بدنامی گرگ در فرهنگ محلی آذربایجان/وحید رنجبر

یکشنبه, 03 بهمن 1395 ساعت 07:17 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

از جمله موارد نوساخته و نادرستی که به باشندگان، فرهنگ، تاریخ و هویت دیرینه و ایرانی آذرآبادگان نسبت داده می شود تقدس و گرامیداشت گرگ می باشد. این تفکر بی اساس که ریشه در هویت سازی های جریانات پان ترکی دارد چند سالی است بصورت گسترده مورد تبلیغ و تاکید جریانات هویت گریز و قبیله گرای پانترکی می باشد. کوتاه سخن اینکه در آثار ادبی و تاریخی بازمانده در منطقه آذربایجان هیچ گونه نشانی از گرامی داشت حیوان گرگ به چشم نمی خورد و درست در نقطه مقابل این تبلیغات در اشعار بزرگان شعر و ادب آذرآبادگان و آران همواره درنده خویی و بدسرشتی گرگ مورد تاکید قرار گرفته است. در ادامه به چند نمونه از این اشعار اشاره خواهم کرد.

 

نظامی گنجوی شاعر پر آوازه ی پارسی سرا در خصوص پستی و بدسرشتی گرگ می سراید

 

از آن بر گرگ روبه راست شاهی/ که روبه دام بیند گرگ ماهی.

 

و یا:

به وقت زندگی رنجور حالیم/ که با گرگان وحشی در جوالیم

 

و یا:

پیامت بزرگست و نامت بزرگ/ نهفته مکن شیر در چرم گرگ.

 

و یا:

سوم موبد چنان زد داستان/ که با گرگي گله راند شبانی

 

ربايد گوسفندي گرگ خونخوار/ در آويزد شبان با او به پيکار

 

کشد گرگ از يکي سو تا تواند/ ز ديگر سو شبان تا وارهاند

 

چو گرگ افزون بود در چاره سازی/ شبان را کرد بايد خرقه بازی

 

خاقانی شیروانی دیگر شاعر پر آوازه ی پارسی سرا در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

چند ازین یوسفان گرگ صفت/ چند ازین دوستان دشمن روی

 

و یا:

همه فرعون و گرگ پیشه شدند/ من عصا و شبان نمی‌یابم

 

و یا:

کینهٔ عدل تو هست در دل فتنه مدام/ هست قدیمی بلی کینهٔ گرگ و شبان

 

و یا:

سینه به غوغای حرص بیش میالا از آنک/ نیست به فتوای عقل گرگ به رم داشتن

 

بانو پروین اعتصامی شاعر پارسی گویی معاصر و نام آور تبریزی در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

گرگ فلک آهوی وقت را خورد/ در مطبخ ما مشتی استخوانست

 

و یا:

بگرگ مردمی آموزی و نمیدانی/ که گرگ را ز ازل پیشه مردم آزاریست

 

و یا:

هر جا که گسترانده شد این سفرهٔ فساد/ جز گرگ و غول و دزد و دغل میهمان نداشت

 

و یا:

ای دوست، دزد حاجب و دربان نمی‌شود/ گرگ سیه درون، سگ چوپان نمی‌شود

 

و یا:

آغل از خانه بسی دور و شبان در خواب/ گرگ بددل بکمین و رمه اندر چر

 

و یا:

چو گرگ حیله‌گر اندر لباس چوپان شد/ شبان بگوی که تا چشم پوشد از اغنام

 

و یا:

چندکنی همچو گرگ، حمله بمردم/ چند دریشان همی بناخن و دندان

 

و یا:

دهر گرگیست گرسنه، رخ از او برگیر/ چرخ دیویست سیه دل، دل ازو بستان

 

و یا:

از گرگ چه آمدست جز گرگی/ وز مار چه خاستست جز ماری

 

و یا:

طینت گرگ بر آن شد که بیازارد/ ز گزندش نرهی گرش نیازاری

 

و یا:

ستمکاری، نخست آئین گرگست/ چه داند بره کوچک یا بزرگست

 

و یا:

ز بیم هژبران، پناهنده گشتن/ بگرگی سیه دل، بتاریک غاری

 

شهریار تبریزی شاعر پرآوزه ی معاصر در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

ببین به جلد سگ پاسبان چه گرگانند/ به جان خواجه که این شیوه شبانی نیست

 

همانطور که در ابیات بالا دیدیدم گرگ در ادبیات و شعر ادیبان آذری نه تنها دارای جایگاه ویژه ای نیست بلکه همواره به عنوان موجودی بدسرشت و درنده خو از آن یاد شده است. البته فهم چرایی این موضوع بسیار ساده می باشد باشندگان آذربایجان بعنوان مردمانی یک جانشین که در شهرها و روستاها مسکن دارند همواره در کنار پیشه های مختلف به پرورش دام های اهلی و کشاورزی مشغول بوده اند و به طور طبیعی گرگ به عوان دشمن شماره ی یک دام ها و حیوانات اهلی آنها بشمار می رود .

