(۱) محمود فاضلی بیرجندی: «ریو اردشیر» از شهرهایی است که اردشیر ساسانی بنا نهاد. مارکوارت، ویرانه های این شهر را نزدیک بوشهر کنونی دانسته. (ایرانشهر در جغرافیای بطلمیوس / ص 46). ابن بلخی این شهر را «ری شهر» نامیده و نوشته که شهرکی است بر کنار دریا، (فارسنامه. تصحیح دکتر…
عباس اقبال آشتیانی (۱۲۷۷-۱۳۳۴ش/ ۱۸۹۸-۱۹۵۶م)، فرزند محمدعلی، مورخ، نویسنده، استاد دانشگاه، عضو پیوسته فرهنگستان ایران و مجمع علمی عربی دمشق بود. او تحصیلات خود را در مدرسه دارالفنون تهران گذرانده و برای تکمیل تحصیلات چندین بار به کشورهای اوپایی سفر کرد، لیسانساش را از دانشگاه فرانسه و دکترای رشته ادبیات…
سجاد آیدنلو جوانترین شاهنامهپژوه کشور چهرهای شناخته شده در مجامع علمی ایران و خارج از کشور است. او در این گفتوگو با برشمردن عناصر هویت ملی، نسبت هریک را با شاهنامه فردوسی میسنجد و درنهایت به جایگاه آذربایجان در شاهنامه و جایگاه شاهنامه در آذربایجان میپردازد. این نویسنده پرکار ارومیهای…
اصولا یک نقد قومگرایان ایرانی این است که بیشتر حکومتهای ایران سده سوم پس از اسلام تا قاجار، ترک بودند. اما پهلوی که آمد سیاست فارسیگرایی را در پیش گرفت و تلاش کرد زبان ترکی و دیگر زبانهای محلی را از میان بردارد. سیاست فارسیگرایی را میتوان در چارچوب ملیگرایی…
شاهنامه چه از نگاه گنجینۀ واژگان و دستور زبان، چه از نگاه شیوایی بیان و چه از نگاه محتوای پرسویۀ آن، ستبرترین ستون زبان فارسی است. بهویژه نیاز بزرگی که پس از سرودن شاهنامه در گروههای گوناگون مردم از درباریان، مورّخان، سرایندگان، نویسندگان و هنرمندان تا برسد به تودههای مردم…
تا به اینجا در ستایش عقل گفتهایم که سر نیک فرجامی است. عقل است که چراغ راه زندگی است و سرپیچی از آن آینده را تیره و تار میکند، اما هر چه در ستایش عقل بگوییم باز میبینیم عرصهای پهناور و پر راز ناگفته مانده و آن قلمرو دل…
هفته گذشته، علیاشرف نوبتی متخلص به پرتو کرمانشاهی شاعر برجسته ایرانی درگذشت. پرتو در ۶ مهر ۱۳۱۰ در کرمانشاه زاده شد و بامداد ۵ بهمن ۱۴۰۰ براثر کهولت سن در شمیران درگذشت. از او چند جلد کتاب شعر منتشر شده و اغلب اشعار او به فارسی و تعدادی نیز به…
«... و سده نزدیک بود، اشتران سلطانی را و همه لشکر به صحرا بردند و گز کشیدن گرفتند تا سده کرده آید...، و گز دیگر جمع کردند که سخت بسیار بود و کوهی برآمد بزرگ... و سده فرآز آمد... و آتش به هیزم زدند و پس از آن شنیدم که…
چو نامه بخوانی تو با مِهتَران برانداز و برساز لشکر بَران همی تاز تا آذرآبادِگان دیار بزرگان و آزادگان همیدون گَله هرچه داری ز اسب ببر سوی گنجورِ آذرگشسب (شاهنامه فردوسی) آتشکده آذرگُشَسپ یا آذرگشنسپ، به معنی «آتش جهنده» است. این…
اگر به اندازه بال پشهای به پیشرفت فرهنگ سرزمینم کمک کرده باشم، عمرم بیهوده نبوده است ــ مجتبی مینوی مجتبی مینوی در سال ۱۲۸۲ در تهران زاده شد. پدرش مجتهد بود، ولی سرپرستی دادگستریهایی را به عهده داشت. سه ساله بود که با خانواده به عراق رفت و نُه ساله…