سند هفته

سند هفته (11)

رفتار سیاسی آخرین شاه قاجار ، احمد شاه در سالهای آخر سلطنت یکی از مهم ترین فصل های تاریخ ایران است و از جهات مختلف شایسته بررسی است.
یکی از این موارد که هنوز روشن نشده تلاش های او برای باقی ماندن در سریر سلطنت است و نوشته هایی مبنی بر اینکه چون مصطفی کمال پاشا ( اتاتورک بعدی ) حس کرد قاجاریه رو  به زوال است به دلیل ترکزبان بودن سلسله قاجاریه سعی نمود نماینده خود و وزیر خارجه اش "توفیق رشدی"اراس را در اروپا به نزد احمد شاه بفرستد و به او پیشنهاد دهد نخست به آنکارا رفته و سپس همراه با یک نیروی نظامی ترکیه ای راهی تهران شده و تاج و تختش را تحکیم کند.
اگر چه حسین مکی و برخی مورخان معاصر اشاراتی بر این پیشنهاد و ملاقات داشته اند نخستین راوی این ملاقات "انوشیروان سپهبدی" ، سفیر ایران د ترکیه بود که در خاطراتش به جزییات پیشنهاد مصطفی کمال پاشا اشاره کرده و منبع خبری خود را" توفیق رشدی اراس" اعلام نموده است که در زمان اقامت سپهبدی در انکارا بعنوان سفیر کبیر ایران در سالهای ۱۳۱۹ تا ۱۳۲۳  دوستی مستحکمی بین این دو پدید آمده بود.
سپهبدی در همان زمان (۱۹۴۲) جمع بندی دیدار و گفته های رشدی اراس را طی نامه ای مکتوب کرده و این نامه جالب چندی پیش علنی شد و مورد توجه تاریخ پژوهان ترکیه قرار گرفت.
ظاهرا بر اساس گفته های "توفیق رشدی اراس" این ملاقات میان او به عنوان نماینده مصطفی کمال پاشا و احمد شاه و در حضور چند نفر دیگر پس از چند روز تلاش هیات ترکیه ای انجام گرفته و رشدی اراس ضمن ابلاغ سلام مصطفی کمال به او پیشنهاد بازگشت فوری به ایران از مسیر ترکیه و انکارا ارایه کرده و حتی پیشنهاد همراه نمودن قشون ترکیه ای نیز داده که در این زمان احمد شاه که به ترکی صحبت می کرده بیکباره تغیر رویه داده و گفته من ترکی شما را نمی فهمم.
رشدی اراس که از این تغییر رفتار شگفت زده شده که تا اینجا مذاکره به ترکی میان دو هیات بخوبی پیش میرفته به دلیل فرانسه دانی خود و احمد شاه مجبور به شرح پیشنهاد مصطفی کمال به فرانسه شده و اینجاست که با روایت سپهبدی و رشدی اراس احمد شاه ضمن ابلاغ سلام و تشکر به غازی مصطفی کمال صریحا این پیشنهاد را رد کرده و پاسخ داده میان خانواده ما رسم نیست که با کمک سپاه بیگانه وارد کشور شویم.
اینک عین نامه انوشیروان سپهبدی که پس از سی و هشت سال سپری شدن از سقوط قاجاریه نوشته شده ارایه میشود.

***
متن سند و نامه انوشیروان سپهبدی  :

توفیق رشدی بیک وزیر امور خارجه ترکیه که مدت‌ها در زمان آتاتورک این سمت را داشت با من در ژنو از در دوستی‌ در آمد و آدم خون گرم و خوبی‌ بود.
چندین سال در ژنو با هم در جامعه ملل هم کاری داشتیم (۱۹۳۲)، پس از آنکه من به سمت سفارت کبری ایران در آنکارا میان شدم چندین (۱۹۴۲) سال از این آشنایی‌ یا دوستی‌ گذشته بود. در آنوقت کاری نداشت و آتاتورک هم نبود، روزی به سفارت آمد و در بین صحبت گفتگو از زمان وزارت امور خارجه او   مناسبت او با احمد شاه و پیغام آتاتورک به شاه ایران در میان آمد.

من حرف او را بی‌ کم و کسر نقل می‌کنم – نامبرده گفت آتاتورک نظر به اینکه سلسله قاجاریه از نژاد ترک بودند خیلی‌ مایل بود که احمد شاه کارش خراب نشود و در سلطنت مستقر باشند. آنوقت احمد شاه در فرنگستان بود، به او پیغام دادم که بروم و با احمد شاه ملاقات کنم و از او بخواهم که زودتر تا کار خراب نشده به ایران مراجعت کند – من پاریس رفتم و به احمد شاه که آنوقت در نیس بود تلگرف کردم که از طرف آتاتورک پیغام فوری دارم. احمد جواب داد که من چند روز دیگر به لوسنن میروم و منتظر هستم که در آنجا شما را ملاقات کنم.

من در روز میان به لوسنن رفتم و در لوسنن پلک که احمد شاه در آنجا منزل داشت رفتم و مرا در روز موعود پذیرفت، آقایان ارفع‌اول‌دلله، و عمو کهن وزیر مختار ایران در پاریس حضور داشتند، و مذاکرات ما شروع شد – تمام مذاکرات به زبان ترکی‌ بود چون هر شش نفر مثل یک نفر ترک، ترکی‌ صحبت میکردند – گفتم آتاتورک به شما سلام میرسانند و خیلی‌ آرزو دارد که هرچه زودتر اعلیحضرت به ایران مراجعت فرمایند چون تصوّر می‌کند اقامت فوق‌العاده اعلیحضرت در فرنگستان و اوضاعی که امروز در آنجا پیش آماده ممکن است باعث زحمت زیاد بشود.
احمد شاه جواب داد خودم خیال دارم به همین زودی مراجعت کنم- گفتم آتاتورک مایل است اعلیحضرت از راه آنکارا به ایران مراجعت فرمایند – گفت بسیار خوب. در این موقع که صحبت به اینجا رسیده بود اضافه کردم آتاتورک حاضر است یک کورپس (Corps d’arme ) قشون همراه اعلیحضرت بکند که در رکاب اعلیحضرت به تهران بیایند و مخالفین سلطنت را از کار دور بکنند و پس از آنکه وضع به حال عادی برگشت آنوقت اعلیحضرت قشونی را که در رکاب آمده‌اند مرخص نماید.
در اینجا چهره احمد شاه تغییر کرد، گفت من ترکی‌ شما را نمی‌-فهمم، در صورتیکه تا به حل تمام صحبت ما با ترکی‌ به خوبی‌ پیش میرفت مجبور شدم مطلب بالا را فورا به فرانسه تکرار کنم – احمد شاه متغییر شد، گفت «به آتاتورک بگویید هیچوقت پادشاه ایران با قشون اجنبی به کشور خودش نخواهد رفت.

فورا گفتگو را خاتمه دادم و از اتاق بیرون رفت. رشدی اینجا اضافه کرد پس از این جواب  و  ردّ سخت احمد شاه بود که آتاتورک اعلامیه مشهور خود را بر به نفع رضا خان داد.»

 

منبع

آنچه در زیر می آید یکی از مقالات مهم میرجعفر پیشه وری است که در سال1301 خورشیدی در روزنامه حقیقت ارگان اتحادیه عمومی کارگران ایران منتشر شده است.

آیت الله هاشمی رفسنجانی، حیدرعلی اف و حسن روحانی در حال عیادت از مجروحان قراباغ.

سند هفته، آذریها: پیشینه اقدامات ضد ایرانی در ترکیه در راستای مصادره شخصیت های و مفاخر ملی ایران دست کم به دوران ترکان جوان و کمیته اتحاد و ترقی می رسد و تا دوره های بعدی تداوم پیدا می کند.

نسخه ای از داستان رستم و سهراب که به گویش ترکی در قفقاز (جمهوری باکو) و در سال 1906 میلادی منتشر شده است. این اثر هم اکنون در موزه آکادمی ملی باکو نگهداری می شود.

شنبه, 20 شهریور 1395 ساعت 10:15

آذربایجان در اسناد سفارت امریکا

نوشته شده توسط

 بررسی اسناد به دست آمده از سفارت امریکا در تهران در حوزه آذربایجان به ویژه در سالهای پر تلاظم انقلاب 1357-1358 از اهمیت خاصی برخوردار است. برخی از این اسناد که به همت سایت آذریها برای نخستین بار در دسترس عموم قرار می گیرد ، نشان می دهد که چگونه برخی نمایندگان ارومیه در مجلس شورای ملی مانند «فریدون افشار» پس ا سقوط شاه و تلاطم های انقلابی که با فقدان تسلط دولت مرکزی همراه بود، با بیگانگان ارتباط گرفته و خواستار حمایت سیاسی، مالی و نظامی از ایالات متحده برای تجزیه کشور شدند.

 انجمن دشت مغان یکی از نقاط مهم تاریخ است که تاثیرات مهمی در حوزه دولتداری،مذهب و جنگ برجای گذاشت. نتیجه کلی انجمن دشت مغان اعلام انحلال سلسله جلیله صفویه و انتخاب نادرشاه افشار به عنوان پادشاه قانونی کشور ایران بود.

نهاد دولت در ایران همواره ترجیح داده است به جای سیاست‌های یکسان‌سازانه(آسیمیلاسیون) که در اوایل قرن20 در غرب و سپس بیشتر کشورهای همجوار اجرا شد، به سیاست‌گذاری‌های ناظر به ادغام (انتگراسیون) توجه نماید.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/dc3bf4d4b26a09c3e465eddd4aaf8cf2.jpg
جمهوری باکو متهم شده به یک نهاد قدیمی حقوق بشری در اروپا پیشنهاد رشوه داده است. به گزارش سرویس ترجمه شفقنا به نقل از گاردین، دو تن از اعضای انجمن پارلمانی
cache/resized/01d2e4728acec27cecfa240b338b06fa.jpg
  دبیرکل حزب سوسیال دموکرات و نماینده مجلس جمهوری باکو در پی ادامه اعتراض طیفهای افراطی در فضای مجای به اظهارات ماه پیش خود مبنی بر « ترک نبودن آذری‌ها و نقش
cache/resized/6d2655c4bee5f76b7b3b537c2ad435b5.jpg
خبرگزاری «آپا» گزارش داد، "علی حسن اف" دستیار رییس جمهور باکو در مسایل اجتماعی و سیاسی در مصاحبه با خبرگزاری «آپا» اعلام نمود: «"الهام علی یف" رییس جمهور
cache/resized/db3f817fed5d602624ce0fea0e9cb79d.jpg
روبرت سکوتا، سفير آمريکا در باکو گفت واشنگتن طي 25 سال گذشته ، يک ميليارد و 300 ميليون دلار به جمهوري باکو کمک کرده است.به گزارش ترند، سفير آمريکا در باکو در
cache/resized/b66246c8dc3a5456b5d17236b78972dc.jpg
دادگاه حقوق بشر اروپا، دولت جمهوري باکو را بخاطر خودداري از بررسي جدي موضوع قتل المار حسين اف، سردبير نشريه «مونيتور» چاپ باکو به پرداخت جريمه محکوم کرد.به
cache/resized/5a49153304da0c6e739d95c27018ed48.jpg
علي حسن اف، دستيار ارشد رييس جمهوري باکو در سخناني اهانت آميز عليه دينداران معترض به تخريب مسجد حاج جواد در باکو،  بطور غيرمستقيم اين اعتراض را به ايران نسبت
cache/resized/56f3b537a3d7f50e4430fba2d9e34b11.jpg
پايگاه هاي اينترنتي جمهوري باکو از تجمع نمازگزاران مسجد حاج جواد باکو براي جلوگيري از تخريب اين مسجد و اقدام پليس در بازداشت چند تن از  نمازگزاران خبر
cache/resized/69c2d6de026a3196c5afa60b95e33ee1.jpg
(این خبر تکذیب شده، برای مطالعه کلیک کنید) به گزارش پايگاه اينترنتي «ويرتوالاذ» جمهوري آذربايجان ، حکمت حاجي اف گفت : « در ارتباط با روندي که تحت پوشش مرمت
cache/resized/a4c0e4c0194dfa44d9f0f1225270acbe.jpg
در چارچوب تحريف و جعل تاريخ و  تلاش هاي کشورهاي منطقه براي تصاحب پيشينه تاريخي ايران، با همکاري موسسه هاي شرق شناسي جمهوري باکو و روسيه، کتاب «از سلجوقيان تا
cache/resized/f696078406238e4bc41325107b7b94f4.jpg
الياخا اروشاليم، سفير جديد  اسرائیل در ارمنستان ، از رايزني هاي خود با مقامات ايروان درباره موضوع فروش تسليحات به جمهوري باکو خبر داد و تاکيد کرد تل آويو نمي
cache/resized/77fef2e0f1d2529d6e52b5054d3e1159.jpg
بنيامين نتانياهو، در پيامي به الهام علي اف، به مناسبت 25 -مين سال برقراري روابط تل آويو- باکو، ضمن قدرداني از استقبال گرم الهام علي اف از وي و همسرش و هيات
cache/resized/36493755108fe6d10e8701091c930bca.jpg
پايگاه اينترنتي «آذ ويزيون» جمهوري باکو، از جلوگيري طرفداران علي کريم لي، رهبر حزب جبهه خلق (بقایای ایلچی بیک) از نمايش پرچم يا حسين (ع) توسط اسلام گرايان در