مجله آنلاین National interest در تازهترین تحلیل خود پیرامون منطقه قفقاز جنوبی از مشارکت جمهوری باکو در جنگ 12 روزه علیه ایران خبر داد. برندون جی. وایچرت در مقاله ای با عنوان “چه اتفاقی در جمهوری آذربایجان و ارمنستان میافتد؟” پس از تحلیل تحولات دیپلماتیک اخیر بین باکو- ایروان به ویژه از منظر ژئواکونومیک نوشت: «اسرائیلیها نه تنها در جنگ وحشیانه جمهوری آذربایجان علیه ارمنستان در سال 2020 به باکو کمک کردند، بلکه باکو نیز در آغاز جنگ 12 روزه بین اسرائیل و ایران، با اجازه دادن به اسرائیلیها برای انجام بسیاری از حملات پهپادی خود علیه پدافند موشکی و هوایی ایران، تلافی کرد. در واقع، اسرائیل همچنان از جمهوری آذربایجان به عنوان نوعی پایگاه عملیاتی برای پهپادها و عملیات اطلاعاتی خود علیه ایران استفاده میکند».
۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵
نوشته: برندون جی. وایچرت
مذاکرات جاری در ابوظبی، به دور از تلاشی برای حل و فصل یک اختلاف مذهبی باستانی، به بهترین وجه به عنوان یک بازی قدرت ژئوپلیتیکی بزرگ درک میشود.
در جریان یک جلسه بسیار پر سر و صدای کابینه کاخ سفید – که عمدتاً تحت الشعاع جنجال رسانهای پیرامون ناپدید شدن لیست مشتریان جفری اپستین، سرمایهدار رسوا شده، قرار داشت – یک خبر ژئوپلیتیکی با اهمیت قابل توجه مطرح شد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و مشاور موقت امنیت ملی، آنچه را که در آن زمان مذاکرهای در انتظار بین آذربایجان و ارمنستان بود و قرار بود پنجشنبه ۱۰ ژوئیه در ابوظبی برگزار شود، برجسته کردند. به گفته روبیو، چشمانداز دستیابی به یک توافق صلح موفقیتآمیز که به درگیری چند دههای دو کشور پایان دهد، بسیار زیاد بود.
دشمنی پیچیده بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان
این دو کشور در قفقاز جنوبی مدتهاست که با یکدیگر درگیر هستند. این درگیری نه تنها ارضی است – اگرچه منطقه مورد مناقشه ناگارنو-قرهباغ به آن بُعد ارضی کلیدی میدهد. اما این بُعد با تنشهای قومی و مذهبی، عمدتاً بین اسلام و مسیحیت، آمیخته شده است و در نهایت تلاش برای تسلط بر انرژی در هسته خود دارد.
در روزهای اخیر، گزارشهایی مبنی بر فروپاشی عمده روابط بین جمهوری آذربایجان و روسیه منتشر شده است که مسکو را بر آن داشته تا حضور نظامی خود را در ارمنستان همسایه گسترش دهد. در عین حال، دولت آذربایجان به ترکیه، اسرائیل و ایالات متحده نزدیکتر شده است – حتی در حالی که جمهوری آذربایجان، جوامع باستانی مسیحی ارمنی قراباغ را که در سال 2023 به طور کامل از ارمنستان تصرف کرد، پاکسازی قومی میکند.
اسرائیلیها نه تنها در جنگ وحشیانه جمهوری آذربایجان علیه ارمنستان در سال 2020 به باکو کمک کردند، بلکه باکو نیز در آغاز جنگ 12 روزه بین اسرائیل و ایران، با اجازه دادن به اسرائیلیها برای انجام بسیاری از حملات پهپادی خود علیه پدافند موشکی و هوایی ایران، تلافی کرد. در واقع، اسرائیل همچنان از جمهوری آذربایجان به عنوان نوعی پایگاه عملیاتی برای پهپادها و عملیات اطلاعاتی خود علیه ایران استفاده میکند.
واقعیتهای سرد و سخت ژئوپلیتیک
در اصل، این نبرد بر سر کنترل جغرافیایی و سرزمین بسیار مهم است. کریدور زنگزور، که از خاک ارمنستان میگذرد، بخش کوچکی از منطقه نخجوان را از طریق خطوط راهآهن و جادههای جدید به کشور مادر متصل میکند. این یک مسیر زمینی ضروری بین اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام است. اگر آذربایجانیها با موفقیت این منطقه را به دست آورند، میتوانند با تضعیف مواضع روسیه و ایران در منطقه به آمریکاییها و اسرائیلیها کمک کنند. در واقع، ایجاد یک کریدور زنگزور قابل اعتماد برای تجارت زمینی بین اقیانوس اطلس و اقیانوس آرام، روسیه را به طور کامل از این منطقه تجاری کلیدی جدا میکند و در عین حال با گسترش نفوذ ترکیه در امتداد مرز شمالی ایران، ایران را محاصره میکند. اگر جمهوری آذربایجان بتواند این کریدور را به طور کامل توسعه دهد، میتواند خط لولهای بسازد که ذخایر گاز طبیعی خود را به مشتریان ترکیه متصل کند. تا همین اواخر، آذربایجانیها برای انتقال گاز طبیعی خود به مشتریان ترکیهای، باید هزینه ترانزیت به ایران پرداخت میکردند. با این حال، اگر رهبران باکو بتوانند خط لولهای را از طریق این کریدور بسازند، کاملاً ایران را از دسترس خارج میکنند و در نتیجه، تهران را از منبع درآمد مهم دیگری در زمانی که ایران در حال حاضر تحت فشار تحریمهای غرب است، محروم میکنند. و اگر این روند ادامه یابد، آذربایجان به یک ابرقدرت انرژی تبدیل خواهد شد – و در لحظهای از عدم قطعیت ژئوپلیتیکی بحرانی، کنترل عرضه نفت و گاز طبیعی به اروپا را در دست خواهد گرفت.
این زمینه مذاکرات در ابوظبی است. مذاکرات ابوظبی، به دور از تلاش برای حل یک اختلاف مذهبی ، به بهترین وجه به عنوان یک بازی ژئوپلیتیکی بزرگ برای تسلط بر سرزمینهایی که در اعماق اوراسیا قرار دارند و به طور سنتی قلمرو روسیه، ایران و چین هستند، درک میشود.
درباره نویسنده: برندون جی. ویچرت
برندون جی. ویچرت، سردبیر ارشد امنیت ملی در نشریه نشنال اینترست و همچنین از نویسندگان نشریه پاپیولار مکانیکس، که به طور منظم با نهادهای مختلف دولتی و سازمانهای خصوصی در مورد مسائل ژئوپلیتیکی مشورت میکند. نوشتههای ویچرت در نشریات متعددی از جمله واشنگتن تایمز، نشنال ریویو، امریکن اسپکتیتور، اماسان، آسیا تایمز و نشریات بیشمار دیگری منتشر شده است. کتابهای او شامل «پیروزی در فضا: چگونه آمریکا همچنان یک ابرقدرت باقی میماند»، «هک زیستی: مسابقه چین برای کنترل زندگی» و «جنگ سایه: تلاش ایران برای برتری» میشود.
لینک مقاله: https://nationalinterest.org/blog/buzz/whats-going-on-azerbaijan-armenia-bw
