نام «ایران» در اسناد و مکاتبات دولت صفوی

یکشنبه, 08 تیر 1393 ساعت 18:58 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

یک نکته از این معنی: نامه نگاری های پادشاهان صفوی با دولتمردان اروپایی یکی از مهم ترین اسناد و مدارک تاریخ سیاسی است که از آن دوره به جا مانده است. علاوه بر اهمیت عمومی چنین اسنادی، امروز وجه جدیدی  از چالش در برابر صفویان اهمیت این نامه ها را دو برابر کرده است.
در چند سال گذشته رژیم باکو جهت ایجاد مشروعیت و تاریخ سازی جعلی برای دولتمداری بی ریشه خود که سابقه آن به 20 سال نیز نمی رسد اقدام به مصادره صفویان و انتشار کتاب هایی به زبان روسی و ترکی قفقازی کرده است که طی آن صوفیه را به عنوان یک امپراتوری ترک آذربایجانی معرفی کرده و قلمرو ایران در عصر صفوی را قلمرو جمهوری باکو در عصر صفویان بازنمایی می کند.
هر چند کذب چنی ادعاهایی برای هر کودکی که مقطع دبستان را طی کرده باشد آشکار است، اما از آن جایی پان ترکیسم آمیزه ای از جعل و جنون است، بسیاری از مردم فریب خورده در این جمهوری تازه استقلال یافته چنین ادعاهای مضحکی را می پذیرند. بدیهی است که چنین ادعاهایی در هیچ از محافل آکادمیک خریدار ندارد.
برای مرور دوباره و تازه کردن حافظه تاریخی مان در خصوص آن دولت معظم که تبلور روح ملی ایرانی در قرون میانه بود، بد نیست ، یک بار دیگر نگاهی به اسناد و نامه نگاری های سران صفوی با دولتمردان بیگانه داشته باشیم تا به بینم آنان صفویان را با چه ملیتی می شناختند؟ آیا آنها دولتمردان ما را به عنوان پادشاهان صفوی می شناختند یا به عنوان دولتمردان جمهوری باکو؟


این تمام این نامه ها پادشاهان صفوی با عنوان شاهنشاه ایران، پادشاه پارس/ فرس، جانشین کیانیان،جانشین جمشید و... مورد خطاب قرار می گیرند.

صفویه با تشکیل دولت ملی در کشور یکبار دیگر نام ایران را در تداول سیاسی آن رایج ساختند و از این منظر این بی نظیر محسوب می شوند.


نامة شارلكن به نامة شاه اسماعيل


[در پاسخ به نامه نواب گیتی ستان که دست اتحاد در برابر ترکان عثمانی بسوی او دراز کرده بود]

«به امير والاتبار و توانا شاه اسماعيل صوفي


شاهنشاه ايران برادر و بهترين دوست ما


كارل شاهزادة والاتبار كه از پرتو الطاف الهي امپراتور روم و عالم مسيحيت و آلمان و پادشاه ممالك اسپانيا و هر دو قسمت خاك سيسيل و

نفس نفیس همایون،شاه اسماعیل صفوی

ناوار غرناطه و جزاير بالئار و جزاير سعيد و هند و كشور طلاي تازه (= امريكاي جنوبي) و امير سرزمين‌هاي دور دست افريقا و امارت‌نشين‌هاي آلمان و فرانسه است، براي پادشاه پرهيزگار و سعادتمند، شاه اسماعيل صفوي كه پادشاه ايران و برادر و دوست ماست از خداي قادر عالميان كه خداي سه‌گانة يگانه است  درخواست خوشبختي و كاميابي مي‌نمايم.
اي پادشاه عالي‌مقام و اي برادر محبوب در سال گذشته شخصي پتروس نام از كشيشان ماروني جبل لبنان، از جانب سني‌الجوانب شما مكتوبي نزد ما آورد كه آن حشمت پناه ما را دعوت مي‌نمود كه از ماه آوريل گذشته حاضر باشيم كه متفقاً با دشمن مشترك خود سلطان عثماني داخل جنگ بشيوم. بدبختاينه مكتوب در موقعي كه آن والاحضرت معين نموده بود هنوز به ما نرسيده بود كه به فراغ خاطر در آن باب قراري داده شود و نيز اسباب تعجب شد كه مكتوب مزبور ـ چنان‌كه در نامة پادشاهان معمول و مرسوم است ـ داراي مهر و امضا نبود و اصلاً از شما چه پنهان مدتي ترديد حاصل شد كه آيا اين نامه و حامل آن را مي‌توان طرف اعتماد قرار داد يا نه، ولي نر به دوستي و تمايلي كه في‌مابين است با اشتياق خاص قاصد و نامه را پذيرفتيم و اگر در جواب تأخيري مي‌رفت به سبب آن بود كه هر روز منتظر بوديم شايد اخبار ديگري برسد و تكليف در خصوص چنين امر خطيري كه سخن اقدام بدان در ميان است معلوم گردد، اما در اين مدت هيچ‌گونه خبري نرسيد و حتي شنيده شد كه آن اعلي‌حضرت را گزندي رسيده و در گذشته‌اند.

 

اميدواريم كه اين اخبار خالي از حقيقت باشد. عجالتاً نگراني ما بسيار است، زيرا گردآوردن سپاه براي جنگ با سلطان عثماني خالي از اشكال نيست. از اين گذشته چند ماه به سختي بيمار بوديم و علاوه بر اينها پادشاه فرانسه ما را به جنگ باز داشت و در جنگ سختي كه با ما كرد شكست‌هاي متعددي خورد و سرانجام پس از آن كه تقريباً تمام سپاهيانش هلاك شدند، خود او زنده اسير سرداران ما گرديد. اينك كه به ياري خدا چنين فتحعي نصيب ما گرديده، چون پيوسته آرزومند صلح و آرامش در خاك مسيحيان بوده‌ايم ديگر اميد فراوان داريم كه كاري نمانده جز آن‌كه بنابر ميل و اشتياق مشترك بر ضد تركان عثماني به جنگ پردازيم. به همين سبب، همين قاصد را باز نزد آن اعلي‌حضرت باز مي‌گردانيم كه مراتب را دربارة تصميم ما بهجنگ به عرض برساند.

شما نيز مقاصد خود را به توسط كساني از خودتان كه طرف اعتماد كامل هستند به اطلاع ما برسانيد و هر چه در اين امر زودتر اقدام نماييد بهتر است چه ما كاملاً آماده‌ايم كه با قواي خود و سپاه آن اعلي‌حضرت به جنگ با اين دشمني كه واقعاً بي‌شرم و حياست بپردازيم. اميد است كه خداي متعال به آن اعلي‌حضرت صحت و سلامت عطا فرمايد و تمام درخواست‌هاي شما را اجابت كند. نوشته شد در 25 اوت 1525 ميلاد نجات دهندة ما مسيح در تولدو.» (منبع: نوائي تاریخ روابط سیاسی- اقتصادی ایران در دوره صفوی، انتشارات سمت، 1377، ص 7-186).

 

نامه شیخ صفی به پادشاه هلند


شیخ صفی نوه شاه عباس که به جای او بر تخت شاهی نشست پس از جلوس به پادشاه هلند نوشت:
«چون از قضاء واقعه هائله نواب فردوس مکانی بابای بزرگوارم وقوع یافته... اکنون سریر سلطنت و پادشاهی عرصه ایران که تختگاه پادشاهان رفیع الشان اکاسره و کیانی است، حسب الادب بذا همایونی ما مزین است». (منبع: یکصد و پنجاه سند تاریخی از جلایر تا پهلوی، جهانگیر قائم مقامی1348، ص: 40)
شیخ صفوی در این جا خود را پادشاه ایران و جانشین پادشاهان کیانی و خسروان باستان(کسرا معرب خسرو) می داند.

 

 نامه بیگلربیگی ایروان به صدراعظم فرانسه


حاکم ایروان شاه در مکاتبه با صدراعظم فرانسه شاه صفوی را فرمانروای مملکت ایران می داند:
«بندگان اعلیحضرت فریدون شوکت جمشید منزلت... زینت افزای تختگاه کیانی و فرمانروانی ممالک فسیح ایران...در باب آمدن تجار قونسل  آوردن امتعه آن دیار به ممالک محروسه ایران»(پیشین: 83)

 

 نامه پاپ به شاه عباس: پادشاه پارس


پاپ در این نامه ضمن یادآوری نشر علم از ایران باستان به روم و غرب شاه عباس را چندبار خسرو پادشاه فرس نامیده است. اسکندر بیگ

شاه عباس

ترکمن منشی شاه عباس این نامه را در کتاب خود نقل کرده است. در این نامه پاپ شاه عباس را «خسرو پادشاهی فارس» نامیده است و فارس دراینجا نه صفت قومی بلکه نام کشور/دولت (پارس/ پرشیا) است.
« بعضی از مردمان شما که در این حدوداند، در عزت و حرمت نزد عیسویان مثل بزرگان آسمانند و از علمای سریر اعلای شما، علم انتشار دارد. چنان که در زمان سابق از علمای یونان زمین که معلمان علم و حکمت و شیوه انسانیت بوده اند، و آوازه و بزرگی و عدالت شما برطرف ساخت. آوازه خسرو پادشاه فرس را چرا که بندگان شما قانون کتاب خسرو پادشاه فرس اند». (عالم آرای عباسی، اسکندربیک ترکمان،ص 1801)

 

 

نام ایران در تاریخ عالم آرای عباس


اسکندر بیگ منشی شاه عباس در اثر خود چندین بار هدف از تحریر این کتاب را ذکر احوال «ایران و ایرانیان» بیان کرده است(صص: 1258، 1162، 22) و در تاریخ سه جلدی خود بیش از 300 بار نام «ایران» را به مناسبت های مختلف آورده است. برای نمونه:
-     شرقا و غربا،طمع در ملک ایران که خلاصه ماموره جهان و تختگاه کیانی است نموده (ج یک، ص: 77)
-   مهید علیا بر حسب اراده خالق الارض و السماء ملکه ملک ایران گشت (ج یک، ص 370)
-    جیوش دریا، خروش خسرو ایران به تعاقب رومیان درآمد. (ج یک، ص 150)
-    هر گاه آذربایجان که خلاصه ممالک لشکر خیز ایران است (ج اول، ص 474)
-    انوشیروان زمان اعنی، خسرو ایران (ص 1663)


نام ایران در احسن التواریخ


احسن التواریخ نوشته حسن روملو شامل حوادث دولت علیه ایران تا سال 985 قمری است. در این کتاب نیز نام ایران و فرمانروایی صفوی به کرات برده شده:
-     چون قلم تقدیر ملک قدیر سلطنت ایران (ص 615)
-     بابر پادشاه گفتن من جانشین و وکیل نواب کامیاب پادشاه ایران ام (ص 404)
-     سپهسالاری ایران را با بیگلربیگی دیاربکر تا خوی و سلماس... به شما دادیم( ص 554)
-    این روستای ترکمان را نظر پادشاه ایران خوار و خفیف گردانید (ص 617)
-     ما (شاه اسماعیل) امیر نجم ثانی را تربیت فرمودیم که هرگاه روزی شود که ما در میان نباشیم خاطر از ایران و فرزندان و ملازمان جمع بوده باشد(461)

 

 

 

تهیه و تنظیم: سردبیری آذری ها

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود