چهارشنبه, 28 تیر 1396 ساعت 07:40

نژاد آریایی؛ركن هويت ملي/ حسین گودرزی

نوشته شده توسط

بدون شک ایرانیان همچون دیگر ملت‌های تاریخی به یک نياي نژادی باور دارند. اصولاً همه گروه‌های قومی و ملت‌ها ریشه خود را به یک نژاد یا نیاکان خیالی یا واقعی ختم می‌کنند و این مهم از منظر جامعه‌شناختی نیازی اجتماعی و گریزناپذیر است. این موضوع برای ملت‌های تاریخی از اهمیت و جایگاه بسیار مهمی برخوردار است. با این حال آنچه از اهمیت درجه اول برخوردار است، باور مشترک به یک ریشه نژادی است، نه کالبد شکافی واقعیت علمی آن. بر این اساس آنچه در جامعه‌شناسی نژاد به عنوان نژاد مشترك ياد مي‌شود،


به شهادت تاريخ و استنادات و تحقيقات متقن محقّقان، تا قرن 11 هجري هنوز زبان تركي در آذربايجان رواج رسمي پيدا نكرده بود و تا اين دوران، كه حدود پنج قرن از آمدن قبايل ترك غزنوي، سلجوقي تا آمدن قبايل مغول و تيموري و سپس فرمان‌روايي قراقويونلوها و آق‌قويونلوها در آذربايجان، هيچ كدام از قبايل فوق نتوانستند زبان رسمي خود (تركي) را در ناحيه‌اي از ايران، بخصوص آذربايجان رواج دهند.
اغلب اين قبايل و اقوام در روستاها و دامنة كوه‌ها به زندگي ايلي و دامداري خود مشغول بودند. و هنوز به‌طور رسمي در شهرها سكونت و اقامت پيدا نكرده بودند و اگر درست دقت كنيم زبان تركي ابتدا در روستاها و دهات محل سكونت ترك‌ها رواج يافت و سپس به مراكز شهري نيز گسترش پيدا كرد.
خود تركان به‌عنوان حاكمان و گردانندگان امور سياسي و اجتماعي مردم عامل مؤثّري در ترويج زبان تركي بودند. چون مردم براي ارتباط و مراوده با آنان، چه در مسايل شخصي و خانوادگي يا در امور حكومتي و ادارة كشور، ناچار بودند كه زبان تركي آنان را بياموزند، از طرفي از آن‌جايي كه آذربايجان يك منطقة خاص نظامي و سوق‌الجيشي بود و بخصوص بعدها در مقابله با عثمانيان از اهمي‍ّت والايي برخوردار بود، لذا سلاطين ترك و مغول ايلات و عشاير عمدة ترك را به سوي شهرها و مناطق مركزي و جهت خدمت در نظام و ارتش دفاعي كشور آوردند كه اين امر خود عامل موثّري در توسعة زبان تركي و گسترش اقوام ترك در آذربايجان گرديد.

اهمي‍ّت ديگر اين امر بيشتر از آنجا قابل توج‍ّه است كه چون قزلباشان مذهب شيعه داشتند و به زبان تركي نيز حرف مي‌زدند و زبان محاورة دربار و لشكر و اولياي حكومتي نيز همه تركي بودند، لذا مردم كه روز به روز به مذهب تشيّع گرايش پيدا مي‌كردند، مجبور بودند كه زبان تركي متولّيان اين مذهب را نيز ياد بگيرند و اين امر يعني گسترش مذهب تشيّع عامل مؤثّري در گسترش هر چه بيشتر زبان تركي در ناحية آذربايجان محسوب مي‌شود.
از طرفي چون خود تركان از مريدان شيخ صفي‌الدين اردبيلي، عارف بزرگ و اعقاب او، مانند شاه اسماعيل بودند و اينان از عرفاي بزرگ و متصوفة نامدار روزگار خود به‌شمار مي‌آمدند، لذا توسعه و گسترش عرفان و تصوف به وسيلة آنان، موجب تقويت و گسترش زبان تركي نيز در بين پيروان اين نحلة فكري مي‌شد. اين گونه اعتقادات ديني و مذهبي و ارادت قزلباشان و درباريان به خاندان صفوي، موجب شد كه آنان مدت دو قرن و نيم در پاسداري از ايران و دفاع از كيان صفوي در ركاب شاهان صفوي شمشير زدند. در دوران نادرشاه، تمامي ايلات ترك(1) در آذربايجان پا به پاي او جنگيدند.

