صفویه از دفتر و دیوان تا هویت و ایران

شنبه, 12 اسفند 1396 ساعت 07:17 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

در تاریخ آمده است که شاه اسماعیل یا نفس نفیس همایون را دیوانی است به نام خطائی.
یکی از فرزندان شاه اسماعیل به نام "سام" یا سام میرزا در تذکره سامی نام پدرش را به عنوان نویسنده دیوان خطائی آورده است.
می دانیم که شاه اسماعیل سالها زندگی مخفی داشت و در نهایت در لاهیجان نزد آخرین نسل از سران شعوبیه تربیت شد. نفس نفیس همایون بیش از 35 سال عمر نکرد. عمری که پر از فراز و نشیب بود.
وقتی دیوان خطائی با آن حجم زیاد را بررسی می کنیم چند ملاحظه با ذهن ما می رسد:
1. دیوان به زبان عثمانی(نه ترکی، در خود ترکیه به آثار آن دوران عثمانلیجا می گویند) و بسیار پرحجم است.
2. دیوان برای قزلباشان و مریدان آناتولی سروده شده است که حقیقتا به خاندان صفوی وفادار بودند.
3. در دیوان، استعاره ها و تعابیری از شاهنامه وارد شده که خواننده باید قبل از خواندن با آنها آشنا باشد.
4. سوالی که وجود دارد این است که شاه اسماعیل کی فرصت کرد تا این همه شعر بسراید؟ آیا سن 35 را نسبتی را این حجم از شعر هست؟ شاید سراینده ی همه یا بخشی از اشعار کس دیگری بود! امروز نمی دانیم. به هر حال اهمیتی هم ندارد.
5. این اشعار را باید بخشی از دستگاه یا رفتار تبلیغاتی نفس نفیس همایون برای قدردانی از قزلباش ها دانست که فداکار و وفادار بودند. پس مخاطب اشعار مریدان در آناتولی است نه مردم داخل فلات.
زبان رسمی و دیوانی داخل فلات فارسی بود. احکام و دستورها به فارسی نوشته میشد و حتی تواریخ رسمی و درباری که اغلب توسط قزلباشها تنظیم شده است، به فارسی بسیار زیبا و روان است.
6. در سایه ملاحظه 5 است که بر ما آشکار میشود چرا این دیوان به زبان عثمانی است. مریدان آناتولی با این زبان بیشتر احساس صمیمیت می کردند.
7. در علاقه شاه اسماعیل به زبان فارسی تردیدی نیست. شاه اسماعیل بقای ملت ایران را تضمین و در برابر ماشین کشتار عثمانی ایران را بیمه کرد. ولی این کار در آن زمان هزینه هایی داشت  هزینه آن پذیرش ورود قزلباشها به ایران و معادلات سیاسی ایران بود.
8. خدمت شاه اسماعیل به ادب پارسی این بود که شاهنامه را وارد متن جامعه کرد. شاهنامه طهماسبی یادگار وی برای آیندگان بود. تنها نگاهی به نام فرزندان شاه اسماعیل نشان میدهد که وی در وجا ایستاده بود.
9. اسماعیل عاشق ایران بود. در عالم آرای شاه اسماعیل می خوانیم که او در بستر مرگ نه نگران خود است نه نگران تداوم سلطنت در خاندانش:
«حال می‌ترسیم که این همه آزار و زحمت نواب ما ضایع شده این پسر نتواند که پادشاهی ایران را از پیش ببرد» (ص ۶٢٢).
حسن بی روملو در احسن التواریخ از تاجگذاری او چنین نام می برد:
فروزنده تاج و تخت کیان...فـرازنـده اختـر کاویـان

و سلیمان قانونی طهماسب را با این القاب خطاب قرار میدهد:
  «مکرمت شعار جمشید خورشید»، «داور فیروز بخت»، «خسرو فغفور فرّ»، «شاه فریدون سیرت» می‌نامد،جمشید نشان و خسرو عنوان از دیگر القاب صفویان بوو.
 جهان آن روز صفویان را جانشین ساسانیان و پیشدادیان می دانستند. چه عثمانیها و چه ونیزی ها.
10. مرحوم مرتضی مطهری (که به دست شاگردان شریعتی طرفدار عثمانی ترور شد) معتقد است ایرانی ها به این دلیل شیعه شدند که آن را با روح ملی خود سازگارتر می دیدند(خدمات متقابل،132).
در تشیع پیوندی بین ایران و اسلام برقرار میشود. آخرین پادشاه ساسانی، در نقش پدربزرگ ایرانی ائمه و شهربانو در نقش مادر بزرگ آنها ظاهر میشود.
کربن معتقد است که ایرانیان دین و آیین قدیم خود را با آیین جدید تطبیق دادند و چهره‌ها، اسطوره‌ها و سنت‌های قدیمی را در آئینه هنجارهای جدید شیعی از جمله اهل بیت پیامبر(ص) و معصومین مشاهده کردند. وی در بازتولید این اساطیر باستانی در ارزش‌های شیعی به حلول فرشته "سپندارمذ" که در اوستا فرشته زمین و در فلسفه اشراق سهرودی در جمع فرشتگان انواع جای داشت، اشاره می‌کند. وی می‌نویسد ایرانیها ارزش‌های این فرشته را به حضرت فاطمه زهرا(س) نسبت داد. ایرانیها هر چه از نیکی سراغ داشتند را به دوره اسلامی و ائمه شیعه نسبت دادند و حتی فر ایزدی را به صورت حاله نورانی در تمثال امامان نمایش دادند.
11. امروز همه این هستی ملی را از صفویه داریم. چه خوشمان بیاید چه نیاید.
 شاید باستانگراها و خلوص گراها بر آن باشند که دستگاه فکری صفوی با آمیزش اسلام و ایران، مرتکب خیانت شدند!!! و یا سلفی های طرفدار شریعتی و اخوانی ها دم از شیعه علوی و صفوی بزنند تا از صفویه بخاطر تضمین بقای کشور انتقام گرفته باشند. هر دو گروه در این مورد دو روی یک سکه اند.

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود
cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو