این روزها همه سهمی در کابینه‌ی روحانی می‌خواهند؛ شما چه طور؟!

دوشنبه, 23 مرداد 1396 ساعت 10:12 نوشته شده توسط  اندازه قلم کاهش اندازه قلم کاهش اندازه قلم افزایش اندازه قلم افزایش اندازه قلم

آنچه که حسن روحانی از مدت‌ها پیش از مراسم تحلیفش و حتی در حال حاضر که نفرات مورد نظر او (جز وزیر علوم) اعلام شده، با آن روبرو بوده سهم‌خواهی‌هایی هست که به انحاء مختلف از او شده است. برخی از منظر سیاسی و منافع حزبی و جناحی خود سهم بیشتری در کابینه می‌خواهند، برخی نگاه جنسیتی به آن دارند و برخی هم بر اساس مواردی همچون مذهب و قومیت، سهمی در کابینه‌ی حسن روحانی می‌خواهند. البته که اگر هر یک از رویکردهایی که ذکر شد نگاه تمامیت‌خواهانه‌ای نسبت به سهم مورد نظر، در کابینه‌ی دولت نداشته باشند، مطالبه‌ی آنها تضادی با منافع ملی کشور نخواهد داشت. اما آنچه در اغلب سهم‌خواهی‌هایی که در مورد اعضای کابینه دیده می‌شود، مغفول ماندن موضوع «شایسته‌سالاری» است که این مهم، بدون شک پیوند ناگسستنی با توسعه‌ی کشور و منافع ملی ایران دارد.

متاسفانه بخش عمده‌ای از مشکل این نوع سهم‌خواهی‌ها ریشه در شکل نگرفتن (یا ناقص بودن) تحزب واقعی در کشور دارد. این مهم باید به طور جد در بلندمدت مورد توجه مقامات ارشد کشور قرار بگیرد تا در آینده، کشور از آفات سهم‌خواهی‌های گوناگون در امان بماند. در کشورهای توسعه‌یافته، اغلب کابینه‌ها به نحوی نمایانگر قدرت احزاب و نیروهای حاکم می‌باشند. قطعاً اگر تحزب واقعی در کشور وجود داشته باشد، احزاب برای جلب نظر مردم مجبورند به مطالبات حقیقی گروه‌های مختلف در کشور بپردازند تا از این طریق، امکان سوءاستفاده از مطالبات حقیقی مردم نیز سلب شود. ‌

شیوه‌های گوناگونی در انتخاب کابینه در کشورهای مختلف وجود دارد. به عنوان مثال در کشورهایی همچون آلمان، فرانسه و ژاپن، اعزای کابینه اغلب در آغاز، کارمندان رسمی دولت هستند و سپس به عنوان وزیر یا اعضای کابینه به جمع سیاستمداران حرفه‌ای می‌پیوندند. یا در کشورهایی همچون انگلستان، استرالیا و کانادا، اعضای کابینه، اغلب به عنوان سیاستمداران حرفه‌ای وارد کابینه می‌شوند، در صورتی که قبل از آن کارمند رسمی دولت نبوده‌اند. در آمریکا نیز ترکیبی از این دو شیوه به چشم می‌خورد که در آن، اعضای کابینه گرچه ممکن است سابقه‌ی پست‌های حکومتی همچون فرماندار یا عضویت در مجالس قانون‌گذاری را داشته باشند اما عموماً به عنوان سیاستمداران حرفه‌ای وارد کابینه می‌شوند.

البته غرض از گفتن این مثال‌ها این نیست که ما نیز باید عیناً مطابق با آنها عمل کنیم بلکه باید با توجه به مختصات خاص ایران، الگوی خاص خودمان را داشته باشیم. اما به هر حال مثال‌های فوق، کشورهای پیشرفته و توسعه‌یافته‌ی سیاسی هستند که می‌توان با مداقه در سپهر سیاسی آنها، به الگوی مناسبی برای ایران نیز دست یابیم.

به نظر می‌رسد در حال حاضر بهترین مطالبه‌ای که می‌توان از حسن روحانی داشت، گزینش کابینه بر اساس شایستگی افراد و نه هیچ چیز دیگر باشد. «شایسته‌سالاری» به شیوه‌ای از مدیریت گفته می‌شود که در آن دست‌اندرکاران بر پایه‌ی توانایی و شایستگی‌شان برگزیده شوند و نه بر اساس قدرت مالی، موقعیت اجتماعی، نسبت‌های فامیلی و ... . در جوامع شایسته سالار، نگرش‌های خویشاوندسالاری، قبیله‌گرایی، حزب‌سالاری و مواردی از این دست مطرود است.

از منظر سیاسی؛ با توجه به سپهر سیاسی کنونی ایران که نه اصلاح‌طلبی در آن خیلی قابل تشخیص است و نه اصولگرایی و نه گرایشات دیگر، راهی جز این نمی‌ماند که معیار گزینش افراد، صلاحیت و شایستگی آنها باشد. چه آنکه بسیاری از اصلاح‌طلبان امروز، از اصلاح‌طلبی فقط ورود به لیست اصلاح‌طلبان برای رای آوردن را بلدند! و همنشین شدن اصولگرایان با «تتلو» هم باعث شده که اصلاً نیاز باشد «اصولِ» اصولگرایی دوباره بازتعریف شود!

از منظر سهم‌خواهی بر اساس مواردی همچون قومیت و مذهب نیز باید به این مهم توجه کرد که این نوع سهم‌خواهی، نه زمینه‌ی تاریخی و اجتماعی در ایران دارد که بخواهد نتیجه‌ی مثبتی داشته باشد و نه الگوی موفقی از این نوع سهیم شدن در قدرت را می‌توان در دنیا دید. مثال بارز آن، کشور لبنان است که قدرت در آن بر اساس قومیت و مذهب تقسیم شده است و نیازی به توضیح نیست که این مدل سیاسی در لبنان، خود تا چه اندازه در توسعه‌نیافتگی این کشور نقش داشته و دارد.

در نتیجه، با توجه به آنچه که گفته شد به نظر می‌رسد در شرایط کنونی کشور، بهتر است به جای توجه به هرگونه سهم‌خواهی خودمحورانه، اصل «شایستگی» محور نگاه به کابینه‌ی اعلامی دکتر حسن روحانی باشد. البته که شکی نیست ایدئال همه‌ی آنهایی که دل در گرو پیشرفت و توسعه‌ی این سرزمین دارند، این است که در کابینه‌ی دکتر روحانی هم بانوان کشور حضور چشم‌گیر داشته باشند و هم از تمامی نگرش‌ها، اعم از سیاسی، قومی، مذهبی، جنسیتی و ... حضور داشته باشند. اما ملاک اصلی باید همان اصل «شایستگی» افراد باشد که منافع ملی کشور را به بهترین شکل ممکن تامین می‌کند. آنچنانکه که «مولوی عبدالحمید» چندی پیش گفت: «ایران و وطن مطرح باشد، و قوم و مذهب [و ...] مطرح نباشد.»

 

رضا کدخدازاده

رضا کدخدازاده، روزنامه نگار و نویسنده، کارشناس ارشد آسیای مرکزی و قفقاز ، دانشگاه تهران

پست الکترونیکی این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

تحلیل راهبردی

سند هفته

طراحی وب سایت وب و تو

تازه ترین اخبار جمهوری باکو

cache/resized/7915c8ec5a616b82d8e627666af42ea1.jpg
زرتشت علیزاده، کارشناس و تحلیلگر امور سیاسی جمهوری آذربایجان که اغلب پیش بینی هایش محقق شده است، هشدار داد در شرایط کنونی خط وقوع جنگ مجدد میان جمهوری
cache/resized/165659ca25041feb2341a75ef1dbbf84.jpg
    12 تیرماه 1399، روزنامه اورشلیم پست و برخی رسانه های اسرائیل، گزارشی از فعالیت های صنایع هوا – فضای اسرائیل ارایه کردند که آزمایش تکمیلی سیستم- جنگی
cache/resized/dfd47b948c7d59e758d1c233da2f0c9e.jpg
واقعات های منطقه طاووش افسانه شکست ناپذیری پهپاد های اسرائیلی را در هم شکستند. در درگیری های اخیر طاوش نیرو های نظامی ارمنستان موفق شدند تعدادی از پهپاد های
cache/resized/d78317eaf9d8529d329685fd96f4770f.jpg
سایت آذپولیتیکا در باکو از احتمال پیگرد قضایی المار محمدیاروف، وزیر خارجه پیشین این کشور خبر داد. سایت آذپلیتکا نوشت: « به علت تبدیل وزارت خارجه جمهوری
cache/resized/eca32b5758c8f79131512aab00c727ac.jpg
متخصصان نظامی اسراییل برای توضیح درباره علت سرنگون شدن پهپادهای اسراییلی توسط ارمنستان به باکو دعوت شدند.  متخصصان نظامی اسراییل در جمهوری آذربایجان هستند.  
cache/resized/69eec43d4ee2dab59ddcd68b2c0854af.jpg
در پی تظاهرات مخالفان حکومت الهام علی اف در خیابان های باکو در اعتراض به مدیریت جنگ در 25 و 26 تیر 1399 الهام علی اف در گفتگو با وزرای کابینه خود، از روح
cache/resized/2fa6a5e38daa801dcca55aa7d64a70d8.jpg
آندرانیک کوچاریان رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان ارمنستان روز 23 تیر در نشست فوق العاده پارلمان با اشاره به تحرکات و تجاوز مرزی جمهوری باکو به خاک ارمنستان،
cache/resized/246dd1af39e43d888fc2a58dd30e4ca5.jpg
  وزیر محیط زیست ترکیه اعلام کرد این کشور آب رودخانه "کورا" را متعلق به خود می داند و به هر مسیری که بخواهد آن را هدایت می کند! به گزارش پایگاه اینترنتی
cache/resized/e585a064efe9d034a20247bb81026e44.jpg
  در حالی که مقامات و رسانه های باکو به مدت نزدیک به سه دهه ،  ایران را عامل اشغال شوشی معرفی کرده و به استناد آن به تبلیغات ضدایرانی دامن زده اند، الهام علی
cache/resized/306eee48c2c1d5e1e7c0586e0bfb45b6.jpg
  سازمان عفو بین‌الملل ضمن صدور بیانیه‌ای از جمهوری آذربایجان خواست “فخرالدین عباس‌زاده” رهبر و “الوین عیس‌اف”، از فعالین اجتماعی تالشی‌های این کشور را از
cache/resized/d68032ef4b42ae7ff99957bb0cc5fa86.jpg
زرتشت علیزاده، تحلیلگر برجسته آذربایجانی نوشت : « ملی گرایان جمهوری آذربایجان بطور کل مخلوقاتی محروم از توانایی درک واقعیت و ارزیابی درست جایگاه خود و جمهوری
cache/resized/51a23a143e0fc4a33e2861cf04476dbd.jpg
صورت حسین اف، نخست وزیر اسبق و از فرماندهان نظامی فعال در جمهوری آذربایجان در سال های 1992 و 1993 گفت کمک های نظامی که برای عملیات نجات اهالی خوجالی فرستادم،