به اين ترتيب تركان از آمدن مغول و تيمور تا دوران قره‌قويونلوها و آق‌قويونلوها و بعد صفوي و افشاريه و قاجاريه با پشت سر گذاشتن مراحل زندگي ايلاتي و عشايري در زندگي شهري و نظامي‌گري و درباري راه‌ يافته و حدود هشت قرن در شهرهاي آذربايجان در مراكز حساس دولتي و حكومتي تلاش نمودند. به هر حال از آن‌جايي كه حاكمان ترك زبان بر مقد‌ّرات مه‍ّم دولتي و كشوري دست يافته بودند، حتّي مالكيت زمين‌هاي بزرگ را در دست داشتند، لذا مردم براي ارتباط با آنان و رتق و فتق امور خود ناچار بودند كه زبان تركي را نيز بياموزند. تنها اندك اهل باسواد و اهل قلم بودند كه تحريرات احكام و مطالب ديوان و ثبت دفتر و اسناد رسمي به زبان فارسي را بر عهده داشتند و از آن جايي كه زبان يا لهجة زبان پهلوي نه زبان ديني بوده تا علائق مذهبي مردم پشتوانة بقاي آن باشد و نه زبان علم و ادب بود تا تفّوق فرهنگي‌اش، آن را از زوال و نابودي پاس دارد، زبان سياست و دولتي نيز نبود تا به دست حاكمان و طبقات حاكم و دبيران و مديران كشوري حفظ شود بلكه زبان عمومي و غيرارادي و به نوعي بومي و محلي بود.(2) از نظر زبان‌شناسي نيز، زبان‌ها همان‌گونه كه براي هماهنگي با تحولات اجتماعي و حفظ كاركرد ارتباطي ميان افراد جامعه رفتار انطباقي دارند، اگر روزي به دلايلي نتوانند وظيفه ايجاد ارتباط ميان گوشوِران خود را به انجام برسانند، به سمت زوال تدريجي و نهايتاً مرگ خواهند رفت (وزيرنيا، 1379: 110) در اين صورت مردم زباني را انتخاب مي‌كنند كه از به كار بردن آن بتوانند حداكثر بهره را ببرند(رابرت، 1350: 240). لذا اندك‌اندك با غلبة زبان تركي، زبان بومي آذري رو به اضمحلال و نابودي نهاد و چون زبان تركي نيز زبان رسمي دربار و حكومتيان بود، لذا زودتر جانشين زبان آذري شد.
دكتر رياحي دربارة سر دگرگشت زبان در آذربايجان چنين مي‌گويد: «... در تحفة سامي كه در دورة شاه طهماسب در سال 957 هجري تأليف شده، دهها شاعر تبريزي را در آن سال‌ها مي‌بينم... شعرسرايي به زبان فارسي به وسيلة همه افراد از طبقات پيشه‌ور و حتّي عامي، مي‌رساند كه در دورة شاه طهماسب، پنجاه سال پيش از تأليف رسالة روحي اُنارجاني، هنوز تركي در تبريز عموميت نيافته، بلكه عموميت با زبان فارسي آذري بود... .
ام‍ّا در مجمع‌الخواص صادقي كتابدار، كه حدود شصت سال بعد در سال 1016 هجري تأليف شده، تعداد شاعران تبريز نسبت به شهرهاي ديگر ايران كم‌تر شده است.
در تذكرة نصرآبادي (1090-1083 هـ.) وضع بكلّي دگرسان شد و در ميان صدها شاعر كه در آن ذكر شده، كم‌تر نام شاعر تبريزي به چشم مي‌خورد و اين بيانگر اين حقيقت است كه دگرگشت زبان در تبريز را بايد در اوايل قرن يازدهم به بعد جستجو كرد(رياحي «زبان فارسي در آذربايجان»، 1368: 511-506).
سرانجام پس از حاكميت صفويان و ترويج زبان تركي و قتل عام‌هاي متوالي مردم آذربايجان به وسيلة تركان متعصّب عثماني در جنگ‌هاي متمادي با ايران، زبان آذري به تدريج در شهرها و نقاط جنگ‌زده و كشتار ديدة آذربايجان رخت بربست و رفته‌رفته رو به اضمحلال و نابودي نهاد.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/a700710a72457be4a885dcc12feb25c8.jpg
