وام واژه های فارسی در زبان انگلیسی/ جعفر سلمان نژاد

شنبه, 10 تیر 1396 ساعت 07:00 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

پیش از آنکه واژگانی را که انگلیسی از فارسی وام گرفته‌ است برشمارم دوست دارم برخی از اندیشه‌ها و دیدگاه‌های مرتبط با وام گرفتن و واژه‌های انگلیسی وام گرفته شده را که رابرت کلایبورن در اثر شگفت انگیزش «زندگی و دوران زبان انگلیسی» نوشته‌است با شما به اشتراک بگذارم: «وام گرفتن واژه‌ها مانند وام گرفتن پول است».او می‌گوید: « هرچه بیشتر اینکار را بکنید، دفعات بعد آسانتر خواهد شد بویژه که برخلاف فرانک، پوند و دلار ، نیازی به بازپرداخت ندارد . تنها « مانع» در وام گرفتن واژگان از زبان دیگر ذهن وام گیرندگان است. تلفظ واژه‌های خارجی اغلب سخت است و اگر (که اغلب همینگونه است) این واژگان در دایره‌ی واژگان زبان بومی ریشه‌ای نداشته باشند، حتی بخاطر سپردنشان سخت‌تر است. به این ترتیب ... بیشتر وام گرفتن‌ها پیش از فتح توسط انگلیسی‌ها و نیاکانشان، با ایده‌ها و چیزهای جدیدی مرتبط می‌شدند که در زبان خودشان برابری برایش نداشتند... همانطور که گفته می‌شود اختصاص اعتبار به یک بانک زبان شناسی ویژه یا یکی از شاخه‌های آن به منظور اقتباس‌های بیشتر در آینده، جهت مراجعه‌ی مردم به واژگان مناسب خواهد بود.

همانگونه که دیدیم زبان انگلیسی یک زبان وام گیرنده‌ی سیری ناپذیر است و درباره‌ی واژه‌های وام گرفته شده بوسیله‌ی انگلیسی از عربی بحث شد (داون 28 دسامبر 2009) اکنون اجازه دهید نگاهی داشته باشیم به اینکه چگونه زبان انگلیسی «مانع روانی» وام گرفتن از منابع دیگر – برای این بخش فارسی - را از میان برداشته است. من از کتاب‌های گوناگونی کمک گرفته‌ام، یک دسته گل اینجاست ولی صادقانه بگویم من این گلها را از باغ‌های گوناگونی چیده‌ام و هیچ کاری بجز گردآوری آنها انجام نداده‌ام.

«بازار» که عموما در انگلیسی بکار می‌رود، یک واژه‌ی زبان فارسی است به معنی «محل تجارت» یا «محل داد و ستد» ، برای تهیه کالا برای یک بازار در شهر دیگر باید کسی برای سفر با کاروان‌ها می‌رفت. «Caravan» واژه‌ای است که اکنون بیشتر معنی « خانه‌ی قابل حمل» می‌دهد ولی این واژه از واژه‌ی فارسی «کاروان» که معنی « گروهی (از مردم) که باهم بخاطر امنیت بویژه در طول یک سفر طولانی در صحرا می‌روند» می‌دهد گرفته شده‌است. بشکل جالب توجهی این واژه‌ی انگلیسی خودش را به‌خوبی در واژه‌هایی مانند کاروانی و کاروان کردن انعطاف داده است.

واژه king در زبان فارسی همان «شاه» است وshahmaat  یا shehmaat یک واژه‌ی ترکیبی ساخته شده از «شاه» و واژه‌ی عربی «مات» است مات بمعنای «مرده» است و «شاه‌مات» بمعنی «شاه مرده‌است» در شطرنج عبارتی بنام checkmate وجود دارد که این عبارت انگلیسی، تحریفی از واژه‌ی «شاه‌مات» است.

واژه‌ی «divan» در زبان انگلیسی معنی‌های متفاوتی دارد مانند «مجموعه‌ی شعر» ، «دادگاه» ، «اتاق مشاوره» و غیره ولی در واقع یک نسخه‌ی متفاوت واژه‌ی فارسی «دیوان» است.

