چند نکته در باب رویداد ارومیه: صیانت از نظم طبیعی/سالار سیف الدینی

شنبه, 26 مرداد 1398 ساعت 07:24 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 هفته گذشته انتشار فيلم کوتاهي از يک نشست عمومي در شهر اروميه در بسياري از رسانه ها اعم از مجازي و تلويزيوني خبرساز شد. در اين فيلم مشاهده مي شود که يکي از اعضاي شوراي شهر اروميه از سخنران مراسم يعني شهردار، مي خواهد به زبان فارسي سخنراني خود را ادامه دهد تا سایر حاضران نيز بتوانند استفاده کنند؛ اما شهردار ضمن خودداري و رد اين درخواست، رفتار دور از شأني از خود به نمايش مي گذارد که در نهايت موجب تنش و ترک جلسه توسط عضو شوراي شهر مي شود. انتشار وسيع اين فيلم در فضاي مجازي مورد اعتراض شديد آحاد ملت ايران قرار گرفت و شايد يکي از مواردي بود که همه ايرانيان در سرزنش آن فارغ از جناح بندي هاي سياسي هم داستان بودند؛ اما نکات بسيار آموزنده اي در اين رويداد هست که در ادامه به برخي از آنها اشاره مي شود:

 

1. اروميه شهري تاريخي با ارائه اي رنگين کماني از اقوام، اديان و فرقه هاي ديني و عرفاني مختلف است؛ اما بيش از هر چيز يک «شهر» است و زندگي در ساحت شهر، آداب و آيين خود را مي طلبد که مهم ترين آن مدارا و اصل احترام متقابل است. جغرافياي وسيع ايران به گونه اي است که متضمن گويش هاي محلي و زبان هاي زيادي شده و مردم ايران ضمن داشتن گويش هاي محلي و خرده فرهنگ هاي خود در گذر تاريخ در فضاي فرهنگ ايرانيت و زبان فارسي زيسته و باليده اند. بي خود نيست که مقبره الشعراي تبريز مدفن بيش از 400 شاعر پارسي گوي تبريزي، خراساني، شيرازي، ساوجي و... بوده است. شاعران بزرگي مانند انوري، قطران، خاقاني، اسدي طوسي، ظهير فاريابي، شهريار و... از جاي جاي ايران در اين شهر ادبي، چهره در نقاب خاک کشيده اند و اين نشان مي دهد که تبريز به عنوان کانون تاريخي زبان فارسي مطرح بوده است. شايد کمتر شهری اين مقدار اديب و نويسنده زبردست را در خود جاي داده باشد؛ بنابراين شهرهاي بزرگ آذربايجان عزيز، در کنار گويش محلي خود (که در کتب تاريخي و جغرافياي دوره اسلامي از آن به عنوان زبان آذري، تبريزي يا آذربايجاني نامبرده شده) به زبان ملي، بهايي بس  گران تر داده اند.

 

2.  اگر به سبک تاريخ نويسي محلي در ايران دقت کنيم، خواهيم ديد که حتي تواريخ «محلي» مانند سفينه تبريز، تاريخ سيستان، شرف نامه بدليسي، تاريخ طبرستان و... نیز به زبان »ملّي» نوشته شده اند. از کنار اين واقعه نبايد به سادگي گذشت، بلکه لازم است زمينه ها و علل آن به خوبي واکاوي شود. مورخ و اديب محلي به دلايلي که به فلسفه وجودي ايران بازمي گردد، تاريخ منطقه خود را نيز به زبان فارسي روايت مي کند.

3.  نظم زباني و فرهنگي ملت ايران، يک «نظم طبيعي» است که بر اساس پروسه تاريخي و بلندمدت به وجود آمده نه پروژه سياسي و حکومتي. اين نظم زباني، مردم را به صورت طبيعي بر آن داشته است که در شئون رسمي و ادبي از زبان فارسي استفاده کنند؛ اما در شئون غيررسمي از گويش خود به عنوان تجربه شخصي هم لذت ببرند. ازهمين رو است که براي مثال بزرگ ترين نسخه هاي خطي ديوان حافظ يا شاهنامه مانند شاهنامه دموت و طهماسبي در مکتب هنري تبريز به وجود آمده است و ازهمين رو است که شاه اسماعيل، شاه طهماسب و شاه عباس که نياي مشترکي در سنجار و اربيل داشتند (اولين نياي صفويان از کُردان سنجار بود) شاهنامه را به قلب جامعه آن روز يعني قهوه خانه ها بردند و بزرگ ترين نسخه هاي خطي و تصويري آن را حمايت کردند. فيروزشاه زرين کلاه اهل سنجار، نجيب زاده کُردي بود که خاندان آذري صفوي ريشه در سلاله او داشت. اين پيوند «نمادين» کرد و آذري، امروزه براي ما حائز اهميت است.