رييس « موسسه تاريخ » آکادمي ملي علوم جمهوري باکو اعلام کرد  تاريخ اين کشور از نو نوشته مي شود. به این ترتیب الهام علی اف دستور داده است که تاریخ جمهوری باکو
cache/resized/d1578f1800b9a9c3c6eec2856e1b51e1.jpg
«باکو پست» نوشت : « ممکن است شبکه تجاري رضا ضراب در ترکيه و ايران و جمهوري آذربايجان فرو بپاشد. رضا ضراب در آمريکا به اتهام نقض تحريم مالي ايران و پولشويي
cache/resized/ec0f960be64406e4ee14a3ba2edb14f4.jpg
فاضل مصطفی ، نماینده پان ترکیست افراطی، شیعه ستیز و ضدایران در مجلس جمهوری آذربایجان بار دیگر در اهانتی وقیحانه به آذری های ایران و دینداران و ایران دوستان
cache/resized/d494a5ca76366d9ed384a4a901239f5d.jpg
«الهام علی اف»، رئیس جمهور آذربایجان مسئولیت امور اجرایی نشست بین المللی تشکل ها و سازمان های یهودی آمریکا را از «مالکلم هنلاین» مسئول سابق امور اجرایی اجلاس
cache/resized/d1317584f1637b03d42b52e20e288b23.jpg
به گزارش خبرگزاري رسمي آذرتاج، آويگدور ليبرمن ، وزير دفاع اسراييل در گفتگوي اختصاصي با اين خبرگزاري با تاکيد بر قرار داشتن مناسبات ميان اسراييل و جمهوري
cache/resized/7a9b411cfd19d6c25751db44b01196d4.jpg
پايگاه اينترنتي « استراتگ» با انتشار تحليل «استانيسلاو تاراسوف» در پايگاه اينترنتي «رگنوم» روسيه تحت عنوان « آيا سياست چندجانبه باکو در خصوص خاورميانه ( غرب
cache/resized/420f30335896657222212953a3930f7a.jpg
شاهين مصطفي اف، وزير اقتصاد جمهوري باکو اعلام کرد انگليس با 27 ميليارد دلار ،  نخستين سرمايه گذار خارجي در این کشور است. به گزارش خبرگزاري آپا، شاهين مصطفي اف
cache/resized/2590483ca923ce06d1f83a7f5478522c.jpg
الهام اسماعيل، مامور پيشين امنيتي و کارشناس امور سياسي و امنيتي در رسانه ها، با انتشار تحليلي در پايگاه اينترنتي « مدراتور» به دولت اين کشور پيشنهاد کرد براي
cache/resized/5eb0da8f0b5a3d8f9e3b629bc8304cf0.jpg
ميانجيگران صلح قره باغ در آنکارا  با مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه ديدار کردند. به گزارش «آذ ويزيون»، وزيرخارجه ترکيه در توييتر خود خبر داد با  ايگور
cache/resized/fda828f0c1d3e104ab04fe59b4b71bba.jpg
روزنامه يني مساوات در گزارشي در خصوص کاهش اختيارات «اداره مسلمانان قفقاز» و افزايش اختيارات «کميته دولتي امور گروه هاي ديني » نوشت : « (جمهوري) آذربايجان مدل
cache/resized/8ba284a9527adbfeac5051973c871f95.jpg
خبرگزاري آذرتاج خبر داد هياتي از مديران 15 مدرسه باکو ، در چارچوب «طرح هاي توسعه» وزارت آمورش اين کشور  به اسرائیل سفر  و با مقامات وزارت آموزش آن ديدار و
cache/resized/00970ad0a29217d84b83edde0a53663a.jpg
  الهام علي اف ، رييس جمهوري باکو که براي حضور در نشست «شوراي آنتلانتيک شمالي» ناتو به بروکسل سفر کرده است، با يان اشتولتنبرگ، دبيرکل ناتو ديدار کرد. در اين