وام واژه های فارسی در زبان انگلیسی/ جعفر سلمان نژاد

شنبه, 10 تیر 1396 ساعت 07:00 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

پیش از آنکه واژگانی را که انگلیسی از فارسی وام گرفته‌ است برشمارم دوست دارم برخی از اندیشه‌ها و دیدگاه‌های مرتبط با وام گرفتن و واژه‌های انگلیسی وام گرفته شده را که رابرت کلایبورن در اثر شگفت انگیزش «زندگی و دوران زبان انگلیسی» نوشته‌است با شما به اشتراک بگذارم: «وام گرفتن واژه‌ها مانند وام گرفتن پول است».او می‌گوید: « هرچه بیشتر اینکار را بکنید، دفعات بعد آسانتر خواهد شد بویژه که برخلاف فرانک، پوند و دلار ، نیازی به بازپرداخت ندارد . تنها « مانع» در وام گرفتن واژگان از زبان دیگر ذهن وام گیرندگان است. تلفظ واژه‌های خارجی اغلب سخت است و اگر (که اغلب همینگونه است) این واژگان در دایره‌ی واژگان زبان بومی ریشه‌ای نداشته باشند، حتی بخاطر سپردنشان سخت‌تر است. به این ترتیب ... بیشتر وام گرفتن‌ها پیش از فتح توسط انگلیسی‌ها و نیاکانشان، با ایده‌ها و چیزهای جدیدی مرتبط می‌شدند که در زبان خودشان برابری برایش نداشتند... همانطور که گفته می‌شود اختصاص اعتبار به یک بانک زبان شناسی ویژه یا یکی از شاخه‌های آن به منظور اقتباس‌های بیشتر در آینده، جهت مراجعه‌ی مردم به واژگان مناسب خواهد بود.

همانگونه که دیدیم زبان انگلیسی یک زبان وام گیرنده‌ی سیری ناپذیر است و درباره‌ی واژه‌های وام گرفته شده بوسیله‌ی انگلیسی از عربی بحث شد (داون 28 دسامبر 2009) اکنون اجازه دهید نگاهی داشته باشیم به اینکه چگونه زبان انگلیسی «مانع روانی» وام گرفتن از منابع دیگر – برای این بخش فارسی - را از میان برداشته است. من از کتاب‌های گوناگونی کمک گرفته‌ام، یک دسته گل اینجاست ولی صادقانه بگویم من این گلها را از باغ‌های گوناگونی چیده‌ام و هیچ کاری بجز گردآوری آنها انجام نداده‌ام.

«بازار» که عموما در انگلیسی بکار می‌رود، یک واژه‌ی زبان فارسی است به معنی «محل تجارت» یا «محل داد و ستد» ، برای تهیه کالا برای یک بازار در شهر دیگر باید کسی برای سفر با کاروان‌ها می‌رفت. «Caravan» واژه‌ای است که اکنون بیشتر معنی « خانه‌ی قابل حمل» می‌دهد ولی این واژه از واژه‌ی فارسی «کاروان» که معنی « گروهی (از مردم) که باهم بخاطر امنیت بویژه در طول یک سفر طولانی در صحرا می‌روند» می‌دهد گرفته شده‌است. بشکل جالب توجهی این واژه‌ی انگلیسی خودش را به‌خوبی در واژه‌هایی مانند کاروانی و کاروان کردن انعطاف داده است.

واژه king در زبان فارسی همان «شاه» است وshahmaat  یا shehmaat یک واژه‌ی ترکیبی ساخته شده از «شاه» و واژه‌ی عربی «مات» است مات بمعنای «مرده» است و «شاه‌مات» بمعنی «شاه مرده‌است» در شطرنج عبارتی بنام checkmate وجود دارد که این عبارت انگلیسی، تحریفی از واژه‌ی «شاه‌مات» است.

واژه‌ی «divan» در زبان انگلیسی معنی‌های متفاوتی دارد مانند «مجموعه‌ی شعر» ، «دادگاه» ، «اتاق مشاوره» و غیره ولی در واقع یک نسخه‌ی متفاوت واژه‌ی فارسی «دیوان» است.

مانند بیشتر واژگان فارسی «lemon : لیمو» از راه زبان فرانسه وارد قلمرو زبان انگلیسی شده‌است. واژه‌ی اصلی آن «limoon» است که در زبان اردو نیز بکار می‌رود، حیوان درنده‌ی Tiger (ببر) نام انگلیسی‌اش را وام‌دار واژه‌ی فارسی باستان «tigris» که برای ببر بکار می‌رفت، می‌باشد. هرچند که این خود واژه‌ای ادیبانه است که از زبان‌های فرانسه و آلمانی وارد واژه‌نامه‌ی انگلیسی شده‌است. «paradise(بهشت) » از واژه‌ی فارسی «فردوس» گرفته شده‌است. «musk» ماده‌ی خوش بوی نیرومندی که در عطرسازی بکار می‌رود، از واژه‌ی فارسی «مشک» وام گرفته شده‌است. هرکس بسادگی می‌تواند واژه‌ی جزمین را ریشه‌یابی کند و همه‌ی مسیرها را بسمت بوته‌های خوش بو برای واژه‌ی صلی فارسی آن که «یاسمین» است طی کند.

همچنین دیگر ماده‌ی خوش بوی استخراج شده julep است این واژه که معنی « شربت دارویی شیرین» را می‌دهد. تغییر شکل یافته‌ی واژه‌ی عربی «جلاب» است که آنهم نسخه‌ی عربی واژه‌ی فارسی «گلاب» یا «رز» است. خود «گلاب» ترکیب دو واژه‌ی «گل» و «آب» است. «jackal» از واژه‌ی فارسی شغال گرفته شده که در هر دو زبان معنی یکسانی می‌دهد. واژه‌ی «turban» از واژه‌ی فارسی «دالبند» گرفته شده‌است.

