تبریز پایگاه دُرّ دری/محمود فتوحی

دوشنبه, 02 بهمن 1396 ساعت 10:24 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

 

شهر ارجمند تبریز از سدۀ پنجم تا امروز پایگاه کانونی و خلّاق زبان پارسیِ دری بوده است. نامهای بزرگی در این شهر از رهگذر زبان فارسی دری جاودانه ‏مانده از قطران تبریزی و اسدی طوسی تا همام تبریزی، خاقانی،  شمس تبریزی، صائب تبریزی، لسانی شیرازی، سید محمدحسین شهریار، ، ‏صمد بهرنگی و نامهای بزرگی که در میان 350 سخنور درکتاب سخنوران آذربایجان آمده است.

 از قدیمترین شاعران تبریز، قطران تبریزی (درگذشته  ‏‏٤۶۵هجری) را باید نام برد که به پارسیِ دری می‌سروده و افزون بر یادی که ناصر خسرو از وی در سفرنامه‌اش کرده است خود قطران به شعر دری خویش ‏اشارت دارد:‏

 

 

 

گر مرا بر شعرگویان جهان رشک آمدی

 

من درِ شعر دری بر شاعران نگشادمی

 

(قطران، تصحیح نخجوانی ص 429)‏.

 

 

 

بلبل به سان مطرب بیدل فراز گل

 

گه پارسی نوازد و گاهی زند دری

 

(همان، 376)‏

Image result for ‫مقبره الشعرای تبریز‬‎

 

کاربرد دو صفت پارسی و دری با این شکل در کنار هم در متون نظمِ فارسی کمتر دیده می‌شود. ما هیچ نشانی از تفاوت و تفکیک دو زبان به نام پارسی و ‏دری در نظم پارسی نداریم. می‌دانیم که به روایت ناصرخسرو، قطران پارسی نیکو نمی‌دانسته است و نمی‌توان پذیرفت که او به تفاوت میان این دو گونه آشنا ‏بوده است. تنها می‌توان سخن قطران را چنین تفسیر کرد که دری گونۀ ادبی و فاخر و درباری زبان پارسی است. در این تعبیر پارسی اعم از دری است یعنی ‏پارسیِ دری.‏

 

اسدی توسی هم در تبریز زیسته و فرهنگ فرس را در این شهر نوشته است. در بخش پارسی دری در نثر به تفصیل از او و کارش در زبان پارسی دری سخن ‏خواهیم گفت. تبریز سدۀ هشتم زیستگاه شاعر بزرگ دیگری به نام کمال خُجَندی ( ف 803 ق) است که از خُجَند در کرانۀ رود سیحون تاجیکستان ‏امروزی روانۀ تبریز شد و تا پایان عمر در آن شهر زیست. او شعرش را دُرّ دری نامیده است. کمال خُجَندی سخنش را از غرب ایران به فراسوی ماوراء النهر ‏و خوارزم و سمرقند در شرق روانه می‌کند و خوانندگانش را در شرق ایران می‌جوید. شعرهای غریب وی به پارسی دری در شهرهای مختلف ایران ‏فرهنگی از خوارزم و خجند تا پارس و تبریز و عراق روان است. کمال که با شعرِ پارسیِ دری، خوارزم را گرفته بر خلاف حافظ میل فتح عراق و هوس ‏تبریز ندارد:‏

 

از بسکه دوش بر در تو دیده دُر فشاند

 

بستیم حلقه گرد درت از دُرِ دَری

 

(کمال خجندی، 356)‏

 

من که خوارزم گرفتم به سخنهای غریب ‏

 

‏ نبود میل عراق و هوس تبریزم

 

(کمال خجندی، 283)‏

 

 

 

از مقالۀ پارسیّ دری: دَری و پارسی هرگز! پارسی دری آری (1)/ محمود فتوحی رودمعجنی 

 

مجلۀ بخارا،  شماره 122( بهمن و اسفند1396)??

 

نویسنده مهمان

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو
cache/resized/d1578f1800b9a9c3c6eec2856e1b51e1.jpg
«باکو پست» نوشت : « ممکن است شبکه تجاري رضا ضراب در ترکيه و ايران و جمهوري آذربايجان فرو بپاشد. رضا ضراب در آمريکا به اتهام نقض تحريم مالي ايران و پولشويي
cache/resized/ec0f960be64406e4ee14a3ba2edb14f4.jpg
فاضل مصطفی ، نماینده پان ترکیست افراطی، شیعه ستیز و ضدایران در مجلس جمهوری آذربایجان بار دیگر در اهانتی وقیحانه به آذری های ایران و دینداران و ایران دوستان
cache/resized/d494a5ca76366d9ed384a4a901239f5d.jpg
«الهام علی اف»، رئیس جمهور آذربایجان مسئولیت امور اجرایی نشست بین المللی تشکل ها و سازمان های یهودی آمریکا را از «مالکلم هنلاین» مسئول سابق امور اجرایی اجلاس
cache/resized/d1317584f1637b03d42b52e20e288b23.jpg
به گزارش خبرگزاري رسمي آذرتاج، آويگدور ليبرمن ، وزير دفاع اسراييل در گفتگوي اختصاصي با اين خبرگزاري با تاکيد بر قرار داشتن مناسبات ميان اسراييل و جمهوري
cache/resized/7a9b411cfd19d6c25751db44b01196d4.jpg
پايگاه اينترنتي « استراتگ» با انتشار تحليل «استانيسلاو تاراسوف» در پايگاه اينترنتي «رگنوم» روسيه تحت عنوان « آيا سياست چندجانبه باکو در خصوص خاورميانه ( غرب
cache/resized/420f30335896657222212953a3930f7a.jpg
شاهين مصطفي اف، وزير اقتصاد جمهوري باکو اعلام کرد انگليس با 27 ميليارد دلار ،  نخستين سرمايه گذار خارجي در این کشور است. به گزارش خبرگزاري آپا، شاهين مصطفي اف
cache/resized/2590483ca923ce06d1f83a7f5478522c.jpg
الهام اسماعيل، مامور پيشين امنيتي و کارشناس امور سياسي و امنيتي در رسانه ها، با انتشار تحليلي در پايگاه اينترنتي « مدراتور» به دولت اين کشور پيشنهاد کرد براي
cache/resized/5eb0da8f0b5a3d8f9e3b629bc8304cf0.jpg
ميانجيگران صلح قره باغ در آنکارا  با مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه ديدار کردند. به گزارش «آذ ويزيون»، وزيرخارجه ترکيه در توييتر خود خبر داد با  ايگور
cache/resized/fda828f0c1d3e104ab04fe59b4b71bba.jpg
روزنامه يني مساوات در گزارشي در خصوص کاهش اختيارات «اداره مسلمانان قفقاز» و افزايش اختيارات «کميته دولتي امور گروه هاي ديني » نوشت : « (جمهوري) آذربايجان مدل