وام واژه های فارسی در زبان انگلیسی/ جعفر سلمان نژاد

شنبه, 10 تیر 1396 ساعت 07:00 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

پیش از آنکه واژگانی را که انگلیسی از فارسی وام گرفته‌ است برشمارم دوست دارم برخی از اندیشه‌ها و دیدگاه‌های مرتبط با وام گرفتن و واژه‌های انگلیسی وام گرفته شده را که رابرت کلایبورن در اثر شگفت انگیزش «زندگی و دوران زبان انگلیسی» نوشته‌است با شما به اشتراک بگذارم: «وام گرفتن واژه‌ها مانند وام گرفتن پول است».او می‌گوید: « هرچه بیشتر اینکار را بکنید، دفعات بعد آسانتر خواهد شد بویژه که برخلاف فرانک، پوند و دلار ، نیازی به بازپرداخت ندارد . تنها « مانع» در وام گرفتن واژگان از زبان دیگر ذهن وام گیرندگان است. تلفظ واژه‌های خارجی اغلب سخت است و اگر (که اغلب همینگونه است) این واژگان در دایره‌ی واژگان زبان بومی ریشه‌ای نداشته باشند، حتی بخاطر سپردنشان سخت‌تر است. به این ترتیب ... بیشتر وام گرفتن‌ها پیش از فتح توسط انگلیسی‌ها و نیاکانشان، با ایده‌ها و چیزهای جدیدی مرتبط می‌شدند که در زبان خودشان برابری برایش نداشتند... همانطور که گفته می‌شود اختصاص اعتبار به یک بانک زبان شناسی ویژه یا یکی از شاخه‌های آن به منظور اقتباس‌های بیشتر در آینده، جهت مراجعه‌ی مردم به واژگان مناسب خواهد بود.

همانگونه که دیدیم زبان انگلیسی یک زبان وام گیرنده‌ی سیری ناپذیر است و درباره‌ی واژه‌های وام گرفته شده بوسیله‌ی انگلیسی از عربی بحث شد (داون 28 دسامبر 2009) اکنون اجازه دهید نگاهی داشته باشیم به اینکه چگونه زبان انگلیسی «مانع روانی» وام گرفتن از منابع دیگر – برای این بخش فارسی - را از میان برداشته است. من از کتاب‌های گوناگونی کمک گرفته‌ام، یک دسته گل اینجاست ولی صادقانه بگویم من این گلها را از باغ‌های گوناگونی چیده‌ام و هیچ کاری بجز گردآوری آنها انجام نداده‌ام.

«بازار» که عموما در انگلیسی بکار می‌رود، یک واژه‌ی زبان فارسی است به معنی «محل تجارت» یا «محل داد و ستد» ، برای تهیه کالا برای یک بازار در شهر دیگر باید کسی برای سفر با کاروان‌ها می‌رفت. «Caravan» واژه‌ای است که اکنون بیشتر معنی « خانه‌ی قابل حمل» می‌دهد ولی این واژه از واژه‌ی فارسی «کاروان» که معنی « گروهی (از مردم) که باهم بخاطر امنیت بویژه در طول یک سفر طولانی در صحرا می‌روند» می‌دهد گرفته شده‌است. بشکل جالب توجهی این واژه‌ی انگلیسی خودش را به‌خوبی در واژه‌هایی مانند کاروانی و کاروان کردن انعطاف داده است.

واژه king در زبان فارسی همان «شاه» است وshahmaat  یا shehmaat یک واژه‌ی ترکیبی ساخته شده از «شاه» و واژه‌ی عربی «مات» است مات بمعنای «مرده» است و «شاه‌مات» بمعنی «شاه مرده‌است» در شطرنج عبارتی بنام checkmate وجود دارد که این عبارت انگلیسی، تحریفی از واژه‌ی «شاه‌مات» است.

واژه‌ی «divan» در زبان انگلیسی معنی‌های متفاوتی دارد مانند «مجموعه‌ی شعر» ، «دادگاه» ، «اتاق مشاوره» و غیره ولی در واقع یک نسخه‌ی متفاوت واژه‌ی فارسی «دیوان» است.

