمهوري آذربايجان با اتحاديه اروپا به مرتبه عالي تري ارتقاء خواهد يافت.به گزارش پايگاه
cache/resized/4d5779aa7dad314b47659c234363702b.jpg
مرکز بررسي هاي زيست محيطي « موسسه بلک اسميت» آمريکا، شهر سومقائيت، را  دومين شهر آلوده دنيا معرفي کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «ويرتوالاذ» ، در فهرست «موسسه
cache/resized/e812e1db733e1b76ccdb8441488625cf.jpg
در حالی که برگزاری مراسم مذهبی مردم شیعه جمهوری باکو در کوچه ها و خیابان های شهرهای این کشور  ممنوع شده است، وهابی ها از آزادی کامل در این زمینه برخوردار شده
cache/resized/cc5f5dfa52c0492adafe89c1d70b0c1a.jpg
به گزارش آذریها به نقل از خبرگزاری آرمن پرس، النا تئوخاریوس نماینده پارلمان اروپا در طی دیدار خود با خبرنگاران پارلمان اروپا در خصوص نقض مکرر آتش بس از سوی
cache/resized/82a9c7511b9b10dc8cfb92c1b221165e.jpg
جمهوري قراباغ ، اتهام باکو مبني بر هدف قرار دادن غيرنظاميان جمهوري باکو را تکذيب کرد. به گزارش پايگاه اينترنتي «ارمن پرس» ،داويد بابايان، سخنگوي رياست جمهوري
cache/resized/971702fefa83fc0b27124ab780b77627.jpg
  در یک اظهار نظر عجیب و در حالیکه مقامات و رسانه های باکو به صورت ریاکارانه جهت جلب حمایت جمهوری اسلامی ایران، قراباغ کوهستانی را با فلسطین اشغالی مقایسه
cache/resized/5cb475d1859d5cf64749a0e6e79e119f.jpg
  پايگاه اينترنتي «ميدان تي وي» به نقل از مقاله پژوهشي درج شده در سايت «ترود» TRUD بلغارستان به قلم «ديليانا قايتانجيئوا» پژوهشگر بلغاري ، خبر داد شرکت
cache/resized/09d80fcfab8197303c2bd4189fb05353.jpg
آیت الله كاظم‌صديقي، امام جمعه تهران در خطبه های نماز جمعه 16تیر در انتقاد از سیاست های ضد اسلامی و ضد شیعی باکو گفت: « ما از داخل کشور عربستان خبر نداریم، ما
cache/resized/56945c2bc3a14761b5d257d1ee645e47.jpg
الهام علي اف، رييس جمهوري باکو در پيام تبريک به دونالد ترامپ، رييس جمهوري آمريکا بر اميدواري زياد باکو به تلاش هاي آمريکا و ترامپ براي حل مناقشه قراباغ تاکيد
cache/resized/f3cfff06ffde71a883ac9e3821892a47.jpg
اداره مسلمانان قفقاز جمهوري باکو ، سفرهاي زيارتي مستقيم از باکو به مشهد را تا اطلاع ثانوي به حالت تعليق درآورد.به گزارش خبرگزاري آپا، اداره مسلمانان قفقاز
cache/resized/d83b0a097174bb88a4140fa67b386fcb.jpg
آنکارا با اجراي طرح ايجاد منطقه آزاد تجاري با نخجوان، اين منطقه از جمهوري باکو را ضميمه اقتصاد ترکيه مي کند.به گزارش خبرگزاري ترند جمهوري باکو، نهاد زيبکچي،