آشنایی با حیات محمدامین ریاحی خویی

یکشنبه, 13 دی 1394 ساعت 04:13 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

زندگینامه خاندان او یکی از قدیمی های شهر خوی بودند. محمدامین دوره ی ابتدایی و دبیرستان را در شهر خوی گذراند اما پس از آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال آذربایجان، در سال ۱۳۲۱ برای ادامه ی تحصیل به تهران رفت و دوره ی

دانش‌سرای مقدماتی را در تهران گذراند. پس از این به تحصیل در دانش‌سرای عالی و دانش‌کده‌ی ادبیات دانش‌گاه تهران پرداخت. او در دوران تحصیل شاگرد بزرگانی چون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، ملک‌الشعرای بهار، احمد بهمنیار، عبدالعظیم قریب و ابراهیم پورداود بوده است. ریاحی در سال ۱۳۲۷لیسانس زبان و ادبیات فارسی را به پایان برد. ریاحی با راه‌نمایی بدیع‌الزمان فروزانفز دکترای زبان و ادبیات فارسی را اخذ کرد و رساله‌ی دکترای او تحقیق و تصحیح «مرصادالعباد نجم‌الدین رازی» بود.

  محمدعلی اسلامی ندوشن، منتقد، مترجم و پژوهش‌گر ایرانی در مورد صلاحیت علمی محمدامین ریاحی چنین می‌گوید: «محمدامین ریاحی یکی از آخرین کسان از نسل ادبای معتبر بود که طی شصت سال در صحنه‌ی فرهنگ ایران حضور داشت و هر چه نوشت دقیق و قابل اعتماد بود.» ( روزنامه‌ی اطلاعات، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸) محمدامین ریاحی در دوران زندگی خود سمت‌هایی نیز داشت که می‌توان به عضویت هئیت مولفان لغت‌نامه‌ی دهخدا، مدیر ملی وزارت فرهنگ سابق، رایزنی فرهنگی ایران در کشور ترکیه، استادی دانش‌گاه آنکارا، دبیر کلی هئیت امنای کتاب‌خانه‌های عمومی کشور، استادی دانش‌گاه تهران، نیابت ریاست فرهنگستان ادب و هنر ایران، ریاست دانش‌کده‌ی هنرهای دراماتیک، ریاست بنیاد شاه‌نامه فردوسی (به مدت دو سال بعد از مجتبی مینوی) اشاره کرد.

 ریاحی برای مدت کوتاهی وزیر آموزش و پرورش نیز بود. هم‌چنین این پژوهش‌گر سردبیری هفته‌نامه‌ی مهرگان و آموزش و پرورش و سیمرغ را نیز برای مدتی عهده‌دار بوده است. یکی از تحقیقاتی که امین ریاحی را بیش‌تر از سایر تحقیقاتش به دوست‌داران ادبیات فارسی شناسانده است تحقیقش درباره‌ی مزار شمس تبریزی در خوی بوده است که با اسناد و مدارک دقیق در کتاب تاریخ خوی آورده است که زادگاه شمس در خوی بوده است. با خواندن مقدمه‌ی این کتاب که «تاریخ خوی» نام دارد می‌توان به برشی از زندگی محمدامین ریاحی و هم‌چنین علاقه‌ی او به ادبیات و فرهنگ ایران پی بُرد.

او در بخشی از این مقدمه چنین می‌آورد: «این کتاب هم، مثل نویسنده‌اش و مثل خود شهر خوی، سرگذشت پر ماجرا و پر فراز و نشیبی داشته است.» ریاحی پس از این به اشغال ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰ توسط سپاهیان روس و انگلیس اشاره می‌کند و این‌که چگونه ایران دچار تیره‌روزی شد. «در آن روز من دانش‌آموز کم‌سن و سالی بودم که نیمه‌ی اول دبیرستان را تازه تمام کرده بودم. مدارس در هم ریخت، و من در آن سال مجبور به ترک تحصیل شدم. برای سرگرمی و تسلی خود کار جمع‌آوری اطلاعاتی را درباره‌ی گذشته‌ی شهر خود آغاز کردم. از سال بعد که برای ادامه‌ی تحصیل به تهران آمدم، با دست‌رسی به کتاب‌خانه‌ی پایتخت به تکمیل یادداشت‌ها پرداختم، کاری که درست پنجاه سال وقت گرفت.» (ص ۱۵) ریاحی می‌گوید که نخستین مشوق او مادرش بوده است که فرشته‌ی مهر و شفقت و فضیلت و بزرگواری و فداکاری بود و هر چه دارد از مادرش دارد. ریاحی می‌گوید که پدرش نیز اهل تاریخ و ادب بود و با حافظه‌ی نیرومندش دیده‌ها و شنیده‌های عمر ۷۷ ساله‌اش را بیان می‌کرد. ریاحی تحقیقات خود را بسیار مدیون ِ عباس زریاب خویی می‌داند: «من در همه‌ی سال‌های عمر، از محضر فیض‌بخش دانشمند بزرگ عباس زریاب خویی..که بی‌مبالغه نام‌دارترین عالم برخاسته از این شهر در تمام ادوار است برخورداری‌ها یافته‌ام.»

 در سال ۱۳۸۷ در همایشی با عنوان شمس و مولانا که در شهرستان خوی برگزار شد از محمدامین ریاحی قدردانی شد. محمدامین ریاحی از سال ۱۳۲۷ که آغاز کار او در فرهنگ بود دبیر و رئیس دبیرستان‌هایی در شهرهای مختلف ایران از جمله قم، گرگان، قزوین و تهران بوده است. همچنین در سال ۱۳۳۰ ریاحی ریاست دانش‌سرای شهر گرگان را عهده‌دار بوده است. ریاحی تا سال ۱۳۵۷ استاد دانش‌گاه تهران بود. ریاحی عضو هیئت مولفان لغت‌نامه‌ی دهخدا نیز بوده است. ریاحی از ابتدای سال ۱۳۴۰مدیر کلی وزارت فرهنگ را عهده‌دار شد و با تجربه‌ای که در تدریس در دبیرستان‌های کشور اندوخته بود توانست طرح سازمان‌دهی و یک‌نواخت‌سازی کتاب‌های درسی دبیرستانی را به اجرا درآورد و در نهایت در سال ۱۳۴۲ با تاسیس سازمان کتاب‌های درسی که وابسته به وزارت فرهنگ بود توانست موجبات ارتقای کیفیت آموزش دبیرستانی را فراهم سازد.

  از مشهورترین تحقیقات محمدامین ریاحی می‌توان به «سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی» اشاره کرد که با عنوان فرعی مجموعه‌ی نوشته‌های کهن درباره‌ی فردوسی و شاه‌نامه و نقد آن‌ها منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای است که در آن گفته‌ها و نوشته‌های درباره‌ی فردوسی را از نوشته‌های مورخان و تذکره‌نویسان و مقدمه‌های کهن دست‌نویس‌های شاه‌نامه،ا گردآورده است. این کتاب توسط پژوهش‌گاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سال ۱۳۸۸ منتشر شده است. «گلگشت در شعر و اندیشه‌ی حافظ»، «تاریخ خوی»، «زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی» از جمله نوشته‌های محمدامین ریاحی هستند. از محمدامین ریاحی پژوهش‌های ارزش‌مندی به چاپ رسیده است. محمدامین ریاحی در ۲۵ ازدیبهشت ۱۳۸۸ در سن ۸۶ سالگی در تهران درگذشت.

* نشسته رديف نخست از راست: دكتر رضا شعباني، دكتر اسماعيل دولتشاهي، دكتر محمد امين رياحي، دكتر عباس زرياب خويي
*رديف دوم نشسته از راست: دكتر حسينعلي ممتحن، دكتر احسان اشراقي، دكتر احمد ساعي (علوم سياسي)، دكتر علي اصغر مصدق رشتي
، استاد ايرج افشار، دكتر اللهيار خلعتبري.

* ايستاده از راست: دكتر علي بيگدلي، دكتر صوتي، دكتر محمدتقي امامي خويي، دكتر احمد نقيب زاده (علوم سياسي)

منبع متن: خوی نیوز

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/395c59f6cdcd93e0887e4d51339923c4.jpg
اقبال آقازاده، رهبر حزب اميد جمهوري آذربايجان در گفتگو با «کوليس»، پايگاه اينترنتي مطالب فرهنگي جمهوري باکو گفت : « آثار نظامي گنجوي به زبان اصلي خيلي زيباست.
cache/resized/4b26a141e833c64ce87cf0299e1f9f18.jpg
الهام علي اف، رييس جمهور باکو در سفر به ريگا، پايتخت لتوني گفت روابط جمهوري آذربايجان با اتحاديه اروپا به مرتبه عالي تري ارتقاء خواهد يافت.به گزارش پايگاه
cache/resized/4d5779aa7dad314b47659c234363702b.jpg
مرکز بررسي هاي زيست محيطي « موسسه بلک اسميت» آمريکا، شهر سومقائيت، را  دومين شهر آلوده دنيا معرفي کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «ويرتوالاذ» ، در فهرست «موسسه
cache/resized/e812e1db733e1b76ccdb8441488625cf.jpg
در حالی که برگزاری مراسم مذهبی مردم شیعه جمهوری باکو در کوچه ها و خیابان های شهرهای این کشور  ممنوع شده است، وهابی ها از آزادی کامل در این زمینه برخوردار شده
cache/resized/cc5f5dfa52c0492adafe89c1d70b0c1a.jpg
به گزارش آذریها به نقل از خبرگزاری آرمن پرس، النا تئوخاریوس نماینده پارلمان اروپا در طی دیدار خود با خبرنگاران پارلمان اروپا در خصوص نقض مکرر آتش بس از سوی
cache/resized/82a9c7511b9b10dc8cfb92c1b221165e.jpg
جمهوري قراباغ ، اتهام باکو مبني بر هدف قرار دادن غيرنظاميان جمهوري باکو را تکذيب کرد. به گزارش پايگاه اينترنتي «ارمن پرس» ،داويد بابايان، سخنگوي رياست جمهوري
cache/resized/971702fefa83fc0b27124ab780b77627.jpg
  در یک اظهار نظر عجیب و در حالیکه مقامات و رسانه های باکو به صورت ریاکارانه جهت جلب حمایت جمهوری اسلامی ایران، قراباغ کوهستانی را با فلسطین اشغالی مقایسه
cache/resized/5cb475d1859d5cf64749a0e6e79e119f.jpg
  پايگاه اينترنتي «ميدان تي وي» به نقل از مقاله پژوهشي درج شده در سايت «ترود» TRUD بلغارستان به قلم «ديليانا قايتانجيئوا» پژوهشگر بلغاري ، خبر داد شرکت
cache/resized/09d80fcfab8197303c2bd4189fb05353.jpg
آیت الله كاظم‌صديقي، امام جمعه تهران در خطبه های نماز جمعه 16تیر در انتقاد از سیاست های ضد اسلامی و ضد شیعی باکو گفت: « ما از داخل کشور عربستان خبر نداریم، ما
cache/resized/56945c2bc3a14761b5d257d1ee645e47.jpg
الهام علي اف، رييس جمهوري باکو در پيام تبريک به دونالد ترامپ، رييس جمهوري آمريکا بر اميدواري زياد باکو به تلاش هاي آمريکا و ترامپ براي حل مناقشه قراباغ تاکيد
cache/resized/f3cfff06ffde71a883ac9e3821892a47.jpg
اداره مسلمانان قفقاز جمهوري باکو ، سفرهاي زيارتي مستقيم از باکو به مشهد را تا اطلاع ثانوي به حالت تعليق درآورد.به گزارش خبرگزاري آپا، اداره مسلمانان قفقاز
cache/resized/d83b0a097174bb88a4140fa67b386fcb.jpg
آنکارا با اجراي طرح ايجاد منطقه آزاد تجاري با نخجوان، اين منطقه از جمهوري باکو را ضميمه اقتصاد ترکيه مي کند.به گزارش خبرگزاري ترند جمهوري باکو، نهاد زيبکچي،