کاوه بیات: 17شهر قفقاز هیچگاه تمایلی برای الحاق مجدد به ایران نداشت

چهارشنبه, 10 دی 1393 ساعت 06:19 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

کاوه بیات استاد تاریخ معاصر کشورمان در سخنرانی خود در سمینار مرزهای مرزهای جغرافیایی قفقاز در گدر تاریخ گفت: به رسمیت شناختن جمهوری آذربایجان با این نام اشتباه بزرگ دیپلماتیک جمهوری اسلامی بود. او همچنین از افسانه سرایی

ها و روایت های هیجانی که در جامعه شهرت پیدا کرده است انتقاد کرد و گفت نخبگان و توده قفقاز پس از جدایی از ایران تمایلی به الحاق نداشتند ، زیرا تجدد بیش از هر چیز برای شان اهمیت یافته بود و این با یک نظام سیاسی عقب مانده جذابیتی برای شان نداشت.
به گزارش آذری ها به نقل از هور استاد کاوه بیات با اشاره به برنامه ریزی جبهه خلق جهت گسیل کردن عده ای از مردم آران به سمت ارس و مرز ایران گفت، این حرکتی ، نمایشی بود که جبهه خلق به راه انداخت تا مسئله آذربایجان جنوبی را زنده کند.
مشروح سخنرانی بیات در این سمینار که توسط موسسه تحقیقاتی هور، بنیاد مطالعات قفقاز و موسسه ایراس برگزار می شد در ادامه می آید:
من طبق برنامه می بایست به موضوع تحولات سیاسی قفقاز در دوران اتحاد جماهیر شوروی می پرداختم اما چون امروز مباحثی در مورد جنگ جهانی اول و همچنین بحث الحاق مناطقی از قفقاز به ایران مطرح شد بهتر دیدم توضیحاتی در این خصوص ارائه کنم که شاید مفید تر واقع گردد.
موضوعی که به نظر می رسد ما در بحث های تاریخی خود تکرار می کنیم یک نوع بحث فراموشی است و مباحثی که جناب آقای دکتر شوری مطرح کردند و به نظر رسید جمهوری اسلامی ایران در منطقه قفقاز و پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی بدون تجربه سیاسی ورود کرده باید بگویم این تجربه فقط  نادر و منحصر به جمهوری اسلامی ایران نبوده بلکه در گذشته نیز دستگاه دیپلماسی ما بدلیل عدم توجه و آشنایی به تاریخ ایران و منطقه با آن روبرو بوده است.
در گذشته و در پایان جنگ جهانی اول نیز ما با بی اطلاعی کامل از اوضاع سیاسی و تاریخی قفقاز وارد مباحث شدیم و همانطور که بصورت غیر مترقبه در سال 1917 میلادی امپراطوری تزاری روسیه فروپاشید و ما با خلاء روبرو شدیم همان اتفاق پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز نمود یافت.
در زمان انقلاب سال 1917 میلادی خصوصا پس از کودتای بلشویکها وعده هایی مبنی بر لغو تمامی معاهدات داده شد و این سوء تفاهم در ایران بوجود آمد که این وعده ها شامل عهدنامه های گلستان و ترکمنچای نیز می شود و یکسری مباحثی مطرح شد بر اینکه ما می توانیم قسمتی از قلمروهای از دست رفته خود در طی جنگهای ایران و روس را اعاده کنیم که در این خصوص و در مراحل نخست صحبت هایی نیز دال بر فرستادن نمایندگانی مانند محمد علی فروغی یا تقی زاده به روسیه شد ولی تنها به مکاتباتی در مورد عهدنامه های گلستان و ترکمنچای بسنده شد که بعدها نیز به دلیل دگرگونی اوضاع در روسیه و همچنین در ایران بدست فراموشی سپرده و به جایی نرسید، تا اینکه کنفرانس صلح پاریس فرا رسید.
در کنفرانس صلح پاریس بی خبری ایران از اوضاع قفقاز به شکل بسیار عجیبی نمود یافت،یعنی با توجه به کمیسیونی که در وزارت خارجه ایران تشکیل شده بود و توافق شده بود که ایران برای اعاده سرزمینهای از دست رفته در سه مرحله
1)مرحله حداقلی        2)مرحله حد متوسط         3)مرحله حداکثری      اقدام کند

