تهدید افراطی‌گری قومی/احسان هوشمند

شنبه, 20 آذر 1395 ساعت 22:55 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

شرق:پس از اشغال ایران در جنگ دوم جهانی از سوی دولت‌های شوروی سابق و انگلیس و تقسیم کشور به منطقه شمالی تحت اشغال شوروی و جنوب و غرب در اشغال انگلیس، فرصتی برای دولت شوروی ایجاد شد تا در پی دستیابی به امتیاز نفت شمال از ابزارهای خود استفاده کند. در تهران حزب وابسته به حزب کمونیست شوروی؛ یعنی حزب توده، نقشی اصلی را در واردکردن فشار به تهران برای اعطای امتیاز نفت شمال کشور به شوروی داشت. در شهریور ١٣٢٣ دولت سوسیالیستی شوروی، هیأتی را به ریاست «سرگئی کافتارادزه»، معاون وزارت خارجه شوروی، به تهران فرستادند تا امتیاز نفت شمال را درخواست کند. در همین زمینه احسان طبری و جعفر پیشه‌وری هم با نوشتن مقالاتی زمینه‌ساز این برنامه استعماری بودند. البته در مجلس چهاردهم شادروان دکتر مصدق با پافشاری اقلیت مجلس توانست قانون منع اعطای امتیاز به خارجی‌ها در دوره اشغال را از تصویب مجلس بگذراند و چنین بود که شوروی برای به‌دست‌آوردن این امتیاز و اعمال فشار بر ایران برنامه تأسیس احزاب دموکرات در شمال و شمال غرب کشور را با خواسته‌های قومی و خودمختاری به اجرا گذاشت. برای اجرای چنین برنامه‌ای که با تصویب صدر هیأت‌رئیسه حزب کمونیست شوروی سابق یعنی ژوزف استالین امکان اجرا یافته بود.

 

 و باقراوف یعنی صدر حزب کمونیست آذربایجان شوروی نیز مأموریت اجرائی‌شدن بخش‌هایی از آن را برعهده داشت، دولت شوروی با دعوت از چهره‌های سیاسی مدنظر خود به باکو، مرکز جمهوری آذربایجان شوروی، برای به‌دست‌گرفتن رهبری این جریان‌های قومی و خودمختاری، خواه در تبریز و مهاباد برنامه‌های خود را ابلاغ کرد و به‌اين‌ترتیب ابتدا کمیته ایالتی حزب توده در آذربایجان منحل شد و فرقه دموکرات به رهبری پیشه‌وری اعلام موجودیت کرد و در مهاباد نیز کومله ژکاف منحل شد و حزب دموكرات کردستان ایران اعلام موجودیت کرد. هم سیدجعفر پیشه‌وری و هم قاضی محمد به عنوان رهبران بعدی دو جریان قومی در تبریز و مهاباد، تا این تاریخ در کمتر فعالیت قومی مشارکت داشتند و سیدجعفر پیشه‌وری در نوشته‌هایش تا سال ١٣٢٤ مدعی بود هر شخصی که در ایران از ترک، گیلک، مازنی و فارس سخنی بر زبان جاری کند، عامل ارتجاع و بازگرداندن ایران به دوران ملوک‌الطوایفی است. پیشه‌وری سال‌های پیش از آن هم در باکو سردبیر نشریه آذربایجان جزء لاینفک ایران بود و برخلاف اندیشه‌های ملی خود در گذشته یکباره و با فرمان استالین وارد بازی سیاسی متفاوتی شد. کمااینکه گزارش‌های موجود در مراکز سندی کشور نشان می‌دهد تا این تاریخ نیز قاضی‌های مهاباد به‌ویژه شخص قاضی محمد رابطه وثیقی با دربار داشتند... . اعلام موجودیت فرقه دموكرات آذربایجان در تبریز زیر پرچم شوروی سابق و با حضور و فعالیت هزاران نفر از مهاجران باکویی در تبریز، موجب شد آذربایجان برای یک‌سال از سوی فرقه اداره شود و پس از تجزیه قفقاز از ایران در سده هجدهم میلادی بیم آن می‌رفت که بخش‌های شمالی کشور به خاک شوروی سابق ضمیمه شود.با خروج انگلیس از ایران شرایط دشواری برای نیروهای شوروی ایجاد شد و با پیگیری‌های دیپلماتیک و سیاسی برخی نخبگان کشور در فروردین ١٣٢٥ شوروی اعلام كرد نیروهای خود را از ایران خارج می‌کند. با خروج نیروهای ارتش سرخ از آذربایجان، سران فرقه دموكرات آذربایجان در شرایط سختی گرفتار شدند و گسترش اعتراضات محلی در برابر سیطره فرقه موجب بروز خشونت‌هایی از سوی نیروهای فرقه شد و در نهایت در ٢١ آذر ١٣٢٥ راه برای اعاده نظم در آذربایجان فراهم شد و فرماندهان و سران فرقه فرار به شوروی را بر قرار کردند و کشته‌شدن به وسیله مردم آذربایجان را ترجیح دادند.هرچند با شورش مردمی و پیش از ورود نیروهای ارتش به تبریز، عملا نیروهای فرقه در تبریز شکست خورده و از تبریز فراری شده بودند اما تأسیس و سپس حیات یک‌ساله فرقه دموكرات در آذربایجان زمینه شکل‌گیری مجموعه نیروهایی را فراهم كرد که در ادبیات سیاسی با نام نیروهای قوم‌گرا و تجزیه‌طلب شناخته می‌شوند. بقایای فرقه دموكرات در سال‌ها و دهه‌های بعد با حضور در باکو و به عنوان بخشی از حزب توده به فعالیت‌های محدود خود ادامه دادند. در سال‌های گذشته و با تشدید فعالیت‌های محافل ترک‌گرا در کشور ترکیه، برخی از نیروهای وابسته به جریان‌های تجزیه‌طلب فعالیت‌های خود را متوجه شعارهای پان‌ترکی کردند و به این ترتیب فصل تازه‌ای در تاریخ فعالیت‌های قومی و پان‌ترکیسم در ایران آغاز شد. حضور برخی وابستگان به جناح‌های سیاسی کشور در چنین محافلی هم مزید بر موضوع شده تا جهان ایرانی با تهدید سیاسی و امنیتی محافل بیگانه‌گرا و دشمن کشور روبه‌رو شود. حواشی برخی رخدادهای ورزشی در کشور، فعالیت برخی نشریات افراطی قوم‌گرا و سایر نشانه‌های چنین تهدیداتی، بیش‌ازپیش علاقه‌مندان کشور و مشفقان ایران و جهان ایرانی را خطاب قرار می‌دهد .

احسان هوشمند

جامعه شناس، پژوهشگر ارشد مسائل قومی، کارشناس مسائل کردستان

وبگاه: www.ehsanhoushmand.info/fa/ پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو
cache/resized/d1578f1800b9a9c3c6eec2856e1b51e1.jpg
«باکو پست» نوشت : « ممکن است شبکه تجاري رضا ضراب در ترکيه و ايران و جمهوري آذربايجان فرو بپاشد. رضا ضراب در آمريکا به اتهام نقض تحريم مالي ايران و پولشويي