«bakhshish» با چندین تلفظ متفاوت معنی «پیشکش کردن» یا «پول ناچیزی که بعنوان پاداش داده می‌شود» را می‌دهد. این واژه یک هدیه‌ی زبان فارسی به زبان انگلیسی است. این واژه از مصدر فارسی «بخشیدن» یا «ارزانی داشتن، بعنوان یک هدیه یا لطف دادن » مشتق شده است. «azure» یا آبی از واژه‌ی فارسی «لاجورد» به معنی آبی می‌آید. ماده‌ی نازک براق ابریشمی به نام «taffeta» نامش را از واژه‌ی فارسی «تافته» که بشکل تحت‌اللفظی معنی «ریسیده شده، نخ ریسیده شده یا بافته شده» می‌دهد گرفته‌است. یک جسد محافظت شده یا مومیایی شده در انگلیسی «mummy» خوانده می‌شود و این واژه از واژه‌ی فارسی «مومیایی» که یک جور ماده‌ی قیر مانند است و در پزشکی بکار می‌رود گرفته شده‌است.

«shawl» واژه‌ی دیگری است که به سادگی می‌توان فهمید از واژه‌ی فارسی شال گرفته شده‌است.این واژه با چادر هم معنی‌است. که درباره‌ی پوشاندن صحبت می‌کند. همچنین واژه‌ی «pyjamas» را فراموش نکنید، شلوار گشادی که برای زمان خوابیدن بکار می‌رود از واژه‌ی فارسی «پاجامه» یا «پای جامه» گرفته شده‌است. «pa» یا «pai» بمعنی پا، ساق پا و جامه به معنی لباس.

البته مهم است که بستن «cummerbund» را پس از لغزیدن درون پیژامه فراموش نکنید. که این واژه از واژه‌ای فارسی به معنی «کمربند» گرفته شده‌است، هرچند در انگلیسی مفهوم متفاوتی دارد.

تعدادی دیگر از واژه‌هایی که اغلب در واژه‌نامه‌های انگلیسی بعنوان سرواژه شناخته شده‌اند عبارتند از : pilao(پلو) narghile(قلیان) ،koohinoor (الماس کوه نور)، sepoy(سپاه) ،roc(رخ :پرنده‌ی بزرگ افسانه‌ای) ،khaki (رنگ خاکی)، peri (پری) ، purdah(پرده) و غیره.

ترجمه شده از سایت www.dawn.com

 

منبع: وطن یولی

آخرین ویرایش در سه شنبه, 20 تیر 1396 ساعت 08:31
جعفر سلمان نژاد

مترجم،نویسنده و روزنامه نگار، آستارا

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو
cache/resized/d1578f1800b9a9c3c6eec2856e1b51e1.jpg
«باکو پست» نوشت : « ممکن است شبکه تجاري رضا ضراب در ترکيه و ايران و جمهوري آذربايجان فرو بپاشد. رضا ضراب در آمريکا به اتهام نقض تحريم مالي ايران و پولشويي
cache/resized/ec0f960be64406e4ee14a3ba2edb14f4.jpg
فاضل مصطفی ، نماینده پان ترکیست افراطی، شیعه ستیز و ضدایران در مجلس جمهوری آذربایجان بار دیگر در اهانتی وقیحانه به آذری های ایران و دینداران و ایران دوستان
cache/resized/d494a5ca76366d9ed384a4a901239f5d.jpg
«الهام علی اف»، رئیس جمهور آذربایجان مسئولیت امور اجرایی نشست بین المللی تشکل ها و سازمان های یهودی آمریکا را از «مالکلم هنلاین» مسئول سابق امور اجرایی اجلاس
cache/resized/d1317584f1637b03d42b52e20e288b23.jpg
به گزارش خبرگزاري رسمي آذرتاج، آويگدور ليبرمن ، وزير دفاع اسراييل در گفتگوي اختصاصي با اين خبرگزاري با تاکيد بر قرار داشتن مناسبات ميان اسراييل و جمهوري
cache/resized/7a9b411cfd19d6c25751db44b01196d4.jpg
پايگاه اينترنتي « استراتگ» با انتشار تحليل «استانيسلاو تاراسوف» در پايگاه اينترنتي «رگنوم» روسيه تحت عنوان « آيا سياست چندجانبه باکو در خصوص خاورميانه ( غرب
cache/resized/420f30335896657222212953a3930f7a.jpg
شاهين مصطفي اف، وزير اقتصاد جمهوري باکو اعلام کرد انگليس با 27 ميليارد دلار ،  نخستين سرمايه گذار خارجي در این کشور است. به گزارش خبرگزاري آپا، شاهين مصطفي اف
cache/resized/2590483ca923ce06d1f83a7f5478522c.jpg
الهام اسماعيل، مامور پيشين امنيتي و کارشناس امور سياسي و امنيتي در رسانه ها، با انتشار تحليلي در پايگاه اينترنتي « مدراتور» به دولت اين کشور پيشنهاد کرد براي
cache/resized/5eb0da8f0b5a3d8f9e3b629bc8304cf0.jpg
ميانجيگران صلح قره باغ در آنکارا  با مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه ديدار کردند. به گزارش «آذ ويزيون»، وزيرخارجه ترکيه در توييتر خود خبر داد با  ايگور
cache/resized/fda828f0c1d3e104ab04fe59b4b71bba.jpg
روزنامه يني مساوات در گزارشي در خصوص کاهش اختيارات «اداره مسلمانان قفقاز» و افزايش اختيارات «کميته دولتي امور گروه هاي ديني » نوشت : « (جمهوري) آذربايجان مدل