 اما به کباره خواسته هایی مطرح شد که بسیار گزاف بودند و درخواستی به کنفرانس صلح پاریس ارائه شد که مرحله حداکثری یعنی اعاده کل منطقه قفقاز را در بر می گرفت. این موضوع باز می گردد به همان دلیل عمده یعنی بی اطلاعی کامل ایران از تحولات روی داده در منطقه قفقاز که در فاصله فروپاشی حاکمیت ایران برآن مناطق تا قفقاز شکل گرفته جدید وجود داشت.
البته در آن زمان تمایلاتی که عده ای به ایران ملحق شوند وجود داشت اما تنها محدود به اهالی مناطقی از قفقاز جنوبی مثل قسمتهایی از خانات نخجوان و گنجه می شد که تا حدودی دارای پیوندهای خویشاوندی با سلسله قاجاریه بودند. در حوزه منطقه نخجوان به غیر از خانواده کلبلی خان نخجوانی که با ارمنیان در نزاع بود و ترس از تشدید درگیری ها داشتند تمایل جدی جهت الحاق به ایران وجود نداشت زیرا در آن زمان شهرهایی مانند تفلیس ،ایروان و باکو و همچنین عشایر قفقازی دچار دگرگونی های بسیاری شده بودند و هیچکدام تمایلی به پیوستن به ایران که دارای یک نظام عقب افتاده سیاسی و بدون جذابیت بود نداشتند و بحث الحاق به ایران بحثی بود عطف به گذشته های تاریخی دور و تنها نزد یکسری از اهالی مناطق قفقاز جنوبی.که البته و خوشبختانه در کنفرانس صلح پاریس هیچ نزاعی بین فرستادگان ایرانی و ارمنی و حتی فرستاده باکو یعنی توپچی پاشایف رخ نداد زیرا این ماجرا جدی گرفته نشد.
ما عین همین رویداد را پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی شاهد هستیم که باز در بی اطلاعی کامل به پیشواز آن رفتیم. من اینجا با آن بخش از سخنان دکتر شوری که فرمودند پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی ایران با سیل تقاضاهایی از سوی باکو جهت پیوند با ایران مواجه شد مخالفم و باید بگویم اصلا چنین چیزی وجود نداشت بلکه این عوامل جبهه خلق باکو بودند که اصرار داشتند ایران، آذربایجان جنوبی را متصرف شده و اعتقاد داشتند باید مرزها از نو ترسیم شود و (به اصطلاح) آذربایجان جنوبی به آذربایجان شمالی بپیوندد که ما متاسفانه در آن زمان تصور کردیم عده ای مسلمان و حق طلب خواهان الحاق به ایران هستند. خوشبختانه مواضع و سخنرانی های ابولفضل ایلچی بیگ رئیس جمهور وقت باکو به ایران ثابت کرد که آنها بدنبال چه اهدافی می باشند.
در آن زمان عده ای مانند  شادروان عنایت الله رضا به درستی تاکید می کردند که ایران نباید این جمهوری را به اسم جمهوری آذربایجان به رسمیت بشناسد ولی عده ای نیز مانند مرحوم دکتر جواد هیئت که طرف مشورت بود گفتند که این جمهوری یک سیب رسیده اسلامی است و ما باید به رسمیت بشناسیم و این بزرگترین اشتباه جمهوری اسلامی بود که این کشور را با نام آذربایجان به رسمیت شناخت. زیرا اکنون و در این برهه از زمان ما با این کشور دارای مشکلات ساختاری عدیده ای هستیم که تنها می توانیم در مقابل تحریفات و جعلیات گسترده تاریخی به مقابله بپردازیم و اعاده حیثیت کنیم.
البته ما همین مشکلات را در پی عدم آشنایی با تاریخ در منطقه آسیای میانه هم داشته ایم زیرا آنچه امروز از سمرقند و بخارا باقی مانده با آن چیزی که بیش از هزار سال قبل وجود داشت کاملا متفاوت است و ما امروزه نمی توانیم تنها با ابزار پیوندهای ادبی و دینی گذشته به استقبال آنها برویم بلکه باید تفاوت هایی که صورت پذیرفته را به رسمیت بشناسیم و با نگاهی نو به استقبال آنها برویم.
من در انتها می خواهم تشکر ویژه ای داشته باشم از موسساتی که به این مباحث علاقه مندند که در این بین موسسه ترجمه و تحقیق هوراز قدیم و بصورت جدی پیگیر این مسائل است و اخیرا هم بخش مطالعات قفقاز دانشگاه تهران امیدواری های بسیاری ایجاد کرده که ما در آینده شاهد نسل جدیدی از پژوهشگران ایرانی باشیم زیرا معتقدم عدم فقدان دانش ما در حوزه قفقاز می تواند در آینده آسیب های جدی بدنبال داشته باشد.

تحریریه آذری ها

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/c3cc69bb7871bd2d0b3954be05d8f75a.jpg
پايگاه اينترنتي « ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان مصاحبه منتشرنشده اي از حيدر علي اف، رييس جمهوري پيشين اين کشور را که 27 سال پيش انجام شده است، منتشر کرد که
cache/resized/22ae40b23afa48d7840bf5e67c1d9655.jpg
سخنگوی وزارت امور خارجه ارمنستان تاکید کرد بدون حضور نماینده قراباغ کوهستانی در مذاکرات صلح قره باغ میان جمهوری باکو و ارمنستان، رسیدن به صلح امکان پذیر نخواهد
cache/resized/8ba344815638ac8d5d432548c9c94d8a.jpg
    يكي از فعالان باند تجزيه طلب ضدايراني « داك » ( به اصطلاح كنگره آذربايجاني‌هاي دنيا )  و « دامب » ( به اصطلاح اتحاديه ملي آذربايجاني هاي دنيا ) در باكو
cache/resized/df901b2a15838ff071856cb1175397c1.jpg
انتخابات ریاست جمهوری باکو از ساعت 8:00 امروز یازدهم آوریل آغاز شد. به گزارش آذریها، در این انتخابات چند نامزد مستقل و حزبی و همچنین شخص الهام علی اف شرکت کرده
cache/resized/e7a1b679098188f26a82fb8122b9363d.jpg
پایگاه اینترنتی «ریپورت» از اعلام آمادگی  بغداد برای کمک به باکو در بازگرداندن زنان و فرزندان داعشی های جمهوری باکو به این کشور خبر داد. به گزارش پایگاه
cache/resized/a7167f356cc0fdf1febab1878fb7f2b9.jpg
علی حسن اف مشاور ارشد الهام علی اف از اعتراض فعالان سیاسی کشورش نسبت به انتخاب نام "جمهوری آذربایجان" برای منطقه آران و شروان انتقاد کرد.به گزارش آذریها در
cache/resized/0093b9e6ce138cb0d2867847fc9cd24e.jpg
«باکو ساهاکیان» رئیس جمهور قراباغ کوهستانی طی سفر رسمی به ایالات متحده در کنگره این کشور حضور پیدا کرد. به گزارش وب سایت خبری- تحلیلی آذریها، «باکو ساهاکیان»،
cache/resized/c5ca6026670e0a40c84024a5999e9c33.jpg
به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم،«بنیاد‌ حسین‌اف» سفیر جمهوری آذربایجان در تهران در پاسخ به این سوال که نظرش درباره «کالای تولید ایران» چیست؟، به جدی و
cache/resized/1abf5b79728e38e158266121e85e311a.jpg
    خبرگزاري آذرتاج خبر داد «کميته روابط اجتماعي آمريکا - اسراييل» ( AIPAC )، همايشي را  در چارچوب همکاري هاي جمهوري باکو با اسرائیل با عنوان « مرزهاي جديد؛
cache/resized/2d7edd2914a38c033da434059145245c.jpg
دبير آکادمي ملي علوم جمهوري باکو گفت در فرهنگ لغات و دستور خط زبان آذري در جمهوري باکو،  کلمه  املاء ، «آرفوگرافيا» ( به معناي دستور نگارش کلمات )، با املاي
cache/resized/6c074d77a9a7afae605345681c0689fd.jpg
در حالی که رسانه های باکو هفته گذشته روسیه را به دلیل چاپ یک دایره المعارف جغرافیایی به نقض تمامیت ارضی خود متهم کرده بودند این هفته نیز امریکا را به نقض
cache/resized/253e7b5503d2933aa9ad41c20c188d31.jpg
زاهد عروج ، عضو «کميته امور امنيتي و دفاع و مبارزه با مفاسد مالي» مجلس جمهوري  باکو در مقاله اي  عليه رژه نظامي زنان محجبه يمني در محکوميت جنايات رژيم آل سعود