مانند بیشتر واژگان فارسی «lemon : لیمو» از راه زبان فرانسه وارد قلمرو زبان انگلیسی شده‌است. واژه‌ی اصلی آن «limoon» است که در زبان اردو نیز بکار می‌رود، حیوان درنده‌ی Tiger (ببر) نام انگلیسی‌اش را وام‌دار واژه‌ی فارسی باستان «tigris» که برای ببر بکار می‌رفت، می‌باشد. هرچند که این خود واژه‌ای ادیبانه است که از زبان‌های فرانسه و آلمانی وارد واژه‌نامه‌ی انگلیسی شده‌است. «paradise(بهشت) » از واژه‌ی فارسی «فردوس» گرفته شده‌است. «musk» ماده‌ی خوش بوی نیرومندی که در عطرسازی بکار می‌رود، از واژه‌ی فارسی «مشک» وام گرفته شده‌است. هرکس بسادگی می‌تواند واژه‌ی جزمین را ریشه‌یابی کند و همه‌ی مسیرها را بسمت بوته‌های خوش بو برای واژه‌ی صلی فارسی آن که «یاسمین» است طی کند.

همچنین دیگر ماده‌ی خوش بوی استخراج شده julep است این واژه که معنی « شربت دارویی شیرین» را می‌دهد. تغییر شکل یافته‌ی واژه‌ی عربی «جلاب» است که آنهم نسخه‌ی عربی واژه‌ی فارسی «گلاب» یا «رز» است. خود «گلاب» ترکیب دو واژه‌ی «گل» و «آب» است. «jackal» از واژه‌ی فارسی شغال گرفته شده که در هر دو زبان معنی یکسانی می‌دهد. واژه‌ی «turban» از واژه‌ی فارسی «دالبند» گرفته شده‌است.

«bakhshish» با چندین تلفظ متفاوت معنی «پیشکش کردن» یا «پول ناچیزی که بعنوان پاداش داده می‌شود» را می‌دهد. این واژه یک هدیه‌ی زبان فارسی به زبان انگلیسی است. این واژه از مصدر فارسی «بخشیدن» یا «ارزانی داشتن، بعنوان یک هدیه یا لطف دادن » مشتق شده است. «azure» یا آبی از واژه‌ی فارسی «لاجورد» به معنی آبی می‌آید. ماده‌ی نازک براق ابریشمی به نام «taffeta» نامش را از واژه‌ی فارسی «تافته» که بشکل تحت‌اللفظی معنی «ریسیده شده، نخ ریسیده شده یا بافته شده» می‌دهد گرفته‌است. یک جسد محافظت شده یا مومیایی شده در انگلیسی «mummy» خوانده می‌شود و این واژه از واژه‌ی فارسی «مومیایی» که یک جور ماده‌ی قیر مانند است و در پزشکی بکار می‌رود گرفته شده‌است.

«shawl» واژه‌ی دیگری است که به سادگی می‌توان فهمید از واژه‌ی فارسی شال گرفته شده‌است.این واژه با چادر هم معنی‌است. که درباره‌ی پوشاندن صحبت می‌کند. همچنین واژه‌ی «pyjamas» را فراموش نکنید، شلوار گشادی که برای زمان خوابیدن بکار می‌رود از واژه‌ی فارسی «پاجامه» یا «پای جامه» گرفته شده‌است. «pa» یا «pai» بمعنی پا، ساق پا و جامه به معنی لباس.

البته مهم است که بستن «cummerbund» را پس از لغزیدن درون پیژامه فراموش نکنید. که این واژه از واژه‌ای فارسی به معنی «کمربند» گرفته شده‌است، هرچند در انگلیسی مفهوم متفاوتی دارد.

تعدادی دیگر از واژه‌هایی که اغلب در واژه‌نامه‌های انگلیسی بعنوان سرواژه شناخته شده‌اند عبارتند از : pilao(پلو) narghile(قلیان) ،koohinoor (الماس کوه نور)، sepoy(سپاه) ،roc(رخ :پرنده‌ی بزرگ افسانه‌ای) ،khaki (رنگ خاکی)، peri (پری) ، purdah(پرده) و غیره.