 متاسفانه در گذشته هایی نه چندان دور کشتن و اعدام گرگ در بین روستاییان منطقه آذربایجان امری طبیعی بشمار می‌رفت و آخرین نمونه آن در اطراف روستای لیقوان تبریز بوقوع پیوست که تصاویر اعدام این گرگ در فضای مجازی به صورت گسترده پخش گردید.

بطور مشخص در دوران پیشین و باستان تقدس و گرامیداشت حیوان بخصوصی را در استفاده تندیس سنگی آن حیوان به عنوان سنگ آرامگاه ها می توان رد یابی کرد. در آذربایجان هم بمانند سراسر ایران زمین تندیس سنگی قوچ به شکل گسترده ای به عنوان سنگ آرامگاه مورد استفاده قرار گرفته است و هیچ نشانی از تندیس سنگی و یا چوبی گرگ در سراسر آذربایجان تاکنون یافت نشده است.

در همین راستا می توان از موزه ی سنگ قبر های یافت شده در آذربایجان نام برد که هم اکنون در کنار ساختمان اصلی موزه آذربایجان و محوطه ی حیاط سمت راست این موزه دایر است و علاقمندان می توانند از این موزه بصورت رایگان دیدن نماییند. در ادامه هم تصویر تعدادی از سنگ آرامگاه های قوچ شکل، یافت شده در مناطق مختلف آذربایجان ارائه خواهد شد.

 

 

 

وحید رنجبری

پزوهشگر تاریخ

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/639cc052e5b9299799dbba048b9bdf00.jpg
به گزارش وزارت دفاع جمهوری باکو، یک سرباز این ناحیه،حین تجسس و ورود غیرقانونی به حریم سرزمینی جمهوری قراباغ کوهستانی کشته شده است. این درجه دار جمهوری باکو در
cache/resized/c0d8b7195f9bf0f412583f524e61b3f8.jpg
به گزارش "ورزش سه"، زهرا نعمتی که فردا باید برای کسب مدال برنز رقابت های قهرمانی جهان تیراندازی با کمان معلولین در هلند تلاش کند، گویا پیشنهادی را از سوی
cache/resized/7156184b37e401decbb7ae74684c0871.jpg
نمایندگان سازمان نظامی "ناتو" با حضور در دریای خزر، ارزیابی اجرای معیارهای ناتو در واحدهای نیروی دریایی جمهوری باکو  در خزر را  تمرین  کردند . به گزارش پایگاه
cache/resized/bc0754eead09946cec6412aae33a42e8.jpg
یئودا آبراموف عضو شورای سیاست گذاری حزب حاکم جمهوری باکو در پاسخ به این پرسش که چرا علیرغم روابط حسنه دولت باکو با رژیم اسراییل هنوز این کشور سفارت خانه ندارد؟
cache/resized/f5531f484448d9f3a9e5f61ac51e20a5.jpg
وزیر امور خارجه ارمنستان از اسراییل خواست به جمهوری باکو سلاح نفروشد. به گزارش پایگاه اینترنتی " آخار" سهراب مناتساکانیان در گفتگو با شبکه " کان نیوز" گفت : "
cache/resized/ca0cda489279ce1bab0723d51f8756d5.jpg
به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، گروهی از رسانه های مهم اسرائیل طی سفری به باکو، به بررسی مناسبات دو کشور پرداختند. به گزارش آذرتاج (خبرگزاری رسمی)، هیات
cache/resized/7270ed6a873b85592a9ae1bd4ddc3339.jpg
روزنامه ینی مساوات طی مطلبی بر علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اتهاماتی علیه این نیروی نظامی مطرح کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی «آذریها» نشریه ینی
cache/resized/b240717036a81ef6208caf8d330d2333.jpg
گروهک موسوم به کانون به اصطلاح آذربایجان واحد با دعوت از گروههای تجزیه طلب و معاند ایرانی به باکو، نشستی تحت عنوان « اولین همایش آذربایجان واحد» برگزار کرد.
cache/resized/91dc85bdaba8c27a092a21bf92681ba6.jpg
  "دادگاه حقوق بشر" اروپا دولت جمهوری باکو را به پرداخت 24 هزار یورو جریمه بخاطر نقض حقوق سردبیر پیشین نشریه "صدای تالش" محکوم کرد. به گزارش پایگاه اینترنتی
cache/resized/7a5e93dfb94d6b0b22599416ff2c666c.jpg
بنا بر تصمیم دولت ارمنستان کلیه کسانی که طی سال‌های 1988 الی 1992 میلادی/1367 الی 1371، مجبور به ترک خانه‌های خود در جمهوری  باکو شده و به تابعیت جمهوری
cache/resized/025ded0b1262f74a1b9ab782f8bc61ad.jpg
میرزا حسنعلی اغلو تحلیلگر باکویی در یادداشتی از رویکرد ضدایرانی حزب مساوات به ویژه در میتینگ اخیر این حزب که به بهانه تنش در ناگورنو- قراباغ برگزار شده بود،
cache/resized/0d775c3718c0a3ff1d85a5c8578870b2.jpg
تعدادی از شهرداران فرانسه طی سفر به ارمنستان از جمهوری قراباغ کوهستانی دیدار کردند. به گزارش آذریها، وزارت امور خارجه باکو این اقدام را محکوم کرده است. سخنگوی