 همين پيوند و ريشه مشترک آريايي بود که ايران را نجات داد و با رسمي کردن مذهب شيعه، نخستين دولت ملي و استمرار ايران زمين را تضمين کرد.

4.  اگر حادثه اروميه را از نظر فلسفه تاريخي مورد تحليل قرار دهيم، خواهيم ديد که شهردار محترم اروميه، جامعه را از «نظم طبيعي» خارج کرده و به درخواست مشروع و قانوني حاضران پاسخي غيراخلاقي داده است. خروج از نظم طبيعي هزاران ساله و کنارگذاشتن زبان ملي «به هر دليل»از جمله عدم آشنايي شهردار اروميه با زبان فارسي براساس اظهار خود وي، بي نظمي و فرورفتن در «وضع طبيعي» هابز؛ يعني آنارشي را تضمين مي کند. سنت و نظم هزارساله طبيعي آسان به دست نيامده. دست کاري و تحريف در اين نظم، مانند دست کاري در طبيعت ايران، مي تواند پيامدهاي فاجعه باري در حوزه فرهنگ به بار بياورد.

 

5- بر اساس اصل 15 قانون اساسي، زبان رسمي و مشترک يا ملي مردم ايران فارسي است. پيامد اين اصل بر اساس نظريه پژوهشي <<شوراي نگهبان>> به عنوان مرجع تفسير قانون اساسي، اين است که علاوه  بر لزوم تنظيم اسناد و مکاتبات به زبان فارسي، سخنراني هاي رسمي هم بايد به اين زبان باشد. در گزارش پژوهشي که شوراي نگهبان در سلسله نظرات خود درخصوص شرح قانون اساسي در سال 1394 زير نظر دکتر عباسعلي کدخدايي منتشر کرده، در تفسير اين بخش اساسي آمده است: «اظهارت قابل انتساب به دولت و مرتبط با زبان و خط همچون سخنراني ها و مصاحبه هاي مسئولين نيز بايد به خط و زبان فارسي باشد»

 به تصريح همين سند، در اينجا معناي عام دولت مد نظر است که شامل همه بخش های عمومي و شهرداري ها نيز مي شود. بنابراين هيچ مسئول يا مقامي نمي تواند به بهانه اينکه سخنور خوبي نيست يا ... به تشخيص خود جلسه رسمي را به زبان غيرفارسي اداره کند، مگر اينکه علاوه بر زبان فارسي با قوانين نيز آشنايي نداشته باشد که در اين صورت جهل به قانون نه تنها رافع مسئوليت نيست، بلکه صلاحيت اداري مسئولان را نيز مرتفع مي کند، زيرا افکار عمومي خواهند پرسيد، مقامي که نه با قانون آشناست و نه با زبان، دقيقا چه مهارت ويژه اي براي اداره «شهر» دارد؟

6- وزارت کشور نهاد بالادستي شهرداري هاست که صلاحيت دخالت و ورود در عرصه هاي مختلف نظارتي را دارد. وزارت کشور بايد درخصوص برگزاري همه جلسات رسمي زيرمجموعه خود، اعم از استانداري، شهرداري و شوراي شهر به زبان رسمي و تنظيم صورت جلسه آنها به اين زبان دستور ويژه اي صادر کند. اين موضوع علاوه بر اينکه در ارتباط با ديسیپلين اداري و ملي است، موجب تقويت همگرايي نيز خواهد شد. کُردهاي عزيز در استان آذربايجان غربي خواستار تقويت زبان فارسي و گسترش آن به همه شئون رسمي هستند. حذف زبان رسمي از شئون اداري به منزله حذف آنها از جامعه است.

7-  اما جامعه مدني آذربايجان با اين حادثه چگونه برخورد کرد؟ بر اساس مشاهداتي که نگارنده در اخبار رسانه ها داشت، فيلم اين رويداد و انتشار آن در دفاع از حقوق شهروندي هم ميهنان کُرد توسط روزنامه نگاران آذري صورت گرفت. نخستين کساني که به اين رخداد اعتراض کردند آذري ها بودند. اين نکته بسيار مهمي است که موجب دلگرمي است و نشان مي دهد هنوز بارقه هاي اميد زيادي براي شهر باقي ماندن اروميه وجود دارد. شهر صرفا يک تقسيم بندي از تقسيمات کشوري نيست؛ شهر نيازمند روح شهري است و بدون شهروندان خوب معنايي ندارد و ديري نمي پايد. هنگامي که هم ميهن آذري پيش از خود کردها نگران حقوق و حرمت آنهاست، پيوندهاي ملي ساختمان ملت، در برابر ناداني ها و ناکاربلدي ها و گاه دشمني ها، نمايان مي شود. اين خصلت جامعه مدني راستين آذري هاست که ريشه در تاريخ آنان دارد.