ترجمه شده از سایت www.dawn.com

 

منبع: وطن یولی

آخرین ویرایش در سه شنبه, 20 تیر 1396 ساعت 08:31
جعفر سلمان نژاد

مترجم،نویسنده و روزنامه نگار، آستارا

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/2590483ca923ce06d1f83a7f5478522c.jpg
الهام اسماعيل، مامور پيشين امنيتي و کارشناس امور سياسي و امنيتي در رسانه ها، با انتشار تحليلي در پايگاه اينترنتي « مدراتور» به دولت اين کشور پيشنهاد کرد براي
cache/resized/5eb0da8f0b5a3d8f9e3b629bc8304cf0.jpg
ميانجيگران صلح قره باغ در آنکارا  با مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه ديدار کردند. به گزارش «آذ ويزيون»، وزيرخارجه ترکيه در توييتر خود خبر داد با  ايگور
cache/resized/fda828f0c1d3e104ab04fe59b4b71bba.jpg
روزنامه يني مساوات در گزارشي در خصوص کاهش اختيارات «اداره مسلمانان قفقاز» و افزايش اختيارات «کميته دولتي امور گروه هاي ديني » نوشت : « (جمهوري) آذربايجان مدل
cache/resized/8ba284a9527adbfeac5051973c871f95.jpg
خبرگزاري آذرتاج خبر داد هياتي از مديران 15 مدرسه باکو ، در چارچوب «طرح هاي توسعه» وزارت آمورش اين کشور  به اسرائیل سفر  و با مقامات وزارت آموزش آن ديدار و
cache/resized/00970ad0a29217d84b83edde0a53663a.jpg
  الهام علي اف ، رييس جمهوري باکو که براي حضور در نشست «شوراي آنتلانتيک شمالي» ناتو به بروکسل سفر کرده است، با يان اشتولتنبرگ، دبيرکل ناتو ديدار کرد. در اين
cache/resized/26085e3d1afcdf54a912437f15f1facc.jpg
ترکيه به منظور افزايش سهم خود در اقتصاد منطقه نخجوان، تعرفه گمرکي براي کالاهاي کشاورزي و صنعتي توليدي «جمهوري خودمختار نخجوان» جمهوري باکو را لغو کرد.به گزارش
cache/resized/fc4c1f2a1a477c90341f00c70b7a7e1f.jpg
در جريان سفر هيأتي از رژيم صهيونيستي به جمهوري آذربايجان، يادداشت تفاهم همکاري ميان شهر «غَبَله» جمهوري آذربايجان و شهر  « يقنعم» در شمال فلسطين اشغالي امضاء
cache/resized/dfc0b2bbf24a39f5e2da5f7926ab9343.jpg
وزارت دفاع جمهوري باکو در واکنش به گزارش رسانه هاي ارمنستان مبني بر استفاده نيروهاي ارتش جمهوري باکو از سيستم موشکي «اسپايک» خريداري شده از رژيم صهيونيستي در
cache/resized/f6852508428a4e5d48ad28a9269a33f2.jpg
رسانه های خبری از سفر رهبران جمهوري قراباغ کوهستاني به بروکسل و برگزاري همايش «همکاري آرتساخ و اتحاديه اروپا» در بروکسل خبر داد. به گزارش آذریها به نقل از
cache/resized/a59a9ff63930de47fc620f8bace72c67.jpg
  پل گوبل، تحليلگر سيا و مشاور پيشين وزير امور خارجه آمريکا در امور خلق هاي شوروي سابق ، در گفتگو با پايگاه اينترنتي «آخار » گفت : «مسکو تا وفاداری باکو را 
cache/resized/82552c743d6192d836a370d3249cd267.jpg
آکادمي علوم جمهوري باکو از يافته شدن دو نسخه دستنويس از اشعار عمادالدين نسيمي، شاعر  ايراني قرن هشتم هجري شمسي، در کتابخانه ملي آنکارا خبر داد.  پايگاه
cache/resized/5ecef784624a9e8f3ba1885699b90571.jpg
خبرگزاري دولتي «آذرتاج» جمهوري باکو به نقل از  گزارش روزنامه «نيوز بليز» News Blaze  درباره قاضي يهودي دادگاه عالي جمهوري آذربايجان ، نوشت : « (جمهوري)