آشنایی با حیات محمدامین ریاحی خویی

یکشنبه, 13 دی 1394 ساعت 04:13 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

زندگینامه خاندان او یکی از قدیمی های شهر خوی بودند. محمدامین دوره ی ابتدایی و دبیرستان را در شهر خوی گذراند اما پس از آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال آذربایجان، در سال ۱۳۲۱ برای ادامه ی تحصیل به تهران رفت و دوره ی

دانش‌سرای مقدماتی را در تهران گذراند. پس از این به تحصیل در دانش‌سرای عالی و دانش‌کده‌ی ادبیات دانش‌گاه تهران پرداخت. او در دوران تحصیل شاگرد بزرگانی چون بدیع‌الزمان فروزان‌فر، ملک‌الشعرای بهار، احمد بهمنیار، عبدالعظیم قریب و ابراهیم پورداود بوده است. ریاحی در سال ۱۳۲۷لیسانس زبان و ادبیات فارسی را به پایان برد. ریاحی با راه‌نمایی بدیع‌الزمان فروزانفز دکترای زبان و ادبیات فارسی را اخذ کرد و رساله‌ی دکترای او تحقیق و تصحیح «مرصادالعباد نجم‌الدین رازی» بود.

  محمدعلی اسلامی ندوشن، منتقد، مترجم و پژوهش‌گر ایرانی در مورد صلاحیت علمی محمدامین ریاحی چنین می‌گوید: «محمدامین ریاحی یکی از آخرین کسان از نسل ادبای معتبر بود که طی شصت سال در صحنه‌ی فرهنگ ایران حضور داشت و هر چه نوشت دقیق و قابل اعتماد بود.» ( روزنامه‌ی اطلاعات، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۸) محمدامین ریاحی در دوران زندگی خود سمت‌هایی نیز داشت که می‌توان به عضویت هئیت مولفان لغت‌نامه‌ی دهخدا، مدیر ملی وزارت فرهنگ سابق، رایزنی فرهنگی ایران در کشور ترکیه، استادی دانش‌گاه آنکارا، دبیر کلی هئیت امنای کتاب‌خانه‌های عمومی کشور، استادی دانش‌گاه تهران، نیابت ریاست فرهنگستان ادب و هنر ایران، ریاست دانش‌کده‌ی هنرهای دراماتیک، ریاست بنیاد شاه‌نامه فردوسی (به مدت دو سال بعد از مجتبی مینوی) اشاره کرد.

 ریاحی برای مدت کوتاهی وزیر آموزش و پرورش نیز بود. هم‌چنین این پژوهش‌گر سردبیری هفته‌نامه‌ی مهرگان و آموزش و پرورش و سیمرغ را نیز برای مدتی عهده‌دار بوده است. یکی از تحقیقاتی که امین ریاحی را بیش‌تر از سایر تحقیقاتش به دوست‌داران ادبیات فارسی شناسانده است تحقیقش درباره‌ی مزار شمس تبریزی در خوی بوده است که با اسناد و مدارک دقیق در کتاب تاریخ خوی آورده است که زادگاه شمس در خوی بوده است. با خواندن مقدمه‌ی این کتاب که «تاریخ خوی» نام دارد می‌توان به برشی از زندگی محمدامین ریاحی و هم‌چنین علاقه‌ی او به ادبیات و فرهنگ ایران پی بُرد.

او در بخشی از این مقدمه چنین می‌آورد: «این کتاب هم، مثل نویسنده‌اش و مثل خود شهر خوی، سرگذشت پر ماجرا و پر فراز و نشیبی داشته است.» ریاحی پس از این به اشغال ایران در سوم شهریور ۱۳۲۰ توسط سپاهیان روس و انگلیس اشاره می‌کند و این‌که چگونه ایران دچار تیره‌روزی شد. «در آن روز من دانش‌آموز کم‌سن و سالی بودم که نیمه‌ی اول دبیرستان را تازه تمام کرده بودم. مدارس در هم ریخت، و من در آن سال مجبور به ترک تحصیل شدم. برای سرگرمی و تسلی خود کار جمع‌آوری اطلاعاتی را درباره‌ی گذشته‌ی شهر خود آغاز کردم. از سال بعد که برای ادامه‌ی تحصیل به تهران آمدم، با دست‌رسی به کتاب‌خانه‌ی پایتخت به تکمیل یادداشت‌ها پرداختم، کاری که درست پنجاه سال وقت گرفت.» (ص ۱۵) ریاحی می‌گوید که نخستین مشوق او مادرش بوده است که فرشته‌ی مهر و شفقت و فضیلت و بزرگواری و فداکاری بود و هر چه دارد از مادرش دارد. ریاحی می‌گوید که پدرش نیز اهل تاریخ و ادب بود و با حافظه‌ی نیرومندش دیده‌ها و شنیده‌های عمر ۷۷ ساله‌اش را بیان می‌کرد. ریاحی تحقیقات خود را بسیار مدیون ِ عباس زریاب خویی می‌داند: «من در همه‌ی سال‌های عمر، از محضر فیض‌بخش دانشمند بزرگ عباس زریاب خویی..که بی‌مبالغه نام‌دارترین عالم برخاسته از این شهر در تمام ادوار است برخورداری‌ها یافته‌ام.»

 در سال ۱۳۸۷ در همایشی با عنوان شمس و مولانا که در شهرستان خوی برگزار شد از محمدامین ریاحی قدردانی شد. محمدامین ریاحی از سال ۱۳۲۷ که آغاز کار او در فرهنگ بود دبیر و رئیس دبیرستان‌هایی در شهرهای مختلف ایران از جمله قم، گرگان، قزوین و تهران بوده است. همچنین در سال ۱۳۳۰ ریاحی ریاست دانش‌سرای شهر گرگان را عهده‌دار بوده است. ریاحی تا سال ۱۳۵۷ استاد دانش‌گاه تهران بود. ریاحی عضو هیئت مولفان لغت‌نامه‌ی دهخدا نیز بوده است. ریاحی از ابتدای سال ۱۳۴۰مدیر کلی وزارت فرهنگ را عهده‌دار شد و با تجربه‌ای که در تدریس در دبیرستان‌های کشور اندوخته بود توانست طرح سازمان‌دهی و یک‌نواخت‌سازی کتاب‌های درسی دبیرستانی را به اجرا درآورد و در نهایت در سال ۱۳۴۲ با تاسیس سازمان کتاب‌های درسی که وابسته به وزارت فرهنگ بود توانست موجبات ارتقای کیفیت آموزش دبیرستانی را فراهم سازد.

  از مشهورترین تحقیقات محمدامین ریاحی می‌توان به «سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی» اشاره کرد که با عنوان فرعی مجموعه‌ی نوشته‌های کهن درباره‌ی فردوسی و شاه‌نامه و نقد آن‌ها منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای است که در آن گفته‌ها و نوشته‌های درباره‌ی فردوسی را از نوشته‌های مورخان و تذکره‌نویسان و مقدمه‌های کهن دست‌نویس‌های شاه‌نامه،ا گردآورده است. این کتاب توسط پژوهش‌گاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سال ۱۳۸۸ منتشر شده است. «گلگشت در شعر و اندیشه‌ی حافظ»، «تاریخ خوی»، «زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی» از جمله نوشته‌های محمدامین ریاحی هستند. از محمدامین ریاحی پژوهش‌های ارزش‌مندی به چاپ رسیده است. محمدامین ریاحی در ۲۵ ازدیبهشت ۱۳۸۸ در سن ۸۶ سالگی در تهران درگذشت.

* نشسته رديف نخست از راست: دكتر رضا شعباني، دكتر اسماعيل دولتشاهي، دكتر محمد امين رياحي، دكتر عباس زرياب خويي
*رديف دوم نشسته از راست: دكتر حسينعلي ممتحن، دكتر احسان اشراقي، دكتر احمد ساعي (علوم سياسي)، دكتر علي اصغر مصدق رشتي
، استاد ايرج افشار، دكتر اللهيار خلعتبري.

* ايستاده از راست: دكتر علي بيگدلي، دكتر صوتي، دكتر محمدتقي امامي خويي، دكتر احمد نقيب زاده (علوم سياسي)

منبع متن: خوی نیوز

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/26085e3d1afcdf54a912437f15f1facc.jpg
ترکيه به منظور افزايش سهم خود در اقتصاد منطقه نخجوان، تعرفه گمرکي براي کالاهاي کشاورزي و صنعتي توليدي «جمهوري خودمختار نخجوان» جمهوري باکو را لغو کرد.به گزارش
cache/resized/fc4c1f2a1a477c90341f00c70b7a7e1f.jpg
در جريان سفر هيأتي از رژيم صهيونيستي به جمهوري آذربايجان، يادداشت تفاهم همکاري ميان شهر «غَبَله» جمهوري آذربايجان و شهر  « يقنعم» در شمال فلسطين اشغالي امضاء
cache/resized/dfc0b2bbf24a39f5e2da5f7926ab9343.jpg
وزارت دفاع جمهوري باکو در واکنش به گزارش رسانه هاي ارمنستان مبني بر استفاده نيروهاي ارتش جمهوري باکو از سيستم موشکي «اسپايک» خريداري شده از رژيم صهيونيستي در
cache/resized/f6852508428a4e5d48ad28a9269a33f2.jpg
رسانه های خبری از سفر رهبران جمهوري قراباغ کوهستاني به بروکسل و برگزاري همايش «همکاري آرتساخ و اتحاديه اروپا» در بروکسل خبر داد. به گزارش آذریها به نقل از
cache/resized/a59a9ff63930de47fc620f8bace72c67.jpg
  پل گوبل، تحليلگر سيا و مشاور پيشين وزير امور خارجه آمريکا در امور خلق هاي شوروي سابق ، در گفتگو با پايگاه اينترنتي «آخار » گفت : «مسکو تا وفاداری باکو را 
cache/resized/82552c743d6192d836a370d3249cd267.jpg
آکادمي علوم جمهوري باکو از يافته شدن دو نسخه دستنويس از اشعار عمادالدين نسيمي، شاعر  ايراني قرن هشتم هجري شمسي، در کتابخانه ملي آنکارا خبر داد.  پايگاه
cache/resized/5ecef784624a9e8f3ba1885699b90571.jpg
خبرگزاري دولتي «آذرتاج» جمهوري باکو به نقل از  گزارش روزنامه «نيوز بليز» News Blaze  درباره قاضي يهودي دادگاه عالي جمهوري آذربايجان ، نوشت : « (جمهوري)
cache/resized/5165a8623eec6c683020a3901ddf7787.jpg
تالشان جمهوری باکو که براثر سیاست های دولت مرکزی با مشکلات اقتصادی شدید و بیکاری مواجهند، از طریق مراوده با ایران امرار معاش می کنند.به گزارش آذریها روزنامه
cache/resized/6ac74b6bf12be9c2b2b0be9af8364413.jpg
نماينده دادستاني جمهوري باکو براي دو روحاني شيعه شهر لنکران اين کشور درخواست حکم زندان 18 و 15 ساله کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «مائده» نماينده دادستاني در
cache/resized/66e3606a362cf26584d55a20e6ecedd9.jpg
به گزارش آذریها به نقل از خبرگزاری آرمن‌پرس ادوارد شارمازانوف نائب ریس پارلمان ارمنستان در پاسخ به اظهارات الهام علی اف که در حاشیه اجلاس سران کشورهای اسلامی
cache/resized/254595f1236b4934a872ed3b0fc158aa.jpg
تسنیم: سفر ناگهانی ژنرال ذاکر حسن‌اف، وزیر دفاع جمهوری آذربایجان به فلسطین اشغالی برای دیدار با مقامات سیاسی و نظامی رژیم اشغالگر قدس و بازدید از برخی از مراکز
cache/resized/7b1ef7e08523ab23bccd299c9b31b633.jpg
  توافق نامه خواهرخواندگي شهر «شماخي» جمهوري باکو با شهرک یهودی نشين «طيره کرمل» در فلسطين اشغالي امضاء شد. به گزارش «ريپورت»، توافق نامه خواهرخواندگي