روابط فرهنگی ایران و ترکیه

شنبه, 23 خرداد 1394 ساعت 08:08 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

روابط فرهنگی ج.ا.ا و همسایگان؛مطالعه موردی: کشور ترکیه نویسنده حمید احمدی؛ عضو هیات علمی دانشگاه تهران ناشر: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات • معرفی اجمالی کتاب حاضر ذر هفت فصل و 211 صفحه

در سال 1389 نوشته شده است. نظر به همسایگی دیرینه بین ایران و ترکیه و تعاملات دولتی که عمر آن بیش از تاسیس بسیاری از کشورهای مهم جهان است، بررسی و مطالعه روابط این دو کشور در طول زمان به ویژه از منظر فرهنگی اهمیت زیادی دارد. این مطالعه مستلزم شناخت چالش ها و فرصت های فرهنگی بین دو ملت است. از سوی دیگر شناخت دقیق نقاط چالش زا این امکان را برای تجربه اندوزی و پرهیز از اتخاذ سیاست هایی از این دست فراهم می آورد.
کتاب حاضر در این چنان فضایی تهیه شده و سعی نویسنده بر آن بود است که با رفتن به عمق مناسبات تاریخی و فرهنگی دو کشور به ویژه در دوران معاصر به آسیب شناسی جدی در حوزه روابط همسایه های دیرینه بپردازد.
فصل های نخست تا چهارم کتاب به ابعاد نظری تعامل فرهنگی در روابط بین الملل، منطقه ای، چالش ها و فرصت های این دست از روابط و سپس یک چهارچوب مفهومی در این خصوص می پردازد.
فصل پنجم به پیشینه روابط خارحی و تعاملات فرهنگی ایران- ترکیه می پردازد. این بخش از کتاب به عمق تاریخ رفته و با بررسی روابط ایران- عثمانی آغاز می شود و پس از پایان عثمانی به عصر جمهوریت در ترکیه و همین طور انقلاب اسلامی و تاثیر آن در تعاملات دو کشور می پردازد.
حمایت ترکیه از مخالفان جمهوری اسلامی، حمایت گاه به گاه ایران از کردهای ترکیه،مساله پان ترکیسم، روابط ترکیه و اسرائیل و... از چالش های روابط سیاسی دو طرف عنوان شده است.
همچنین تلاش ترکیه در گذشته برای نفوذ در بین قشر تحصیلکرده ایرانی از طریق اعطای بورس های تحصیلی و سپس استفاده از آنها در روابط فرهنگی غیر متعارف از دیگر نقاط چالشزای طرفین از دیدگاه این پژوهشگر بوده است. وی مشخصا به بورس و ترتبیت کسانی مانند «حمید نطقی» و «جواد هیات» که بعدها از فعالان جریان پان ترکی شدند اشاره می کند و می نویسد: بر اساس برخی گزارش ها، دولت ترکیه در سال های پس از شهریو 1320 به طور یک جانبه اقدام به داد بورس به یکصد دانشجوی ایرانی -که بیشترشان آذری بودند- کرد. برخی از این دانشجویان نظیر حمید نطقی و جواد هیات از فعالان جریان پان ترکیسم در سالهای بعد از انقلاب شدند.
در فصل ششم کتاب به چالش ها و فرصت های روابط فرهنگی پرداخته شده است.
در این فصل به نقاط مشترک دینی و تاریخی پرداخته و جاذبه های تمدنی دو کشور برای همدیگر مورد بررسی قرار گرفته است. هم چنین به نقاط چالشزا مانند شکاف مذهبی شیعه- سنی، تضاد بین ناسیونالیسم ایرانی و ترکی بررسی شده است.
در فصل ششم هویت طلبی رمانتیک پان ترکیستی به عنوانی یکی از  فاکتورهای بدبینی ایرانی ها به برخی سیاست های ترکیه از اواخر عثمانی تا به امروز  ارزیابی شده است.
از برآیند بررسی هایی که حمید احمدی در این فصل انجام داده است چنین بر می آید که اقدامات «تشکیلات مخصوصه» عثمانی و به ویژه «روشنی بیک» و نیز نهادهایی مانند تورک یوردو و تورک اجاقی چنان تاثیری در آغاز قرن بر ذهنیت ایرانی ها گذاشته است که هنوز قادر به فراموشی آن اقدامات نبوده و پیش فرض سیاست پان تورانیسم در ذهنیت سیاسی ایرانی ها نسبت به سیاستمداران ترکیه وجود دارد.
این بخش از کتاب اطلاعات مفیدی در خصوص فعالیت های «روشنی بیک» به دست می دهد و امیال و آمال پان تورانیست های عثمانی نسبت به ایران را مرور می کند.
فصل هفتم این کتاب دیپلماسی فرهنگی و جلوگیری از چالش ها است. از نظر «حمید احمدی» دو متغیر اصلی در روابط دو کشور تاثیرگذار است. اول رشد اسلام گرای رادیکال در ترکیه تحت تاثیر پیروزی انقلاب اسلامی و دوم هژمونی گفتارهای ناسیونالیستی در هر دو کشور.
از نظر «احمدی» ایران از وجود یک گفتار رمانتیک پان ترکی در ترکیه ناخرسند است و آن را به عنوان یک عامل تهدید ارزیابی می کند. متقابلا ترکیه نیز از حمایت جریان های ناسیونالیستی ایران از مبارزات کردهای ترکیه احساس خطر می کند. اما به کار گیری ابزار

