در این خاک به جز مهر نکاریم/ناصر پرهیزگار

یکشنبه, 28 خرداد 1396 ساعت 06:11 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

 

امید جوان: راز ماندگاری این دیار، هم‌دلی اقوام ایرانی است. آنان از دیرباز، هم‌زیستی مسالمت‌آمیزی داشته‌اند. همبستگی‌‌شان فراتر از عوامل جغرافیای سیاسی یا اقتصادی بوده است. مسبب وحدت آنها جنبه فرهنگی دارد. خاستگاه این فرهنگ مبتنی بر معرفتی است که تار و پودش با عشق بافته شده است. این ویژگی مهمترین وجه تمایز تمدن ایرانی است. دیگر تمدن‌ها متکی بر اقتدار فردی هستند. تاکید بر هوشیاری ذهنی می‌کنند. فردیت محورند. پر و بال دادن به منویات نفسانی را شرط بقا می‌دانند. در نظر آنها جاه‌طلبی فرد موجب پیشرفت جمع می‌شود. حال آن که در مدنیت ایرانی عرصه برای یکه‌تازی فردی محدود است. اصل بر هوشیاری عشقی است. اسباب نیک‌بختی در لوای خرد زندگی از راه فهم دیگری فراچنگ می‌آید. در این دیدگاه، برتری‌جویی بی‌معناست. اقبال هر کس وابسته به دیگری است. امکان بهروزی از طریق مشارکت مهرآمیز جمعی میسر می‌شود. این جهان‌بینی، ره‌آورد عرفان ایرانی است. این میراث را مدیون بزرگان ادب و هنر ایران زمین هستیم. آنان گنجینه‌ای از خود بر جای گذاشته‌اند که هیچ خصمی را یارای تاراج آن نیست.

اندر دلِ هر کس که از این عشق اثر نیست

تو ابر دروکِش، که به جز خصم قمر نیست

ای خشک، درختی که در آن باغ نرسته‌ست

وی خوار، عزیزی که در این ظلِ شجر نیست

در صورتِ هر کس، که از آن رنگ بدیدی

می‌دان تو به تحقیق، که از جنس بشر نیست

(غزل 333 دیوان شمس)

اندیشمندان مدنیت ایرانی مروج معرفتی هستند که ملهم از متن زندگی است. آنها بر تعامل و هم‌نوایی با چرخه روزگار تاکید کرده‌اند. بذر نوع‌دوستی را در دل و جان ایرانیان افشانده‌اند. ما را از خشونت‌ورزی بر حذر داشته، به صبوری در تنگناها و رواداری مهرآمیز فرا خوانده‌اند. چنین است که اوباشی‌گری تروریستی در میان اقوام ایرانی هواخواه ندارد. ممکن است به صورت موردی چون حملات 17/3/96 تهران بروز کند. ولی نمی‌تواند به یک جریان عقبه‌دار فرقه‌ای چون القاعده و داعش تبدیل شود. مطامع تروریستی عمده خریداری ندارد. از این رو در فجایع تروریستی که سال‌های اخیر در گوشه و کنار جهان روی داده نشان چندانی از ایرانیان نبوده است. دلیل دیگر این اکراه، رویکرد مردمی به صندوق رای است. پیام انتخابات اخیر (29 خرداد 96) همین نظر را تایید می‌کند. جا دارد فارغ از وابستگی‌های جناحی به آن توجه کنیم. این پیغام حکایت از بلوغ فرهنگی دارد. خبر از شعوری کم‌نظیر اگر نگوییم بی‌نظیر می‌دهد. نشان می‌دهد اقوام ایرانی، مردمانی معتدل، اهل سازش و سازندگی هستند. آشتی‌جویی را بر افراطی‌گری ترجیح می‌دهند. گواه این ادعا، تمایل رای اکثریت به نرم‌خویی است. مردم علیرغم تنگدستی رای به تنگ‌خویی ندادند. فریفته وعده‌های فریبنده اقتصادی نشدند. آنها با گشاده‌رویی خواهان سر و سامان یافتن مشکلات اجتماعی شدند. این مفاهمه را می‌توان در میزان بالای مشارکت حتی در نواحی محروم چون بلوچستان و کردستان دید. بنابراین جایی برای واهمه از بابت رشد گرایش‌های تجزیه‌طلبانه یا پا گرفتن گروه‌های وهابی و سلفی نیست. برعکس به یُمن رویکردی که در انتخابات اخیر شاهدش بودیم می‌توان تهدیدهای اخیر را به یک فرصت تبدیل کرد. برای این کار نباید به دام واکنش خشن افتاد. آموزه‌های معرفت نیاکان را پاس بداریم. بدانیم خشونت از ضعف و استیصال است. ممکن است گفته شود بردباری ره به جایی نمی‌برد.

تو مگو همه به جنگند و ز صلحِ من چه آید

تو یکی نه‌ای، هزاری، تو چراغِ خود برافروز

که یکی چراغ روشن، زهزار مرده بهتر

که بِه است یک قدِ خوش، ز هزار قامتِ کوز

(غزل 1198 دیوان شمس)

فرهنگ ایرانی خشونت‌پذیر نیست. اغلب حکایت‌ها، اندرزنامه‌ها و اشعار عرفا دعوت به شکیبایی کرده‌اند. نیاکان ما نه تنها با این تمهید هجمه مرگ‌آفرین اسکندریان، مغولان و تیموریان را تاب آوردند؛ بلکه خصم آنان را در فرهنگ زندگی‌زای خود متحیل کرده‌اند. تمدن فرهنگ‌ساز ایرانی به کلی با گفتمان تجدد غربی که بر پایه منافع اقتصادی شکل گرفته، مغایرت دارد. مدرنیته، انسان را به صورت منفرد در نهادهای اجتماعی سازماندهی می‌کند. می‌کوشد کنش‌گری عقلانی را از طریق قانون‌مداری میان اقشار جامعه ترویج کند. ولی از آنجا که تکیه بر فردیت دارد، زمینه برای انفعال یا تعارض گروه‌ها فراهم می‌شود. حال آن که مدنیت ایرانی از آنجا که کنش‌گری فرد را با خِرد چرخه روزگار هماهنگ می‌کند، این چالش وجود ندارد.

تو یکی تو نیستی ای خوش رفیق

بلکه گردونی و دریای عمیق

(مثنوی معنوی، دفتر سوم- 1302)

تمدن غربی بر پایه تفکر یونانی و اقتدار روم باستان شکل گرفته است. این نگرش متکی به الگوی قیصر است. در این رویکرد همه انتظارات متوجه راس هرم قدرت است. اگر قیصر رهبری شایسته باشد موجبات بهروزی همگانی فراهم می‌شود. در تمدن ایران باستان اما این رابطه معکوس است. این بدنه اجتماعی است که پویایی ساختار قدرت را رقم می‌زند. در این رهیافت، روند تغییر نه به صورت ناگهانی و از بالا به پایین که تدریجی و از پایین به بالاست. مردم جوش و خروش خرد جمعی خود را بر بازیگران عرصه قدرت تحمیل می‌کنند. در این دیدگاه، خودسازی مبنای اصلاح امور است. هر فرد پیش از آن که از دیگری توقع داشته باشد، از خود مایه می‌گذارد. روی خود کار می‌کند. نورافکن روشنگری را بر خود می‌تاباند. حرص و آز نَفْس سرکش را رام می‌کند. در این خودکاوی، دل‌هایمان از قهر و غضب خالی؛ به مهر و محبت پر می‌شود. در جواب آنان که مي‌پرسند چه فایده اگر ما فروتنی کنیم و دیگران این کار را نکنند، باید گفت ما در این کارزار تنها نیستیم.

همه ذرات چو ذاالنون همه رقاص چو گردون

همه خاموش چو مریم همه در بانگ چو قاری

همه اجزای وجودت به تو گویند چه بودت

که همه گفت و شنودت نه ز مهر است و ز یاری

(غزل 2822 دیوان شمس)

اگر قرار است در آرمان شهر موعود اثری از خشونت نباشد، می‌بایست از هم اکنون به وسایل و ابزار خشونت‌آمیز متوسل نشویم. وانگهی منطق سپهر هستی بر این است که در جهان کنشی محو نمی‌شود؛ بلکه بازتاب دارد. انعکاس فعل ما به ما برمی‌گردد. هر اجحافی در نهایت گریبان عاملانش را می‌گیرد. آنهایی که بر طبل جنگ می‌کوبند، در امور دیگران مداخله می‌کنند، گرفتار تبعات تعدی خود می‌شوند. هر که او بنهاد ناخوش سنتی/ سوی او نفرین رود هر ساعتی

نیکوان رفتند و سنت‌ها بماند/ وز لئیمان، ظلم و لعنت‌ها بماند

(مثنوی معنوی دفتر اول-4-443)

در الگوی تمدن ایرانی، همدلی پویای انسان‌های خودساخته، بنیان نظام اجتماعی را شکل می‌دهد. هر کس دولت اقبال خود را می‌سازد. بی آن که درگیر قیاس موقعیت خود با دیگری شود، ضوابط هم زیستی را مراعات می‌کند. شعور او چون با خرد زندگی هم‌سو است، فاصله‌ای میان خود و دیگری نمی‌بیند. در این جوشش هم‌دلانه، زمینه برای تعامل مهرآمیز فراهم می‌شود.

بجوشید، بجوشید که ما اهل شعاریم

بجز عشق، بجز عشق دگر کار نداریم

درین خاک، درین خاک، در این مزرعه پاک

بجز مهر، بجز عشق، دگر تخم نکاریم

(غزل 1475 دیوان شمس)

توضیح واژگان:

ابُر دروکِش: ابرو بر او در هم کشیدن، به نشان ناخرسندی گره بر ابرو انداختن

خصم مهر: دشمن ماه، دشمنی با مهتاب

نرُسته: نروییده، از فعل رستن به معنی روییدن و سبز شدن

ظل شجر: سایه و پناه درخت

کوز: همان کوژ به معنی غوز و خمیده است

شعار: در این جا معنی شعر و شعور می‌دهد.

 

نویسنده مهمان

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

2 نظرها

  • پیوند نظر فردین فرهادی چهارشنبه, 31 خرداد 1396 ساعت 08:11 ارسال شده توسط فردین فرهادی

    درود بر شما به نکات بسیار ارزنده‌ای اشاره فرمودید.

  • پیوند نظر جواد جمالی چهارشنبه, 31 خرداد 1396 ساعت 07:56 ارسال شده توسط جواد جمالی

    درود بر شما که به نکات درستی اشاره فرمودید، مهر و مهر ورزی پایه ، و اساس فرهنگ ایرانی است.

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/d83b0a097174bb88a4140fa67b386fcb.jpg
آنکارا با اجراي طرح ايجاد منطقه آزاد تجاري با نخجوان، اين منطقه از جمهوري باکو را ضميمه اقتصاد ترکيه مي کند.به گزارش خبرگزاري ترند جمهوري باکو، نهاد زيبکچي،
cache/resized/dd3b42d7fa08a05a17044a75bed3063b.jpg
مدیر مرکز تحقیقات استراتژیک «اطلس» خواستار برپایی پایگاه نظامی ترکیه در خاک جمهوری باکو شد. وی گفت، آنکارا باید پس از تاسيس پايگاه نظامي ترکيه در قطر،  چنين
cache/resized/2a4c57bc09854ad606cdb56eac5e6dfc.jpg
  همزمان با حملات تروریستی داعش در تهران و تهدید امنیت  کشورمان از سوی گروه های تکفیری وابسته به عربستان، سایت ضد ایرانی اولکه در جمهوری باکو، به زعم خود به
cache/resized/48b8c39ae9be50c6c7a7ab288dddadec.jpg
در ادامه تلاش هاي باکو براي مصادره به مطلوب نظامي گنجوي، شاعر معروف ايراني قرن ششم هجري قمري، خبرگزاري رسمي « آذرتاج » از انتشار ترجمه انگليسي کتاب « نظامي،
cache/resized/92532ceb1498ccd2e2bde1a98e8f444b.jpg
  روزنامه «يني مساوات» چاپ باکو نوشت : « از نظر کارشناسان، حضور الهام علي اف ، رييس جمهوري آذربايجان در نشست رياض با حضور دونالد ترامپ، هشدار ملايمي از طرف
cache/resized/04e2a090eb41720e1f5960645e9c3489.jpg
مبارز قربانلي، رييس کميته دولتي امور گروه هاي ديني جمهوري آذربايجان تاکيد کرد داير کردن کلاس هاي درس قرآن در منازل در جمهوري آذربايجان ممنوع است.به گزارش «آپا
cache/resized/2f1468cb974b9886590ab9f6df2ae574.jpg
وزراي امور خارجه جمهوري باکو و امارات عربي متحده، با امضاي يادداشت تفاهمي بر حمايت دو کشور از يکديگر در زمينه تماميت ارضي و مصونيت مرزهاي شناخته شده بين المللي
cache/resized/89b69ac1c487c6fe94b2743841abe495.jpg
پايگاه اينترنتي روزنامه «يني مساوات» نوشت آمريکا در حال ايجاد «ناتوي اسلامي» است و باکو نيز در مقابل انتخاب دشواري قرار گرفته است.پايگاه اينترنتي «يني مساوات»
cache/resized/08c24218f776495ae999d4f1aa57b630.jpg
حکمت بابااوغلو، سردبیر روزنامه «ینی آذربایجان» ، ارگان رسمی حزب حاکم «ینی آذربایجان» ( حزب حاکم جمهوری جمهوری) و نماینده مجلس این کشور، با انتشار مقاله ای
cache/resized/a5f757a3e4fd6d1de269b9057cfed70a.jpg
  انتقاد چنگیز عبدالله اف، نویسنده مشهور جمهوری باکو از کاهش میزان کتابخوانی در این کشور و "بی اطلاعی عمومی از فرار نظامیان این کشور از مقابل ارامنه مهاجم در
cache/resized/cf25f3a28c2567a696fb784cfba44cc5.jpg
    تسنیم:به گزارش گروه دفاتر خارجی خبرگزاری تسنیم، در حالی که تمامی ویژگی‌های مذهبی و فرهنگی شیعی روستای نارداران در جمهوری آذربایجان، طی یک سال و نیم اخیر
cache/resized/9c250d3f090fd29054dd6fbb8bc77803.jpg
انتشار فیلم یعقوب محمداف کفیل ریاست جمهوری باکو خبر ساز شد. به گزارش آذریها یک وب سایت با انتشار فیلم و گزارش اظهارات محمداف پس از سقوط شهر شوشا در قراباغ