بدنامی گرگ در فرهنگ محلی آذربایجان/وحید رنجبر

یکشنبه, 03 بهمن 1395 ساعت 07:17 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

از جمله موارد نوساخته و نادرستی که به باشندگان، فرهنگ، تاریخ و هویت دیرینه و ایرانی آذرآبادگان نسبت داده می شود تقدس و گرامیداشت گرگ می باشد. این تفکر بی اساس که ریشه در هویت سازی های جریانات پان ترکی دارد چند سالی است بصورت گسترده مورد تبلیغ و تاکید جریانات هویت گریز و قبیله گرای پانترکی می باشد. کوتاه سخن اینکه در آثار ادبی و تاریخی بازمانده در منطقه آذربایجان هیچ گونه نشانی از گرامی داشت حیوان گرگ به چشم نمی خورد و درست در نقطه مقابل این تبلیغات در اشعار بزرگان شعر و ادب آذرآبادگان و آران همواره درنده خویی و بدسرشتی گرگ مورد تاکید قرار گرفته است. در ادامه به چند نمونه از این اشعار اشاره خواهم کرد.

 

نظامی گنجوی شاعر پر آوازه ی پارسی سرا در خصوص پستی و بدسرشتی گرگ می سراید

 

از آن بر گرگ روبه راست شاهی/ که روبه دام بیند گرگ ماهی.

 

و یا:

به وقت زندگی رنجور حالیم/ که با گرگان وحشی در جوالیم

 

و یا:

پیامت بزرگست و نامت بزرگ/ نهفته مکن شیر در چرم گرگ.

 

و یا:

سوم موبد چنان زد داستان/ که با گرگي گله راند شبانی

 

ربايد گوسفندي گرگ خونخوار/ در آويزد شبان با او به پيکار

 

کشد گرگ از يکي سو تا تواند/ ز ديگر سو شبان تا وارهاند

 

چو گرگ افزون بود در چاره سازی/ شبان را کرد بايد خرقه بازی

 

خاقانی شیروانی دیگر شاعر پر آوازه ی پارسی سرا در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

چند ازین یوسفان گرگ صفت/ چند ازین دوستان دشمن روی

 

و یا:

همه فرعون و گرگ پیشه شدند/ من عصا و شبان نمی‌یابم

 

و یا:

کینهٔ عدل تو هست در دل فتنه مدام/ هست قدیمی بلی کینهٔ گرگ و شبان

 

و یا:

سینه به غوغای حرص بیش میالا از آنک/ نیست به فتوای عقل گرگ به رم داشتن

 

بانو پروین اعتصامی شاعر پارسی گویی معاصر و نام آور تبریزی در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

گرگ فلک آهوی وقت را خورد/ در مطبخ ما مشتی استخوانست

 

و یا:

بگرگ مردمی آموزی و نمیدانی/ که گرگ را ز ازل پیشه مردم آزاریست

 

و یا:

هر جا که گسترانده شد این سفرهٔ فساد/ جز گرگ و غول و دزد و دغل میهمان نداشت

 

و یا:

ای دوست، دزد حاجب و دربان نمی‌شود/ گرگ سیه درون، سگ چوپان نمی‌شود

 

و یا:

آغل از خانه بسی دور و شبان در خواب/ گرگ بددل بکمین و رمه اندر چر

 

و یا:

چو گرگ حیله‌گر اندر لباس چوپان شد/ شبان بگوی که تا چشم پوشد از اغنام

 

و یا:

چندکنی همچو گرگ، حمله بمردم/ چند دریشان همی بناخن و دندان

 

و یا:

دهر گرگیست گرسنه، رخ از او برگیر/ چرخ دیویست سیه دل، دل ازو بستان

 

و یا:

از گرگ چه آمدست جز گرگی/ وز مار چه خاستست جز ماری

 

و یا:

طینت گرگ بر آن شد که بیازارد/ ز گزندش نرهی گرش نیازاری

 

و یا:

ستمکاری، نخست آئین گرگست/ چه داند بره کوچک یا بزرگست

 

و یا:

ز بیم هژبران، پناهنده گشتن/ بگرگی سیه دل، بتاریک غاری

 

شهریار تبریزی شاعر پرآوزه ی معاصر در خصوص بد سرشتی و پستی گرگ می سراید:

 

ببین به جلد سگ پاسبان چه گرگانند/ به جان خواجه که این شیوه شبانی نیست

 

همانطور که در ابیات بالا دیدیدم گرگ در ادبیات و شعر ادیبان آذری نه تنها دارای جایگاه ویژه ای نیست بلکه همواره به عنوان موجودی بدسرشت و درنده خو از آن یاد شده است. البته فهم چرایی این موضوع بسیار ساده می باشد باشندگان آذربایجان بعنوان مردمانی یک جانشین که در شهرها و روستاها مسکن دارند همواره در کنار پیشه های مختلف به پرورش دام های اهلی و کشاورزی مشغول بوده اند و به طور طبیعی گرگ به عوان دشمن شماره ی یک دام ها و حیوانات اهلی آنها بشمار می رود .

 متاسفانه در گذشته هایی نه چندان دور کشتن و اعدام گرگ در بین روستاییان منطقه آذربایجان امری طبیعی بشمار می‌رفت و آخرین نمونه آن در اطراف روستای لیقوان تبریز بوقوع پیوست که تصاویر اعدام این گرگ در فضای مجازی به صورت گسترده پخش گردید.

بطور مشخص در دوران پیشین و باستان تقدس و گرامیداشت حیوان بخصوصی را در استفاده تندیس سنگی آن حیوان به عنوان سنگ آرامگاه ها می توان رد یابی کرد. در آذربایجان هم بمانند سراسر ایران زمین تندیس سنگی قوچ به شکل گسترده ای به عنوان سنگ آرامگاه مورد استفاده قرار گرفته است و هیچ نشانی از تندیس سنگی و یا چوبی گرگ در سراسر آذربایجان تاکنون یافت نشده است.

در همین راستا می توان از موزه ی سنگ قبر های یافت شده در آذربایجان نام برد که هم اکنون در کنار ساختمان اصلی موزه آذربایجان و محوطه ی حیاط سمت راست این موزه دایر است و علاقمندان می توانند از این موزه بصورت رایگان دیدن نماییند. در ادامه هم تصویر تعدادی از سنگ آرامگاه های قوچ شکل، یافت شده در مناطق مختلف آذربایجان ارائه خواهد شد.

 

 

 

وحید رنجبری

پزوهشگر تاریخ

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو
cache/resized/d1578f1800b9a9c3c6eec2856e1b51e1.jpg
«باکو پست» نوشت : « ممکن است شبکه تجاري رضا ضراب در ترکيه و ايران و جمهوري آذربايجان فرو بپاشد. رضا ضراب در آمريکا به اتهام نقض تحريم مالي ايران و پولشويي
cache/resized/ec0f960be64406e4ee14a3ba2edb14f4.jpg
فاضل مصطفی ، نماینده پان ترکیست افراطی، شیعه ستیز و ضدایران در مجلس جمهوری آذربایجان بار دیگر در اهانتی وقیحانه به آذری های ایران و دینداران و ایران دوستان
cache/resized/d494a5ca76366d9ed384a4a901239f5d.jpg
«الهام علی اف»، رئیس جمهور آذربایجان مسئولیت امور اجرایی نشست بین المللی تشکل ها و سازمان های یهودی آمریکا را از «مالکلم هنلاین» مسئول سابق امور اجرایی اجلاس
cache/resized/d1317584f1637b03d42b52e20e288b23.jpg
به گزارش خبرگزاري رسمي آذرتاج، آويگدور ليبرمن ، وزير دفاع اسراييل در گفتگوي اختصاصي با اين خبرگزاري با تاکيد بر قرار داشتن مناسبات ميان اسراييل و جمهوري
cache/resized/7a9b411cfd19d6c25751db44b01196d4.jpg
پايگاه اينترنتي « استراتگ» با انتشار تحليل «استانيسلاو تاراسوف» در پايگاه اينترنتي «رگنوم» روسيه تحت عنوان « آيا سياست چندجانبه باکو در خصوص خاورميانه ( غرب
cache/resized/420f30335896657222212953a3930f7a.jpg
شاهين مصطفي اف، وزير اقتصاد جمهوري باکو اعلام کرد انگليس با 27 ميليارد دلار ،  نخستين سرمايه گذار خارجي در این کشور است. به گزارش خبرگزاري آپا، شاهين مصطفي اف
cache/resized/2590483ca923ce06d1f83a7f5478522c.jpg
الهام اسماعيل، مامور پيشين امنيتي و کارشناس امور سياسي و امنيتي در رسانه ها، با انتشار تحليلي در پايگاه اينترنتي « مدراتور» به دولت اين کشور پيشنهاد کرد براي
cache/resized/5eb0da8f0b5a3d8f9e3b629bc8304cf0.jpg
ميانجيگران صلح قره باغ در آنکارا  با مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه ديدار کردند. به گزارش «آذ ويزيون»، وزيرخارجه ترکيه در توييتر خود خبر داد با  ايگور
cache/resized/fda828f0c1d3e104ab04fe59b4b71bba.jpg
روزنامه يني مساوات در گزارشي در خصوص کاهش اختيارات «اداره مسلمانان قفقاز» و افزايش اختيارات «کميته دولتي امور گروه هاي ديني » نوشت : « (جمهوري) آذربايجان مدل