می توان «حمید احمدی» را پرکارترین و مهم ترین استاد مطالعات
قومی حال حاضر ایران دانست

دیپلماسی فرهنگی یکی از موثرترین راهها برای از میان بردن چالش ناسیونالیسم افراطی در روابط دو طرف می باشد. از این منظر هم ایران و هم ترکیه باید ضمن پذیرش واقعیت ناسیونالیسم معتدل از آثار منفی افراطی گری در این مسیر اجتناب نمایند.
وی می نویسد «ایران» در صورت تمایل ابزار برنده تر و موثرتری با تکیه بر آرمان های «پان ایرانیستی» علیه ترکیه در اختیار دارد و می تواند ترکیه را نسبت به عواقب احتمال در پیش گرفتن سیاست های مشابه در قبال «کُردها» آگاه سازد.
موثرتر بودن ابزارهای پان ایرانیستی علیه ترکیه از این واقعیت سرچشمه می گیرد که بر خلاف «آذری ها» که در گذشته و اکنون به هویت و همبستگی ملی وفادار بوده و در راه ارتقای آرمان های ناسیونالیستی ایران نقش بسیار فعال بازی کرده اند، کردهای ترکیه بیشتر دارای مواضع ضد ترکی هستند و کوچک ترین سنخیتی میان آرمان های قومی خود با اهداف ناسیونالیسم تُرک احساس نمی کنند.
در نتیجه همانطور که سیاست های پان ترکی محافل ترکیه در گذشته با واکنش شدید آذریها روبرو شده، امروزه نیز ایرانیان آذری همان احساسات را در قبال سیاست های پان ترکی در پیش خواهند گرفت.  تجربه فعالیت محافل کوچک پان ترک داخلی و استقبال نکردن مردم آذربایجان از آنها نشانه نبود «پایگاه مردمی» پان ترکیسم در ایران است.
ولی بر عکس کردهای ترکیه از دیرباز دوران قیام شیخ سعید پیران در 1925 -که به دنبال کسب حمایت ایران از مبارزات خود بود- از سیاست های حمایتی ایران از خودشان استقبال کرده اند. قیام آرارات و روابط بسیار خوب احسان نوری پاشا را نیز می توان به این لیست افزود.
وی سپس نتیجه می گیرد که بهتر است دو طرف از اتخاذ سیاست های تنش زا که هیچ سودی در عمل برای طرفین ندارد اجتتاب و پتانسیل های خود را مصروف امنیت و تعامل منطقه ای نمایند.

•    ویژگی کتاب
«حمید احمدی»به عنوان نویسنده و پژوهشگر این اثر استاد دانشگاه تهران و قائم مقام پژوهشکده مطالعات خاورمیانه است. ویژگی مهم این پژوهشگر تسلط بر مباحث خاورمیانه اعم از جهان عرب و ترکیه از یک طرف و از احاطه بر بحث های قومی و موضوع ناسیونالیسم به طور خاص از طرف دیگر است. به جرات می توان «حمید احمدی» را پرکارترین و مهم ترین استاد مطالعات قومی حال حاضر ایران دانست که با چندین کتاب،ترجمه و مقاله پژوهشی به فارسی و انگلیسی شناخته می شود. تاثیر «احمدی» بر مطالعات هویتی و قومی در ایران به



اندازه است که می توان این حوزه را به قبل و پس از وی تقسیم بندی کرد. مهم ترین آثار این حوزه بین رشته ای از طرف او به نگارش درآمده است و دانشجویان وی در سالهای اخیر به نوبه خود بر روند این نوع از مطالعات و حتی سیاست گذاریها موثر بوده اند.
این ویژگی دو طرفه (آشنایی نویسنده با خاورمیانه و مباحث قومی)  کتاب حاضر را به عنوان یکی از منابع ارزشمند و منحصر به فرد روابط ایران- ترکیه تبدیل کرده است.
کتاب حاضر مملو از کدهای و ارجاعات به تاریخ معاصر ترکیه و حتی ایران است که باعث آشنایی ملموس خواننده با مسائل قرن اخیر بین دو کشور می شود.
این کتاب از طرف پژوهشگاه فرهنگ،هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسیده است.
علاقه مندان به تهیه کتاب علاوه بر کتاب فروشی های معتبر می توانند با شماره تلفن : 88902213 یا 88902214 تماس بگیرند.

 

حمید احمدی

حمید احمدی در سال ۱۳۳۶ در شهر مشهد زاده شد. تحصیلات متوسطه را در آنجا و تحصیلات دانشگاهی را در رشته علوم سیاسی در دانشگاه تهران (در رده لیسانس و فوق لیسانس) و دانشگاه کارلتون کانادا (در رده دکترا) به پایان رسانید.

او درسال‌های ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۹ در جایگاه مفسر سیاسی و مترجم مسائل خاورمیانه در مطبوعات فعالیت می‌کرد و مسئو لیت کرسی خاورمیانه در سرویس خارجه روزنامه کیهان را در دست داشت. وی مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران (از بهمن ۱۳۷۷ تا فروردین ۱۳۸۲) بوده و هم اکنون عضو هیئت علمی و استاد تمام دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و عضو هیاتعلمی نیمه وقت گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران و کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک خاور میانه می‌باشد.

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

سند هفته

تحلیل راهبردی

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/6aff5278161be6faab881bb78defcd62.jpg
  روزنامه يني مساوات چاپ باکو، همکاري ساختار امنيتي جمهوري باکو با موساد در زمينه تامين امنيت «بازي هاي همبستگي اسلامي در باکو» را توجيه کرد. روزنامه «يني
cache/resized/f22ccf07ee999ee62ca26f56073a31d8.jpg
  به گزارش خبرگزاري ترند شرکت «هارپ آرگه» Harp Arge ترکيه اعلام کرد سيستم «قاتل پهپاد» Drone Killer ، ويژه مقابله با هواپيماهاي بدون سرنشين، به جمهوري
cache/resized/f28dfde40fab368caddc93f1830b33ad.jpg
يک سايت اينترنتي جمهوري باکو به نقل از «منابع مطلع»  خبر داد علت اصلي دستگيري جهانگير حاجي اف، مدير پيشين بانک بين المللي جمهوری باکو، همکاري وي با هکرهاي
cache/resized/31ce794430805bdb41600fa5f404e25d.jpg
پايگاه اينترنتي پان ترکيست « يني چاغ» جمهوري باکو، ايران را عامل «نفي هويت ترکي براي جمهوري آذربايجان» معرفي کرد.پايگاه اينترنتي «يني چاغ» در تحليلي با عنوان «
cache/resized/2ebda512a8c37a800528108f1d4c5da1.jpg
به گزارش خبرگزاری تسنیم در فیلمی که از سخنرانی «ییقیت بولوت» عضو هیئت مدیره شورای عالی «بنیاد وارلیق» ترکیه که در سال 2013 ایراد شده و اخیرا فاش و در شبکه های
cache/resized/5f47d114328baad6a3b1cc69b279d36b.jpg
بحران هويت در جمهوري باکو ، بار ديگر موجب جنجال بر سر اعتراض يک نماينده مجلس اين کشور به اطلاق نام وارداتي «ترک» به آذري ها شد.     عارف رحيم زاده، رييس
cache/resized/69131cab5e119f7bf0e2539ba926c6cf.jpg
روزنامه «يني مساوات» چاپ باکو در تحليلي درباره اوضاع ديني  جمهوري باکو، با تاکيد بر اينکه «شکاف ميان دولت و دينداران در اين کشور در حال افزايش است»، خواهان
cache/resized/5414e113cdf86dba6437c2de83f64ba7.jpg
بکير بوزداق، وزير دادگستري ترکيه، انتصاب همسر رييس جمهوري باکو به مقام معاون اول رييس جمهوري اين کشور را «الگويي بد» توصيف کرد.به گزارش پايگاه اينترنتي «باستا
cache/resized/2f684afb3784dba6763e7fbf5735951f.jpg
پايگاه اينترنتي رياست جمهوري باکو متن کامل سخنراني الهام علي اف، رييس جمهوري اين کشور در يکي از نشست هاي کاري اجلاس امنيتي «مونيخ» را منتشر کرد که  در اين
cache/resized/ae3208be3b5c890db554b8e03d2ec3d4.jpg
مبارز قربانلي، رييس کميته دولتي امور گروه هاي ديني جمهوري آذربايجان گفت : « ملت آذربايجان به دو نيم تقسيم شده است. آذربايجان در قرن نوزدهم براساس معاهده امضاء