مانند بیشتر واژگان فارسی «lemon : لیمو» از راه زبان فرانسه وارد قلمرو زبان انگلیسی شده‌است. واژه‌ی اصلی آن «limoon» است که در زبان اردو نیز بکار می‌رود، حیوان درنده‌ی Tiger (ببر) نام انگلیسی‌اش را وام‌دار واژه‌ی فارسی باستان «tigris» که برای ببر بکار می‌رفت، می‌باشد. هرچند که این خود واژه‌ای ادیبانه است که از زبان‌های فرانسه و آلمانی وارد واژه‌نامه‌ی انگلیسی شده‌است. «paradise(بهشت) » از واژه‌ی فارسی «فردوس» گرفته شده‌است. «musk» ماده‌ی خوش بوی نیرومندی که در عطرسازی بکار می‌رود، از واژه‌ی فارسی «مشک» وام گرفته شده‌است. هرکس بسادگی می‌تواند واژه‌ی جزمین را ریشه‌یابی کند و همه‌ی مسیرها را بسمت بوته‌های خوش بو برای واژه‌ی صلی فارسی آن که «یاسمین» است طی کند.

همچنین دیگر ماده‌ی خوش بوی استخراج شده julep است این واژه که معنی « شربت دارویی شیرین» را می‌دهد. تغییر شکل یافته‌ی واژه‌ی عربی «جلاب» است که آنهم نسخه‌ی عربی واژه‌ی فارسی «گلاب» یا «رز» است. خود «گلاب» ترکیب دو واژه‌ی «گل» و «آب» است. «jackal» از واژه‌ی فارسی شغال گرفته شده که در هر دو زبان معنی یکسانی می‌دهد. واژه‌ی «turban» از واژه‌ی فارسی «دالبند» گرفته شده‌است.

«bakhshish» با چندین تلفظ متفاوت معنی «پیشکش کردن» یا «پول ناچیزی که بعنوان پاداش داده می‌شود» را می‌دهد. این واژه یک هدیه‌ی زبان فارسی به زبان انگلیسی است. این واژه از مصدر فارسی «بخشیدن» یا «ارزانی داشتن، بعنوان یک هدیه یا لطف دادن » مشتق شده است. «azure» یا آبی از واژه‌ی فارسی «لاجورد» به معنی آبی می‌آید. ماده‌ی نازک براق ابریشمی به نام «taffeta» نامش را از واژه‌ی فارسی «تافته» که بشکل تحت‌اللفظی معنی «ریسیده شده، نخ ریسیده شده یا بافته شده» می‌دهد گرفته‌است. یک جسد محافظت شده یا مومیایی شده در انگلیسی «mummy» خوانده می‌شود و این واژه از واژه‌ی فارسی «مومیایی» که یک جور ماده‌ی قیر مانند است و در پزشکی بکار می‌رود گرفته شده‌است.

«shawl» واژه‌ی دیگری است که به سادگی می‌توان فهمید از واژه‌ی فارسی شال گرفته شده‌است.این واژه با چادر هم معنی‌است. که درباره‌ی پوشاندن صحبت می‌کند. همچنین واژه‌ی «pyjamas» را فراموش نکنید، شلوار گشادی که برای زمان خوابیدن بکار می‌رود از واژه‌ی فارسی «پاجامه» یا «پای جامه» گرفته شده‌است. «pa» یا «pai» بمعنی پا، ساق پا و جامه به معنی لباس.

البته مهم است که بستن «cummerbund» را پس از لغزیدن درون پیژامه فراموش نکنید. که این واژه از واژه‌ای فارسی به معنی «کمربند» گرفته شده‌است، هرچند در انگلیسی مفهوم متفاوتی دارد.

تعدادی دیگر از واژه‌هایی که اغلب در واژه‌نامه‌های انگلیسی بعنوان سرواژه شناخته شده‌اند عبارتند از : pilao(پلو) narghile(قلیان) ،koohinoor (الماس کوه نور)، sepoy(سپاه) ،roc(رخ :پرنده‌ی بزرگ افسانه‌ای) ،khaki (رنگ خاکی)، peri (پری) ، purdah(پرده) و غیره.

ترجمه شده از سایت www.dawn.com

 

منبع: وطن یولی

آخرین ویرایش در سه شنبه, 20 تیر 1396 ساعت 08:31
جعفر سلمان نژاد

مترجم،نویسنده و روزنامه نگار، آستارا

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/67694311a47c9edefcb34abe306ca672.jpg
خبرگزاري "اسپوتنيک" از افزايش تقاضاي تحصيل در مدارس روس زبان در جمهوري آذربايجان خبر داد و نوشت افزايش تقاضا موجب کمبود فضاي آموزشي و معلم در مدارس روس زبان در
cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض