مفهومی به نام «ایران»/ اشکان زارع

یکشنبه, 24 تیر 1397 ساعت 05:27 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

«ایران» مفهومی است که با توجه به اصول برخاسته از آن می ­بایست در چارچوب فرهنگی، نه نژادی و پدید آمده از سوی غلبۀ یک گروه بر دیگران، فهمیده شود. «ایران­زمین» والد مفاهیم مختلفی در پیرامون خود گشت؛ یکی از آن­ها را می­توان در چارچوب معنای «ایرانیان» به معنی مردمانی که در طول تاریخ این مِلک، مُلک و حکومت و دولت ساخته­اند، و مستوجب رخ دادن رویدادهای تاریخی شدند، فهم کرد.

گفته شد که ایران به معنای مفهومی فرهنگی است، تا سیاسی و نژادی، از همین روی مادامی که در عرصۀ علوم انسانی و اندیشه سخن رانده می­شود، بایست به این موضوع توجه داشت که مراد از «ایران» این ایران محصور در مرزهای سیاسی فعلی و قطعه قطعه شده نیست. قدرت فرهنگی ایران که ریشه در اساطیر دارد و سپس در متونی چون اوستا و در ادامۀ آن وارد اندیشۀ شاهنشاهی ساسانی شد، چنان ستبر است که نقاط پیرامونی آن هرچند که اکنون بناءِ بر قوانین سیاسی و بین­الملل ملّتی دارای دولت به حساب می­آیند، امّا در کنش­های اجتماعی و فرهنگی بدون آنکه بخواهند عمل به اجرای «آنِ ایرانی» می­کنند.

زبانی  که در جمهوری موسوم به آذربایجان سخن گفته می­شود، مادامی که می­خواهد به عنوان زبان ملّی حامل موضوعات تاریخی و فرهنگی گردد، ایرانی می­شود. در همان جمهوری برای برساختن نمادهای ملّی مجبور به روی آوردن به ایرانی­ترین نمادها، اشخاص و مفاهیم می­شوند. نمونۀ بابک خرمدین که یکی از رهبران جنبش­های ملّی ایرانیان برابر سیطرۀ اعراب بود از سوی ایشان به عنوان نماد ملّی معرفی می­شود؛ از این نمونه­ها بسیار است،  و می­توان به ثبت جهانی تار - در بی­تدبیری مسئولین  میراث فرهنگی ایران در یونسکو و مقابلۀ جمهوری آذربایجان با نامگذاری کلیساهای ارامنۀ آذربایجان بابت استفاده از نام «آذربایجان» بر آن پرونده اشاره کرد، که مسئولین ایرانی آنگونه که در نقدها آمد از نام تاریخی «آذربایجان» گذشتند و اجازۀ مصادرۀ نام «آذربایجان» را به جمهوری واقع در آنسوی اَرس دادند، واین­گونه حکم مشروعیت استفاده از نام «آذربایجان» برآن سرزمین را  در نهادی فرهنگی و جهان‌وطن صادر کردند -  نیز در این مورد اشاره کرد.  رجوع به مفاهیم ایرانی  توسط مکان­های جدا شده از ایران، این موضوع را نشان می­دهد که این به اصطلاح کشورها­ی جدید­التأسیس هنوز ذیل ایران تعریف می­شوند. 

این سرزمین­ها با اینکه بیرون از ایران سیاسی هستند، امّا درون «ایرانشهر» و «ایرانِ بزرگِ فرهنگی» قرار دارند. این مکان­ها مادامی که بخواهند مفاهیم، شخصیت­ها و نمادهای ایرانی را از مضمونی، که حامل آن هستند، تهی کنند، آن برآیندهای ایران را مبدل به «ابژه»ی گردشگری می­کنند، درست شبیه به کاری که نگاه جهان‌وطن یونسکو با مادّۀ تاریخ بسیاری از کشورها به نام و عنوان ثبت جهانی می­کند. آرامگاه شاعران فارسی‌زبانی چون نظامی در گنجه و مولانای بلخی در قونیه برای اهالی این مرزهای جدیدالتأسیس همین کارکرد را دارد: از«مولانا» فقط رقص سماع را می­فهمند، و از«نظامی» قدم زدن در حوالی مقبره  برایشان دلنشین است. آنگاه که گروهی از ایشان بخواهد سطح خود را از برخورد  گردشگری با آن  مفاهیم که در سطح گردشگری مسروقاتی بیش نیستند، بالاتر ببرد، ناخواسته ایرانی می­شوند، چرا که موضوعات ملّی آنها که شهره­اند ایرانی اند، فی­المثل مولانا که از شاعران ملّی ترکیه معرفی می­شود، شاعری فارسی‌زبان است و هر آنکس که بخواهد از دایرۀ تنگ عوامانۀ گردشگری در برخورد با مولانا بیرون جهد بایست فارسی بخواند، و این موضوع خود یکی از جلوه­های قدرتمند «ایرانی» است؛ یعنی تا بخواهند اندکی بیشتر بفهمند، ایرانی می­شوند. «ایران» وحدتی است از کثرات و برخی از این کثرتها که چون نقطۀ گریز از مرکز عمل کردند نیز، هنوز محض نیاز به فرهنگ به  نقطۀ جاذبه و وحدت «ایران» نیازمند هستند. برای فهم «ایران» بایست به مادّۀ تاریخ «ایران» ورای قرائت­های غرب بازگشت و قدم در راه موضوعی به نام «ایران» گذاشت.  

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/67694311a47c9edefcb34abe306ca672.jpg
خبرگزاري "اسپوتنيک" از افزايش تقاضاي تحصيل در مدارس روس زبان در جمهوري آذربايجان خبر داد و نوشت افزايش تقاضا موجب کمبود فضاي آموزشي و معلم در مدارس روس زبان در
cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض