همه‌پرسی تجزیه اقلیم و منافع ایران/صادق قیصری

شنبه, 17 تیر 1396 ساعت 07:04 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

شرق: متخصصان واقع‌گرا منافع ملی را به‌عنوان امری بنیادین و فراگیر در تحلیل‌های خود لحاظ می‌کنند. در جهان کنونی، اعمال هر دولت اگر مبتنی بر منافع ملی نباشد و دولت امکانات، فرصت‌ها و ابزارهای خود را در راهی غیر از راه منافع ملی، هزینه کند، آن دولت نمی‌تواند مدت زیادی در جهان بپاید. تجربه دولت‌ شکست‌خورده‌ای مانند شوروی مثال خوبی است.
دستگاه دیپلماسی هر دولت، باید دیدی مبتنی بر منافع ملی به رویدادهای اطراف داشته باشد و ابزارها و سازوکارهایی به‌منظور اعمال قدرت و کسب منافع به کار گیرد. به نظر صاحب‌نظران ژئوپلیتیک، منطقه خاورمیانه «کمربند شکننده» جهان است که به معنای وجود مسائل و مشکلات بی‌شمار، در این منطقه است. به گواه عالمان علم سیاست، روند دولت‌سازی در این منطقه طی نشده و امور هر دولت به دولت دیگر گره ‌خورده است. یکی از چالش‌های امنیتی کشورها در خاورمیانه وجود گروه‌های اجتماعی- قومی با نخبگانی ناسازگار در حاشیه مرزهاست. عراق یکی از کشورهایی است که به ‌دلیل ماهیت مصنوعی و مدیریت غلط سیاسی، نتوانسته با استفاده از هویت ملی، نخبگان قومی را به کشور وفادار کند و این امر معضلاتی برای عراق و منطقه درست کرده‌ است.
در روزهای اخیر، اقلیم کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی از ارائه طرح رفراندوم برای تجزیه شمال عراق خبر داد، قرار است در آینده این رفراندوم برگزار شود. به نظر می‌رسد رهبران اقلیم می‌خواهند پیش از سروسامان‌گرفتن دولت مرکزی، خود را جدا کنند و فرصت جمع‌و‌جورکردن کشور را از بغداد بگیرند، به‌ویژه آنکه اقلیم با تصرف کرکوک، به منابع نفت هم دسترسی پیدا کرده ‌است. مسعود بارزانی در سال‌های اخیر با نفوذ رسانه‌ای خود و ریاستی‌کردن هر چه بیشتر ساختار اقلیم، راه را برای همه‌پرسی تجزبه کردستان عراق باز کرده ‌است، ولی منافع ملی ایران چه کدهایی در رابطه با اقلیم کردستان به ما می‌دهد؟
بعد از حمله آمریکا به عراق و تشکیل اقلیم کردستان، در ایران دو رویکرد به اقلیم وجود داشت؛ گروهی به خاطر ارتباط ایران با نخبگان کردستان عراق و نیز ریشه ایرانیِ کردها و توجه به بحث ایران فرهنگی و تمدنی، با تشکیل اقلیم کردستان همراهی می‌کردند و معتقد بودند در صورت رسمیت‌یافتن اقلیم، ایران می‌تواند اقلیم را مجاب کند تا از حجم آسیب‌هایی که گروه‌های معارض از این منطقه متوجه ایران می‌کنند، بکاهد و این تهدیدها را از بین ببرد. گروهی دیگر اما، از دولت می‌خواستند سیاست ترکیه را به کار ببرد. صرف نظر از این دو رویکرد، بعد از چندین سال از شکل‌گرفتن اقلیم، این منطقه نتوانسته یا نخواسته جلوی احزاب معارض و تجزیه‌طلب را بگیرد و رسانه‌های وابسته به گروه‌های سیاسی در اقلیم کردستان، از اقدامات گروهک‌های مسلح دفاع می‌کنند؛ امری که مخل حسن همجواری است.
به نظر می‌رسد پهنه سیاسی کردستان عراق دارای پتانسیلِ بحران‌آفرینی است و ممکن است از لحاظ کارکردی، منجر به بیرون رفتن کشورهای پیرامونی از وضعیت تعادل شود. شطرنج قدرت در اقلیم کردستان عراق، کمی پیچیده است، ولی به نظر نگارنده، برخی از ویژگی‌های ساختار قدرت در اقلیم و حیات سیاسی- اقتصادی آن وجود دارد که باعث برخورد‌هایی با منافع ملی ایران در آینده می‌شود.
١. عراق کشوری با گروه‌های قومی- اجتماعی کثیر است که از قضا منافع این خرده‌فرهنگ‌ها و اقلیت‌های قومی، به کشورهای همسایه گره خورده است، در‌این‌بین ایران بیشترین منافع مشترک را با بغداد دارد و اقلیم نیز تعارضاتی اقتصادی و تضادهای فرهنگی- هویتی با بغداد دارد که این تضادها، نهایتا به روابط ایران- اقلیم کشیده خواهد شد.
٢. از نظر فرهنگی، عمق استراتژیک بارزانی دارای مناسبات عمیق قبیله‌ای و عشیره‌ای است و مشکلاتی مانند عدم امنیت و عدم توسعه اقتصادی، ضریب بحران را در این منطقه بالا می‌برد و هرگونه سرمایه‌گذاری ایران، روی این منطقه را با خطر مواجه می‌کند. افزون بر آن، به‌ دلیل مسائل فرهنگی و ارتباطات بیشتر جنبش گوران و اتحادیه میهنی با ایران، ناسیونالیسم قومی در بین حزب و قبیله بارزانی نسبت به مکان‌های دیگر، پررنگ‌تر است و به ‌دلیل این ناسیونالیسم قومی تند و تیز و ساختار «پارت دموکرات کردستان»، اقلیم در آینده نخواهد توانست گروهک‌های معارض را ساکت کند و این امر به افزایش تضادهای ایران و اقلیم دامن می‌زند. کتاب‌های درسی اقلیم کردستان و تاریخ‌سازی وارونه‌ای که «پارت دموکرات» با هدف ایجاد نفرت از ایران پی‌ریزی کرده، خبر از بیشترشدن تضاد منافع بین ایران و اقلیم می‌دهد. 
٣. از منظر اقتصادی هم اقلیم دارای وابستگی ‌اقتصادی و ژئوپلیتیکی تمام به دول رقیب ایران است و این امر، سازگاری ژئوپلیتیکی بارزانی را با ایران به حداقل می‌رساند، به طور واضح، بارزانی نیاز اساسی به مسیر ترکیه برای دادو‌ستد و فروش تنها منبع درآمدش{نفت} به اروپا دارد و این وابستگی، عملا اقلیم را به برگ برنده ترکیه در قبال حتی کردهای سوریه و ترکیه تبدیل کرده ‌است. سخن آخر اینکه مسائل بی‌شماری باعث شده منافع حزب دموکرات را با منافع رقبای منطقه‌ای ایران درهم‌آمیخته و این اقلیم در هاضمه رقبای ایران غرق شود. این وضعیت هوشیاری دستگاه دیپلماسی کشور درباره وقایع کردستان عراق و موضوع مهم همه‌پرسی را طلب می‌کند.

صادق قیصری

روزنامه نگار و پژوهشگر جغرافیای سیاسی

وبگاه: sadegh.gheisarii@gmail.com پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/26085e3d1afcdf54a912437f15f1facc.jpg
ترکيه به منظور افزايش سهم خود در اقتصاد منطقه نخجوان، تعرفه گمرکي براي کالاهاي کشاورزي و صنعتي توليدي «جمهوري خودمختار نخجوان» جمهوري باکو را لغو کرد.به گزارش
cache/resized/fc4c1f2a1a477c90341f00c70b7a7e1f.jpg
در جريان سفر هيأتي از رژيم صهيونيستي به جمهوري آذربايجان، يادداشت تفاهم همکاري ميان شهر «غَبَله» جمهوري آذربايجان و شهر  « يقنعم» در شمال فلسطين اشغالي امضاء
cache/resized/dfc0b2bbf24a39f5e2da5f7926ab9343.jpg
وزارت دفاع جمهوري باکو در واکنش به گزارش رسانه هاي ارمنستان مبني بر استفاده نيروهاي ارتش جمهوري باکو از سيستم موشکي «اسپايک» خريداري شده از رژيم صهيونيستي در
cache/resized/f6852508428a4e5d48ad28a9269a33f2.jpg
رسانه های خبری از سفر رهبران جمهوري قراباغ کوهستاني به بروکسل و برگزاري همايش «همکاري آرتساخ و اتحاديه اروپا» در بروکسل خبر داد. به گزارش آذریها به نقل از
cache/resized/a59a9ff63930de47fc620f8bace72c67.jpg
  پل گوبل، تحليلگر سيا و مشاور پيشين وزير امور خارجه آمريکا در امور خلق هاي شوروي سابق ، در گفتگو با پايگاه اينترنتي «آخار » گفت : «مسکو تا وفاداری باکو را 
cache/resized/82552c743d6192d836a370d3249cd267.jpg
آکادمي علوم جمهوري باکو از يافته شدن دو نسخه دستنويس از اشعار عمادالدين نسيمي، شاعر  ايراني قرن هشتم هجري شمسي، در کتابخانه ملي آنکارا خبر داد.  پايگاه
cache/resized/5ecef784624a9e8f3ba1885699b90571.jpg
خبرگزاري دولتي «آذرتاج» جمهوري باکو به نقل از  گزارش روزنامه «نيوز بليز» News Blaze  درباره قاضي يهودي دادگاه عالي جمهوري آذربايجان ، نوشت : « (جمهوري)
cache/resized/5165a8623eec6c683020a3901ddf7787.jpg
تالشان جمهوری باکو که براثر سیاست های دولت مرکزی با مشکلات اقتصادی شدید و بیکاری مواجهند، از طریق مراوده با ایران امرار معاش می کنند.به گزارش آذریها روزنامه
cache/resized/6ac74b6bf12be9c2b2b0be9af8364413.jpg
نماينده دادستاني جمهوري باکو براي دو روحاني شيعه شهر لنکران اين کشور درخواست حکم زندان 18 و 15 ساله کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «مائده» نماينده دادستاني در
cache/resized/66e3606a362cf26584d55a20e6ecedd9.jpg
به گزارش آذریها به نقل از خبرگزاری آرمن‌پرس ادوارد شارمازانوف نائب ریس پارلمان ارمنستان در پاسخ به اظهارات الهام علی اف که در حاشیه اجلاس سران کشورهای اسلامی
cache/resized/254595f1236b4934a872ed3b0fc158aa.jpg
تسنیم: سفر ناگهانی ژنرال ذاکر حسن‌اف، وزیر دفاع جمهوری آذربایجان به فلسطین اشغالی برای دیدار با مقامات سیاسی و نظامی رژیم اشغالگر قدس و بازدید از برخی از مراکز
cache/resized/7b1ef7e08523ab23bccd299c9b31b633.jpg
  توافق نامه خواهرخواندگي شهر «شماخي» جمهوري باکو با شهرک یهودی نشين «طيره کرمل» در فلسطين اشغالي امضاء شد. به گزارش «ريپورت»، توافق نامه خواهرخواندگي