 

سالار سیف الدینی

سالار سیف الدینی، پژوهشگر مطالعات قومی

twitter:@salar_seyf

 

 

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/fa77510f3ebad61f7cf5d4ea3eb94bca.jpg
هم زمان با هفته وحدت و سالروز میلاد پیامبر اعظم (س) و البته بدون هیچ گونه اشاره رسمی به این مناسبت ، الله شکور پاشازاده ، رییس "اداره مسلمانان قفقاز" که متولی
cache/resized/5fe79291104c87ac0166ae5a812a84a9.jpg
  خبرگزاری یوراسیا گزارش کرده است درحالی‌که که پنتاگون نسبت به کمک‌ها نظامی به کشورهای حاشیه دریای خزر منفعل است، آمریکا با جهشی دو‌برابری کمک نظامی خود را به
cache/resized/2c41e59742ad89e5ee0201353053f20a.jpg
پایگاه اینترنتی "مدرن" جمهوری باکو از کاهش مهاجرت زنان روسپی این کشور به دبی بر اثر افزایش سفر  گردشگران عرب به باکو خبر داد. به گزارش آذریها، سایت مدرن نوشت
cache/resized/a2917bb089e5d7e6d8233068fb96158a.jpg
به گزارش رسانه ها، روسای جمهوری فرانسه و فدراسیون روسیه در آخرین دیدار خود در پاریس پیرامون مناقشات منطقه ای در بالکان و ناگورنور- قراباغ به مذاکره پرداختند.
cache/resized/f74e0586be9b879a46faa126805b91ab.jpg
باکو شناورهای ساخت رژیم اسرائیل و مستشاران تسلیحاتی این رژیم را برای ساخت و استفاده از شناورهای متعلق به نیروی محافظت ساحلی مرزبانی دولتی در خزر مستقر کرده
cache/resized/639cc052e5b9299799dbba048b9bdf00.jpg
به گزارش وزارت دفاع جمهوری باکو، یک سرباز این ناحیه،حین تجسس و ورود غیرقانونی به حریم سرزمینی جمهوری قراباغ کوهستانی کشته شده است. این درجه دار جمهوری باکو در
cache/resized/c0d8b7195f9bf0f412583f524e61b3f8.jpg
به گزارش "ورزش سه"، زهرا نعمتی که فردا باید برای کسب مدال برنز رقابت های قهرمانی جهان تیراندازی با کمان معلولین در هلند تلاش کند، گویا پیشنهادی را از سوی
cache/resized/7156184b37e401decbb7ae74684c0871.jpg
نمایندگان سازمان نظامی "ناتو" با حضور در دریای خزر، ارزیابی اجرای معیارهای ناتو در واحدهای نیروی دریایی جمهوری باکو  در خزر را  تمرین  کردند . به گزارش پایگاه
cache/resized/bc0754eead09946cec6412aae33a42e8.jpg
یئودا آبراموف عضو شورای سیاست گذاری حزب حاکم جمهوری باکو در پاسخ به این پرسش که چرا علیرغم روابط حسنه دولت باکو با رژیم اسراییل هنوز این کشور سفارت خانه ندارد؟
cache/resized/f5531f484448d9f3a9e5f61ac51e20a5.jpg
وزیر امور خارجه ارمنستان از اسراییل خواست به جمهوری باکو سلاح نفروشد. به گزارش پایگاه اینترنتی " آخار" سهراب مناتساکانیان در گفتگو با شبکه " کان نیوز" گفت : "
cache/resized/ca0cda489279ce1bab0723d51f8756d5.jpg
به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، گروهی از رسانه های مهم اسرائیل طی سفری به باکو، به بررسی مناسبات دو کشور پرداختند. به گزارش آذرتاج (خبرگزاری رسمی)، هیات
cache/resized/7270ed6a873b85592a9ae1bd4ddc3339.jpg
روزنامه ینی مساوات طی مطلبی بر علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اتهاماتی علیه این نیروی نظامی مطرح کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی «آذریها» نشریه ینی